Historii takich, jak pana Janka jest wiele. Żyjemy w epoce cyfrowej, w której internet stał się nieodłącznym elementem życia codziennego. Jego możliwości są niemal nieograniczone, a to, jak go wykorzystujemy, decyduje o tym, jak wielkie korzyści z niego czerpiemy. Nic więc dziwnego, że seniorzy coraz częściej i chętniej wykorzystują możliwości, jakie oferuje im surfowanie w sieci. Aby jednak swobodnie i bezpiecznie korzystać z internetu, potrzebują wiedzy i umiejętności.

W niniejszym artykule postaramy się przedstawić najważniejsze pojęcia związane z cyberbezpieczeństwem, wyjaśnić, jakie jest ryzyko korzystania z internetu oraz jakie działania należy podjąć, aby się przed nim chronić. Niezależnie od tego, ile masz lat, warto zapoznać się z zasadami, które pozwalają bronić się przed cyberatakami.

Czym jest cyberbezpieczeństwo? Definicja cyberbezpieczeństwa

Cyberbezpieczeństwo – to odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług oferowanych przez te systemy (wg definicji zawartej w Ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa). Prościej ujmując, zasady cyberbezpieczeństwa pomagają chronić twoje dane przed uszkodzeniem lub kradzieżą i upewniać się, że nikt nieuprawniony nie ma do nich dostępu. Największym wyzwaniem cyberbezpieczeństwa jest szybka ewolucja zagrożeń. Im więcej nowych technologii pojawia się w naszym codziennym życiu, tym więcej występuje zagrożeń z tym związanych. Zagrożenia pojawiają się i zmieniają szybciej, niż można je wykryć i zneutralizować za pomocą standardowych programów, co stanowi duże wyzwanie dla tych, którzy dbają o bezpieczeństwo w sieci.

Rodzaje cyberoszustw

Phishing, to rodzaj ataku socjotechnicznego, polegający na wyłudzaniu danych osobowych, dostępowych lub finansowych za pośrednictwem złośliwych wiadomości e-mail lub fałszywych witryn internetowych bez próby złamania technicznych zabezpieczeń.
Phisherzy tworzą profesjonalnie wyglądające, lecz fałszywe wiadomości lub witryny, które wydają się wiarygodne (często bliźniaczo podobne do stron znanych marek lub banków) i są ukierunkowane na określoną grupę osób, aby wprowadzić je w błąd i skłonić do podania danych.
Możemy wyróżnić np. spear phishing – odbiorcy są przekonani, że wiadomość pochodzi od zaufanego nadawcy lub organizacji, które dobrze zna. Treść jest napisana w sposób, który wygląda na autentyczny, może zawierać nawet szczegóły z życia prywatnego swojej ofiary.

Vishing, kolejny rodzaj cyberoszustwa, który wykorzystuje rozmowę telefoniczną lub wiadomość na poczcie głosowej, polegającą na wyłudzaniu danych. Atakujący oszust (lub bot sztucznej inteligencji, którego głos przypomina ludzki) używa fałszywych informacji i podszywa się pod instytucje, aby wyłudzić dane osobowe lub dostępowe ofiary.

Smishing – tak nazywamy cybernetyczny atak, który ma na celu wyłudzenie danych za pośrednictwem wiadomości tekstowych (SMS).

Spoofing, to forma cyberprzestępstwa, polegająca na podszywaniu się pod inną osobę lub firmę w celu wyłudzenia danych. Odbiorca połączenia widzi na wyświetlaczu swojego telefonu numer osoby dzwoniącej. Za sprawą specjalnego programu do zmiany numeru, oszust może podszyć się pod infolinię banku, policjanta, urzędnika i wystraszyć rozmówcę, że ma wykonywać różne nagłe działania np. przesłanie pieniędzy albo podanie hasła do konta w banku.

Sposoby zapobiegania cyberprzestępstwom

Jak bronić się przed atakami socjotechnicznymi?

Zachowuj zimną krew

Zawsze staraj się rozsądnie i ze spokojem podchodzić do otrzymanych telefonów i wiadomości SMS, w których ktoś prosi o natychmiastowe przelanie pieniędzy lub podanie wrażliwych danych niezależnie od powodu. Pamiętaj, że policjant czy pracownik banku nigdy telefonicznie nie poprosi o podawanie hasła do twojego konta, czy wręczenia pieniędzy w gotówce/przelewem. Celem oszustów jest wywarcie presji na ofierze, która w panice spełni ich żądania. Najlepiej w takiej sytuacji osobiście odwiedzić oddział banku/komisariat, by upewnić się, czy to rzeczywiście pracownicy tych instytucji kontaktowali się z tobą.

Nie klikaj w podejrzane linki

Jeśli otrzymujesz wiadomość e-mail od nieznanego nadawcy, zignoruj ją lub przeskanuj przy użyciu skanera antywirusowego. Pod żadnym pozorem nie klikaj w podejrzane linki, a tym bardziej nie podawaj w korespondencji e-mailowej loginów i haseł do kont bankowych, ani danych wrażliwych, które służą do uwierzytelnienia się na infoliniach banków.

Sprawdź prawdziwość adresu URL

Należy zweryfikować, czy adres URL strony nie zawiera literówek, czy jest to https, a nie http. Łatwo to sprawdzić, klikając w symbol kłódki, znajdujący się obok adresu strony w przeglądarce. Jeżeli serwis posiada certyfikat SSL, wtedy otrzymasz komunikat „Połączenie jest bezpieczne”. Warto zwrócić uwagę także na to, czy witryna zawiera „oświadczenie o prywatności” i stronę kontaktową. Jeżeli nie ma pewności, że strona należy do podmiotu, który sugeruje, np. twojego banku nie podawaj loginu i hasła. Znane są ataki z przesyłaniem np. w korespondencji e-mail linków do stron bankowych łudząco podobnych do rzeczywistych. Dlatego warto adresy takich stron zawsze wpisywać samodzielnie i nie korzystać z przesyłanych linków, podpowiedzi przeglądarki itp. Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości zadzwoń na infolinię banku.

Pamiętaj również o innych zasadach bezpieczeństwa

Stosuj silne hasło

Hasła są jednym z najważniejszych aspektów bezpieczeństwa w internecie. Służą one do uwierzytelnienia dostępu do naszego konta bankowego, do stron internetowych, do portali społecznościowych i do wielu innych usług. Użycie silnego hasła może pomóc w zapewnieniu bezpieczeństwa naszym danym osobowym.

W związku z tym ważne jest, aby wiedzieć, jak tworzyć bezpieczne hasło:
• Hasło powinno składać się z minimum 8 znaków, w tym cyfr, dużych i małych liter oraz znaków specjalnych, np. #!*&%.
• Hasło nie powinno zawierać żadnych słów, które są łatwe do odgadnięcia, takich jak imiona, nazwiska, pseudonimy lub daty urodzenia.
• Dobrą praktyką jest:
o naprzemienne stosowanie liter małych i dużych, cyfr, znaków specjalnych,
o używanie słów zapisanych z celowym błędem gramatycznym, językowym, ale wpadające nam w pamięć,
o kombinacje kilku słów, w różnych językach.

Warto rozważyć używanie haseł zarządzanych przez menedżera haseł, który pozwala nam wprowadzać i zarządzać swoimi hasłami w jednym miejscu.
Ważne jest również, aby nie stosować tego samego hasła w różnych miejscach. Zalecane jest, by używać różnych haseł dla różnych usług, by zapobiec wyciekom danych.
Nigdy i nikomu nie wolno podawać swoich haseł. Jeśli masz problem z zapamiętaniem hasła, warto zapisać je na kartce i schować w tylko sobie znanym miejscu (nie przy karcie płatniczej, nie przy komputerze).

Ostatnią rzeczą, o której należy pamiętać, jest to, że powinno się regularnie zmieniać nasze hasła. Zaleca się, aby hasła były zmieniane co 6-12 miesięcy. Dodatkowo, jedną z nowych rekomendacji jest nieużywanie haseł widniejących na listach haseł, które już wyciekły. Taką listę, można znaleźć na stronie Pwned Passwords, utworzonej przez Troya Hunta – australijskiego dyrektora regionalnego firmy Microsoft, specjalisty ds. cyberbezpieczeństwa.

Aktualizuj oprogramowanie

Upewnij się, że twój komputer ma zainstalowany aktualny system operacyjny, program antywirusowy, aplikacje i zapory sieciowe. Warto ustawić automatyczne aktualizacje, aby nigdy o nich nie zapomnieć.

Nie pobieraj plików z niezaufanych źródeł

Niebezpieczny załącznik może być plikiem o różnym formacie – często są to jednak pliki uruchamialne, np. .exe lub .dll, plik skompresowany (w formacie .zip, .rar) lub obraz (.jpg czy .png). Może to być również plik o rozszerzeniu, które jest często używane do przenoszenia złośliwego oprogramowania z końcówką .vbs, .bat albo .cmd.

Nie zapomnij się wylogować

Logowanie się do różnych platform internetowych, takich jak portale społecznościowe, sklepy internetowe czy banki, niesie ze sobą ryzyko wycieku danych osobowych. Aby zabezpieczyć się przed takimi sytuacjami, ważne jest, abyśmy zawsze wylogowywali się po zakończeniu korzystania z takich stron. Obecnie większość platform ma opcję automatycznego wylogowywania, co zapewnia dodatkową ochronę. Jednakże w przypadku jej braku upewnij się, że wylogowujesz się po zakończeniu korzystania ze strony. Na przykład, jeśli jesteś na portalu społecznościowym typu Facebook, wyloguj się po opuszczeniu profilu, nawet jeśli używasz własnego komputera. W ten sposób unikniesz niepożądanego dostępu.

Co zrobić, będąc ofiarą cyberprzestępstwa?

Przede wszystkim, jeżeli zorientowałeś się, że padłeś ofiarą internetowego przestępstwa, niezwłocznie zastrzeż karty płatnicze i kredytowe w oddziale banku lub dzwoniąc na numer specjalnej infolinii: +48 828 828 828. W sytuacji, gdy pieniądze z twojego konta zostały już pobrane, powiadom w pierwszej kolejności policję, a następnie bank. Po otrzymaniu zaświadczenia z policji, możemy unieważnić swój dowód osobisty (w urzędzie miasta czy gminy lub przez Profil Zaufany ePUAP), uniemożliwiając oszustom popełnianie kolejnych nadużyć.

Warto mieć na uwadze, że nie zawsze od razu zdajemy sobie sprawę, że padliśmy ofiarą cyberataku. Posiadając dane osobowe, oszuści mogą zaciągnąć pożyczkę na nasze nazwisko, podpisać umowę abonamentową, czy założyć firmę wyłudzającą pieniądze. W takiej sytuacji o kradzieży tożsamości możemy dowiedzieć się dopiero po upływie wielu miesięcy. Co zatem zrobić, by tak się nie stało? Dobrym rozwiązaniem jest skorzystanie z ERIF BIG, oferującego możliwość pobrania „Raportu z Rejestru Zapytań”, który można pobrać za darmo raz na 6 miesięcy.

Załóż konto i pobierz Raport>>

Zawarte w nim informacje pozwolą sprawdzić zapytania na nasz temat zrealizowane w ciągu ostatnich 12 miesięcy, np. ze strony banku czy operatora komórkowego i zareagować, w przypadku wystąpienia zapytania od podmiotu, którym nie byliśmy zainteresowani, gdyż to może świadczyć o próbie wyłudzenia.
Jeszcze korzystniejszą opcją jest uruchomienie „Monitoringu siebie”, dzięki tej usłudze otrzymamy powiadomienia za każdym razem, gdy wystąpi zapytanie o nasze dane. Dzięki temu, jesteśmy w stanie na bieżąco śledzić i reagować na pojawiające się podmioty, chętne uzyskać nasze informacje gospodarcze. Warto trzymać rękę na pulsie, żeby uniknąć nieprzyjemnych sytuacji.

Dowiedz się więcej, jak monitorować siebie>>

Podsumowanie

W dzisiejszych czasach, kiedy zagrożenia związane z cyberatakami są coraz bardziej złożone, ważne jest, aby każda osoba chroniła swoją tożsamość i dane osobowe. Aby zabezpieczyć się, należy stosować wiele środków ostrożności i stale edukować się, ponieważ pojawienie się nowych metod oszustw jest nieuniknione.

Artykuł Cyberbezpieczeństwo seniorów – jak zapobiegać cyberoszustwom? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

RRSO co to jest?

Powtórzmy raz jeszcze: RRSO to współczynnik, na który natknie się każda osoba chcąca zaciągnąć dowolne zobowiązanie kredytowe w banku, SKOK-u lub niebankowej instytucji pożyczkowej. Wynika to z zapisów obowiązującej od 2011 roku ustawy o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz 246). Określa ona zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki oraz precyzuje obowiązki kredytodawcy, pośredników kredytowych i kredytobiorcy, wskazuje także skutki uchybienia obowiązkom przez kredytodawcę. Zgodnie z tymi regulacjami każdy podmiot udzielający kredytów jest ustawowo zobligowany do podania konkretnych informacji na temat wszystkich kosztów takiego zobowiązania jeszcze na etapie jego reklamy. Ma to się odbywać w sposób jednoznaczny, zrozumiały i widoczny, a jednym z kluczowych elementów tej komunikacji jest właśnie RRSO.

Jaka jest definicja RRSO?

RRSO to skrót, którego pełna nazwa to Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania. Już samo rozwinięcie w pewien sposób wskazuje, czym jest RRSO w praktyce, przytoczmy jednak definicję ustawową tego pojęcia. Brzmi ona następująco: „rzeczywista roczna stopa oprocentowania – całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym”. Definicja bardzo klarownie pokazuje, co to jest RRSO i do czego służy: wskaźnik ten ma informować potencjalnego kredytobiorcę o tym, jak wysokie koszty będzie trzeba ponieść, decydując się na dane zobowiązanie.

Wskaźnik RRSO został wprowadzony do polskiego porządku prawnego po to, by umożliwiał konsumentom (klientom banków czy innych instytucji świadczących usługi kredytowe) łatwiejsze porównywanie przedstawianych ofert i świadome wybranie tej, która jest w danym momencie najbardziej korzystna.

Jak obliczyć RRSO?

Istnieje kilka sprawdzonych sposobów na to, jak obliczyć stopę procentową kredytu w ujęciu rocznym (RRSO). Potencjalny kredytobiorca może:

• użyć jednego z kalkulatorów dostępnych w Internecie (warto korzystać jedynie z kalkulatorów zamieszczanych na wiarygodnych stronach, aby uniknąć np. przekazania swoich danych przestępcom)
• skorzystać z usług doradcy kredytowego (każdy licencjonowany doradca powinien dysponować odpowiednią wiedzą i narzędziami potrzebnymi do wyliczenia RRSO dla konkretnego kredytu)
• skorzystać ze wzoru określonego w ustawie o kredycie konsumenckim

Co ważne, od 2012 roku dla wszystkich instytucji finansowych oraz wszystkich typów kredytów używany jest identyczny wzór, a od 2017 roku konieczne jest podawanie w reklamach RRSO wraz z reprezentatywnym przykładem kredytu.

Jaki jest wzór na RRSO?

Wykorzystywany do obliczania RRSO wzór, określony w ustawie o kredycie konsumenckim (Załącznik 4), jest niezwykle skomplikowany i może przysporzyć wielu problemów w trakcie samodzielnego dokonywania wyliczeń. Rzecz jasna nic nie stoi na przeszkodzie, by próbować – oto wzór na RRSO:

Poszczególne symbole w powyższym wzorze mają następujące znaczenie:

• X – rzeczywista roczna stopa oprocentowania
• m – numer kolejny ostatniej wypłaty raty kredytu
• k – numer kolejny wypłaty, zatem 1 ≤ k ≤ m
• C_k – kwota wypłaty k
• t_k – okres, wyrażony w latach lub ułamkach lat, między dniem pierwszej wypłaty a dniem każdej kolejnej wypłaty, zatem t₁ = 0
• m’ – numer kolejny ostatniej spłaty lub wnoszonych opłat
• l – numer kolejny spłaty lub wnoszonych opłat
• D_l – kwota spłaty lub wnoszonych opłat
• S_l – okres, wyrażony w latach lub ułamkach lat, między dniem pierwszej wypłaty a dniem każdej spłaty lub wniesienia opłat

Warto w tym miejscu podkreślić, że zdecydowanie najlepiej jest korzystać z dobrego kalkulatora RRSO online lub usług doradców kredytowych (także w banku), ponieważ nawet prawidłowe podstawienie wymaganych wartości do wzoru nie gwarantuje rzetelności obliczeń z uwagi na konieczność uwzględnienia szeregu dodatkowych uwarunkowań i czynników wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim.

RRSO a całkowity koszt kredytu – jaki ma wpływ? Kiedy liczyć?

Najlepszym zastosowaniem dla RRSO jest szybkie porównanie różnych ofert kredytowych jeszcze na etapie poszukiwania kredytu, zwłaszcza w przypadku pożyczek długoterminowych i kredytów hipotecznych. Co istotne, aby porównanie ofert w oparciu o RRSO było miarodajne, należy zestawiać ze sobą tylko kredyty o tym samym okresie spłaty, częstotliwości rat i identycznym modelu zobowiązania (raty stałe, malejące lub rosnące). 

Sprawdź, jaki wpływ na koszty kredytu ma inflacja i czy warto nadpłacać kredyty, gdy jest ona wysoka

RRSO a kredyt hipoteczny

RRSO kredytów hipotecznych jest z reguły bardzo niskie, co jednak wcale nie oznacza, że łączne koszty spłaty takiego zobowiązania są niewielkie – jest dokładnie na odwrót. Wynika to z faktu, że typowy kredyt hipoteczny jest zobowiązaniem długoterminowym, zawieranym nawet na kilkadziesiąt lat, a jednym z ważniejszych czynników uwzględnianych w przywołanym wcześniej wzorze na RRSO jest czas i utrata wartości pieniądza w okresie kredytowania.

Przyjrzyjmy się tej kwestii na przykładzie. Obecnie średnie RRSO kredytów hipotecznych to około 10%. Przykładowy kredyt hipoteczny na 500 000 zł z oprocentowaniem zmiennym i wkładem własnym 15% będzie mieć RRSO od 9,51% do 11,6% i ratę miesięczną w kwocie od ok. 3500 zł do nieco ponad 4000 zł (wyliczenia na dzień 6.12.2022, https://www.totalmoney.pl/kredyty_hipoteczne/425000/30/75000#oferty). Kwota do spłaty wyniesie co najmniej 1 mln 244 tys. zł, czyli niemal trzykrotnie więcej, niż uzyskany kredyt (425 tys. zł)!

Praktycznie identyczne RRSO kredyt hipoteczny z przykładu powyżej będzie mieć po skróceniu okresu kredytowania o połowę, czyli do 15 lat, ale całkowita spłata będzie sięgać jedynie nieco ponad 780 tys. zł., a rata miesięczna wyniesie przynajmniej 4300 zł.

Dowiedz się, jakie warunki musisz spełnić, żeby dostać kredyt na mieszkanie

RRSO a kredyt gotówkowy

Jeśli chodzi o RRSO w odniesieniu do kredytów gotówkowych, należy pamiętać, że jego wysokość także zależy w dużej mierze od okresu kredytowania, sposobu spłaty zobowiązania oraz ewentualnych kosztów dodatkowych. Warto mieć na uwadze, że pożyczki krótkoterminowe (np. na kilka miesięcy) mogą mieć bardzo wysoki wskaźnik RRSO, co wcale nie musi oznaczać ekstremalnie wysokich kosztów.

Najlepszym wykładnikiem tego, ile faktycznie kredytobiorca zapłaci za dane zobowiązanie, jest symulacja konkretnej pożyczki, którą można przeprowadzić we własnym zakresie dzięki kalkulatorom online. Dokładne dane zawsze można też uzyskać bezpośrednio w banku czy u przedstawiciela danej instytucji pożyczkowej.

RRSO a oprocentowanie kredytu

Bardzo wielu klientów banków utożsamia RRSO z oprocentowaniem kredytu, choć w rzeczywistości te dwa wskaźniki bardzo poważnie się od siebie różnią. Błąd ten najprawdopodobniej wynika stąd, że zarówno standardowe oprocentowanie, jak i RRSO wyrażone są w procentach, a dodatkowo ustawowy obowiązek informowania konsumenta o kosztach kredytu sprawia, że w materiałach reklamowych na pierwszym miejscu podawana jest właśnie rzeczywista roczna stopa oprocentowania. Wskażmy zatem, co oznacza RRSO w banku i czym się różni od oprocentowania kredytu bądź pożyczki.

Na RRSO składają się wszystkie koszty, jakie trzeba ponieść w wyniku zaciągnięcia określonego zobowiązania kredytowego (pożyczka, kredyt, karta kredytowa itd.), czyli:

• prowizja banku
• koszty rozpatrzenia złożonego wniosku o kredyt
• opłata przygotowawcza
• koszty ubezpieczenia zaciąganego zobowiązania
• oprocentowanie
• odsetki
• marże i podatki
• inne koszty związane w bezpośredni sposób z udzieleniem kredytu na określonych warunkach

W kontekście powyższego wyliczenia widać wyraźnie, na czym polega zasadnicza różnica:  zaledwie niewielką część sumarycznych kosztów kredytu stanowi właśnie oprocentowanie nominalne a RRSO uwzględnia je wszystkie. Warto mieć ten fakt na uwadze wybierając kredyt.

Znając koszty danego zobowiązania oraz własne możliwości finansowe, konsument może już na etapie poszukiwania kredytu sprawdzić, czy będzie go stać na zaciągnięcie go. Co jednak w sytuacji, gdy RRSO jest korzystne, dochód odpowiednio wysoki, a bank odmawia kredytu? W pierwszej kolejności warto sprawdzić, czy na zdolność kredytową potencjalnego kredytobiorcy nie wpływają negatywnie wpisy znajdujące się w Biurze Informacji Gospodarczej. Baza ERIF BIG może być sprawdzana pod tym kątem przez banki i instytucje pożyczkowe, aby zweryfikować wiarygodność płatniczą każdej osoby ubiegającej się o kredyt. Warto sprawdzić, jakie wpisy znajdują się w niej jeszcze przed złożeniem wniosku o kredyt – tym bardziej, że raz na 6 miesięcy raport na swój temat można uzyskać całkowicie bezpłatnie.

Sprawdź swoją wiarygodność w naszej bazie.

Przykłady RRSO w ofertach banków

W materiałach o charakterze reklamowym banki bardzo często konkurują ze sobą właśnie za pomocą wskaźnika RRSO, przedstawiając własną ofertę jako najbardziej korzystną dla klienta. Trzeba jednak pamiętać, że i w tym zakresie należy zachować daleko posuniętą ostrożność i zwrócić uwagę na różnego typu wybiegi stosowane przez niektóre banki.

RRSO 120% co to znaczy?

Na pierwszy rzut oka RRSO 120% wydaje się być bardzo wysokie, spróbujmy zatem przyjrzeć się tej wartości w praktyce. Warto przede wszystkim zwrócić uwagę, że tego rzędu RRSO zwykle pojawia się w ofertach instytucji pozabankowych oferujących pożyczki bądź kredyty krótkoterminowe. Cechą charakterystyczną takich zobowiązań jest spłata np. w ratach tygodniowych, co ma bezpośrednie przełożenie na wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. 

A zatem co oznacza RRSO 120%? Dla chwilówki zaciągniętej na 10 000 zł na 1 rok (52 tygodnie), przy założeniu, że raty są spłacane co tydzień a oprocentowanie wynosi 7,2%, za każdy pożyczony 1000 zł trzeba będzie ponieść łączne koszty w kwocie około 476,5 zł. Sumarycznie zatem koszt pożyczki na 10 000 zł wyniesie po upływie 1 roku ok. 4765 zł.

Czy możliwe jest RRSO 0%?

Bardzo często w ofertach sklepów wielkopowierzchniowych albo sieci marketów pojawiają się oferty na pożyczki RRSO 0%, co ma zachęcać klientów do kupowania produktów droższych na raty. Systemy ratalne są obsługiwane przez konkretne banki, które zainteresowanemu zakupem konsumentowi oferują pożyczkę. W teorii jest to sytuacja korzystna dla klienta, ponieważ skoro RRSO wynosi 0%, to powinno oznaczać całkowity brak dodatkowych kosztów. W praktyce jednak takie oferty nie zawsze są opłacalne. Oto główne powody:

• dany produkt jest dostępny w ratach bez dodatkowych opłat i kosztów, ale jego cena bazowa jest zauważalnie wyższa niż u konkurencji
• do rat nie są doliczane odsetki ani koszty, ale klient musi wykupić dodatkowe ubezpieczenie dla siebie na okres trwania kredytu, by móc skorzystać z oferty
• raty pozbawione dodatkowych kosztów bankowych (prowizja, opłata manipulacyjna itd.), ale konsument musi kupić dodatkowe ubezpieczenie produktu lub zapłacić za przedłużoną gwarancję

Należy pamiętać, że prawdziwe pożyczki i kredyty RRSO 0% to takie zobowiązania, które przewidują spłatę dokładnie takiej samej kwoty, jaką faktycznie konsument pożyczył od banku czy firmy pozabankowej.

RRSO 178%, czyli ile?

Niektóre firmy pożyczkowe oferują pożyczki z RRSO 178%. Co to znaczy dla klienta takiego podmiotu? Posłużmy się przykładem: pożyczka zaciągnięta na 10 000 zł na 1 rok (52 tygodnie), z tygodniowym okresem spłaty, przy takim wskaźniku RRSO będzie oznaczać bardzo wysokie koszty łączne – ok. 7000 zł.

Jakie RRSO jest korzystne? Podsumowanie

Na postawione powyżej pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ nie w każdym przypadku niższe RRSO jest korzystniejsze. Najlepszym sposobem weryfikacji opłacalności konkretnego kredytu czy pożyczki gotówkowej jest sprawdzenie zarówno RRSO, jak i sumarycznych kosztów zaciągnięcia danego zobowiązania nieuwzględnionych w RRSO. Tylko w takim przypadku można uzyskać miarodajne informacje na temat tego, ile zapłacimy bankowi czy kredytodawcy pozabankowemu za pożyczenie nam środków. Decyzja kredytowa nigdy nie powinna być podejmowana pochopnie ani pod wpływem emocji, ponieważ może się wiązać dla kredytobiorcy z bardzo poważnymi konsekwencjami. Warto o tym zawsze pamiętać.

Twoja zdolność kredytowa jest za niska? Zobacz, gdzie ją sprawdzić i jak możesz ją zwiększyć!

Artykuł Co to jest RRSO? Jak obliczyć kwotę pożyczki? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Upadłość dewelopera – kiedy następuje?

Z upadłością dewelopera mamy do czynienia, kiedy staje się on niewypłacalny, czyli nie jest już w stanie uregulować swoich zobowiązań pieniężnych. Opóźnienia w wykonywaniu prac czy przestoje na budowie mogą wyraźnie wskazywać na problemy finansowe przedsiębiorstwa deweloperskiego. W razie upadłości wyznaczony zostanie syndyk, który będzie zarządzał majątkiem upadłej firmy.
Temat możliwej upadłości deweloperów zyskał na znaczeniu ze względu na trudną i złożoną sytuację ekonomiczną w 2022 roku. Z pewnością wszyscy słyszeliśmy o towarzyszącej nam w ostatnim czasie niezwykle wysokiej inflacji, która ma bezpośredni wpływ na ceny nieruchomości. Jedną z konsekwencji spadku wartości pieniądza są także regularne podwyżki stóp procentowych, które z kolei odbijają się na oprocentowaniu kredytów hipotecznych.

Więcej przydatnych informacji na ten temat można przeczytać w naszym artykule: Spadek cen mieszkań. Czy oznacza to większą sprzedaż nieruchomości?

Jak się zabezpieczyć przed upadkiem dewelopera?

Pamiętajmy, że postanowienia naszej umowy z deweloperem muszą uwzględniać rachunek powierniczy, dlatego koniecznie zwróćmy na to uwagę, zanim podpiszemy jakiekolwiek dokumenty. Zaznaczmy, że umowa deweloperska ma moc aktu notarialnego, dzięki czemu nasze ewentualne roszczenia wobec dewelopera są wpisane do księgi wieczystej i zyskują pierwszeństwo. Warto również sprawdzić wcześniej daną firmę deweloperską, aby upewnić się, że korzystamy z usług solidnego profesjonalisty. Można to zrobić łatwo za pomocą rejestru dłużników.

Sprawdź czy deweloper nie jest wpisany w rejestrze dłużników >

Co to jest rachunek powierniczy?

Rachunek powierniczy to specjalne konto bankowe prowadzone przez dewelopera na jego koszt. Na rachunku tym gromadzone są środki wpłacane przez nabywców domów i mieszkań, więc nasze pieniądze nie trafiają bezpośrednio do przedsiębiorcy realizującego budowę, ale do banku. Ten z kolei wypłaca je firmie deweloperskiej dopiero po spełnieniu określonych warunków.
Jedną z możliwości jest przekazanie przez bank pieniędzy deweloperowi po ukończeniu całej inwestycji, czyli po przeniesieniu na nas prawa własności do lokalu. Mówimy wtedy o tzw. mieszkaniowym rachunku powierniczym zamkniętym. W przypadku otwartego rachunku powierniczego natomiast deweloper na bieżąco wykorzystuje wpłacone przez nas fundusze do realizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia. Odbywa się to jednak pod nadzorem banku, który sprawdza, czy pieniądze z rachunku są rzeczywiście wydawane zgodnie z celem. Otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy może uwzględniać gwarancję ubezpieczeniową lub bankową, która zapewnia jeszcze lepszą ochronę naszego kapitału.
Rachunki powiernicze sprawiają, że pieniądze nabywców nieruchomości są zabezpieczone przez bank i chronione na wypadek niewypłacalności dewelopera. Jak już wspomnieliśmy, rozróżniamy następujące rodzaje rachunków powierniczych:
• zamknięty mieszkaniowy rachunek powierniczy,
• otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy,
• otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy z gwarancją ubezpieczeniową,
• otwarty mieszkaniowy rachunek powierniczy z gwarancją bankową.

Czy deweloper musi mieć rachunek powierniczy?

Prowadzenie rachunku powierniczego zasadniczo dotyczy każdego dewelopera, który rozpoczyna nową inwestycję budowlaną przy wykorzystaniu naszych środków. Rachunek taki muszą też stosować firmy deweloperskie sprzedające domy lub mieszkania, których budowa nie została ukończona.
Posiadanie rachunku powierniczego jest więc obowiązkiem dewelopera, który musi zawrzeć z bankiem odpowiednią umowę jeszcze zanim rozpocznie sprzedaż nieruchomości. Taki przedsiębiorca ma ograniczony dostęp do środków na rachunku powierniczym, a bank może sprawdzać postęp prac i kontrolować, czy pieniądze są odpowiednio wydawane na potrzeby danego projektu. W rezultacie może on np. wstrzymać wypłacanie deweloperowi gotówki zgromadzonej na rachunku po wykryciu nieprawidłowości w przebiegu inwestycji.
W niektórych okolicznościach deweloperzy nie muszą prowadzić rachunku powierniczego. Są zwolnieni z tego obowiązku, jeżeli rozpoczęli przedsięwzięcie budowlane przed wejściem w życie ustawy deweloperskiej, czyli przed 29 kwietnia 2012 r. Poza tym rachunek powierniczy nie jest wymagany od firm deweloperskich, które wykorzystują własne pieniądze do realizacji budowy. Od 1 lipca 2024 r. nowa ustawa deweloperska będzie jednak mieć zastosowanie bez wyjątków we wszystkich inwestycjach deweloperskich.

Jak sprawdzić, czy deweloper ma rachunek powierniczy?

Szczegółowe informacje na temat rachunku powierniczego powinny znajdować się w umowie deweloperskiej. Dlatego przed zakupem nieruchomości należy dokładnie zapoznać się z projektem takiej umowy. Jeżeli nie ma tam zapisów o rachunku powierniczym, jest to wyraźny sygnał, że powinniśmy zachować ostrożność przy zawieraniu umowy z takim przedsiębiorstwem. Zwróćmy uwagę, że każdy deweloper zobowiązany jest dodatkowo przekazać nam tzw. prospekt informacyjny. Jest to dokument zawierający nie tylko informacje dotyczące danego przedsięwzięcia, dewelopera i samej nieruchomości, ale również numer odpowiedniego rachunku powierniczego.

Upadłość dewelopera a rachunek powierniczy

W przypadku niewypłacalności dewelopera prowadzącego rachunek powierniczy nabywcy lokali są w stanie odzyskać wpłacone pieniądze. Ponieważ część gotówki z rachunku powierniczego otwartego jest na bieżąco wypłacana i wykorzystywana przez firmę na kolejnych etapach inwestycji, klientowi może być trudniej otrzymać całość kwoty w sytuacji upadłości dewelopera. O wiele łatwiej jest uzyskać zwrot z rachunku zamkniętego, ponieważ środki na nim są przetrzymywane przez bank aż do ostatecznego zakończenia projektu, więc deweloper nie ma okazji ich wcześniej wydać. Najbardziej bezpieczną opcją jest rachunek powierniczy z gwarancją ubezpieczeniową lub bankową, gdyż daje nam możliwość odzyskania wszystkich pieniędzy niezależnie od tego, jak zakończy się postępowanie upadłościowe wobec dewelopera.

Co to jest ustawa deweloperska?

Ustawa deweloperska to powszechna nazwa aktu prawnego z 16 września 2011 r. Była ona kilkukrotnie aktualizowana na przestrzeni lat, a w 2021 r. podpisano tzw. nową ustawę deweloperską, która weszła w życie 1 lipca 2022 r. Głównym celem tych przepisów jest ochrona praw nabywców nieruchomości oraz odpowiednie uregulowanie ich relacji z deweloperami.
Treść ustawy deweloperskiej oznacza dla deweloperów wymóg prowadzenia rachunków powierniczych, a także konieczność podpisania umowy deweloperskiej w formie aktu notarialnego. Ustawa wprowadza również tzw. Deweloperski Fundusz Gwarancyjny, który dodatkowo zabezpiecza pieniądze osób kupujących domy lub mieszkania. Zaznaczmy, że to deweloper ponosi wszelkie koszty związane z prowadzeniem rachunku powierniczego i składkami na wspomniany fundusz. Późniejsze zmiany w tym akcie prawnym pociągnęły za sobą też większą odpowiedzialność banków za rzetelne rozliczanie projektów budowlanych i wypłacanie środków z rachunku powierniczego.

Ustawa deweloperska a upadłość dewelopera

Jeżeli deweloper ogłosi upadłość, zapisy ustawy deweloperskiej zabezpieczają jego kontrahentów na kilka sposobów. Po pierwsze środki zabezpieczone na rachunku powierniczym dewelopera będą wypłacane wyłącznie jego klientom. Gwarantuje to, że nie zostaną przeznaczone na inne potrzeby związane z postępowaniem upadłościowym. Poza tym umowa deweloperska stanowi podstawę do wpisania naszego roszczenia w księdze wieczystej nieruchomości. Dzięki temu możemy dochodzić swoich praw i odzyskać pieniądze, zanim to zrobią inni wierzyciele upadłego przedsiębiorstwa.
Miejmy na uwadze, że ustawa deweloperska daje ochronę jedynie osobom fizycznym. Jej postanowienia nie będą zatem obejmować spółek lub jednostek organizacyjnych. Ponadto ustawa deweloperska zabezpiecza wyłącznie środki osób kupujących lokale mieszkalne, natomiast nie oferuje ochrony dla nabywców lokali użytkowych.

Czym jest Deweloperski Fundusz Gwarancyjny?

Wprowadzony w życie 1 lipca 2022 r. Deweloperski Fundusz Gwarancyjny (DFG) został zaproponowany przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, aby dać większą gwarancję zabezpieczenia środków nabywców nieruchomości. Deweloper musi odprowadzać składki na ten fundusz od każdej wpłaty dokonanej przez nas na rachunek powierniczy. DFG zabezpiecza klientów na wypadek upadłości nie tylko dewelopera, ale także banku lub instytucji finansowej, w której prowadzony jest mieszkaniowy rachunek powierniczy. Deweloperski Fundusz Gwarancyjny zapewnia wtedy konsumentom zwrot wszystkich wpłaconych pieniędzy.

Co z kredytem hipotecznym w przypadku bankructwa dewelopera?

Popularnym źródłem finansowania inwestycji na rynku nieruchomości jest kredyt hipoteczny. Może się zdarzyć, że kupujący wziął taki kredyt na nieruchomość budowaną przez dewelopera, który później ogłosił upadłość. W takich okolicznościach bank nadal będzie domagał się spłaty kredytu. Pamiętajmy, że umowa taka została zawarta między nami a bankiem, a nie między deweloperem a bankiem. Jeżeli syndyk prowadzący postępowanie upadłościowe dewelopera podjął decyzję o dokończeniu inwestycji, w praktyce niewiele to dla nas zmienia i możemy spłacać kredyt zgodnie z ustalonym harmonogramem.
Sprawa staje się trudniejsza, kiedy dojdzie do likwidacji dewelopera, a budowa nie będzie kontynuowana. Lokal więc nie powstanie, a my musimy uregulować zaciągnięty kredyt hipoteczny – na szczęście mamy możliwość odzyskania swoich pieniędzy od firmy deweloperskiej. Dostępne będziemy mieli w tym celu kwoty pobrane z rachunku powierniczego, który prowadzony jest m.in. właśnie na okoliczność upadłości dewelopera. Oprócz tego możemy też uczestniczyć w podziale środków otrzymanych ze sprzedaży innego mienia upadłego podmiotu.

Przeczytaj nasze wskazówki: Jak dostać kredyt na mieszkanie?

Jak zatem sprawdzić dewelopera?

Jak widzimy, przed zakupem nieruchomości od dewelopera powinniśmy się upewnić, że jest to sprawdzona i wiarygodna firma. Niezwykle przydatna okaże się tu nasza baza ERIF BIG, za pomocą której możemy bez problemu sprawdzić konkretnego dewelopera. Dzięki niej dostaniemy w przejrzysty i wygodny sposób aktualne informacje dotyczące poszczególnych podmiotów gospodarczych.
Zasoby bazy ERIF BIG są ogromne, więc łatwo znajdziemy w niej dane dotyczące nie tylko deweloperów, ale również innych przedsiębiorstw działających w różnych branżach. Jeżeli chcemy więc np. poznać sytuację finansową i rzetelność określonej firmy remontowej czy usługowej, bardzo szybko rozeznamy się w temacie, wystarczy kilka minut. Po otrzymaniu raportu z bazy danych BIG przekonamy się, czy dany podmiot nie ma kłopotów z zadłużeniem i regulowaniem swoich zobowiązań, czy wręcz przeciwnie – jest wiarygodnym przedsiębiorcą bez zaległości płatniczych, a inni kontrahenci są zadowoleni ze współpracy z nim.
Dlatego zachęcamy do skorzystania z linku poniżej i założenia konta na naszym portalu w kilku prostych krokach. To najbardziej pewna metoda na uzyskanie zweryfikowanych informacji gospodarczych.

Załóż konto i sprawdź firmę w naszej bazie BIG >

Artykuł Co zrobić, gdy deweloper ogłosi upadłość? Co z kredytem hipotecznym? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Co to jest kredyt hipoteczny?

Kredyt hipoteczny to zobowiązanie finansowe, którego zabezpieczeniem jest hipoteka. To oznacza, że jeśli przestaniesz spłacać raty, bank może sprzedać zastawioną nieruchomość (za pośrednictwem komornika), aby w ten sposób odzyskać pożyczone pieniądze.

Warto wiedzieć, że kredytodawca nie zyskuje takich uprawnień automatycznie. Hipoteka to ograniczone prawo do rzeczy i ustanawia ją właściciel nieruchomości, dokonując wpisu do ksiąg wieczystych już po przyznaniu kredytu. Wykreślenie wpisu następuje po spłacie zobowiązania.
Hipoteka obciąża nieruchomość, a nie właściciela. Można więc zarówno sprzedać mieszkanie z hipoteką, jak i je kupić. Nowy właściciel będzie wówczas zobligowany do spłaty zobowiązania. Przed zakupem nieruchomości sprawdź księgi wieczyste, aby upewnić się, że na nieruchomości nie ciąży zadłużenie.

Kredyt hipoteczny ma charaktery celowy, co oznacza, że pożyczamy pieniądze z przeznaczeniem ściśle określonym w umowie. Na co można go wykorzystać? Na:
• zakup działki budowlanej,
• budowę lub zakup domu,
• zakup mieszkania,
• remont,
• modernizację budynku,
• modernizację lokalu w celu wynajęcia lub dzierżawy,
• dowolny cel.
Zgodnie z rekomendacjami KNF kredyt hipoteczny udzielany jest w walucie, w której uzyskiwana jest większa część dochodu kredytobiorcy.

Aktualnie nie ma innego instrumentu finansowego, który pozwoliłby sfinansować tak dużą inwestycję, jak budowa czy zakup domu lub mieszkania. Długi okres spłaty wynoszący maksymalnie 35 lat umożliwia ustanowienie dogodnych rat. Ich wysokość może z czasem ulegać zmianie, ponieważ kredyty te są zwykle udzielane ze zmiennym oprocentowaniem.

Czy kredyt hipoteczny i kredyt na mieszkanie to to samo?

Chociaż często wymiennie stosujemy pojęcia kredyt hipoteczny i kredyt na mieszkanie, to nie oznaczają one tego samego. Spójrz na podział kredytów hipotecznych ze względu na przeznaczenie:

• Kredyt budowlano-hipoteczny – przeznaczony na sfinansowanie inwestycji znajdującej się w trakcie budowy, przy czym po jej zakończeniu przekształcany jest w kredyt hipoteczny.
• Kredyt refinansowy – umożliwia przeniesienie kredytu z jednego banku do drugiego na korzystniejszych warunkach.
• Kredyt konsolidacyjny hipoteczny – służący zamianie kilku innych zobowiązań na jedno większe udzielane na lepszych warunkach.
• Pożyczka hipoteczna – udzielana na dowolny cel kredytowy.
• Kredyt hipoteczny na mieszkanie – może być przeznaczony na różne cele mieszkaniowe.

Jak widzisz, kredyt na mieszkanie jest jednym z rodzajów kredytu hipotecznego. Możesz swobodnie używać tych dwóch określeń zamiennie, ale warto być świadomym różnicy.

Na jakich warunkach udzielany jest zazwyczaj kredyt hipoteczny?

Kredyt hipoteczny to znaczące i długotrwałe obciążenie dla domowego budżetu, dlatego jeszcze przed wizytą u doradcy finansowego warto przeanalizować swoją sytuację. Taka analiza pozwoli się przygotować i zwiększyć szanse na uzyskanie pozytywnej decyzji kredytowej. Co banki biorą pod uwagę, oceniając zdolność kredytową swoich klientów?
• Formę zatrudnienia – brany jest pod uwagę rodzaj umowy zawartej z pracodawcą oraz czas jej trwania.
• Wysokość dochodu – wydawałoby się, że jest to czynnik najważniejszy w ocenie zdolności kredytowej, tak jednak nie jest.
• Comiesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – jest to kwota, która uwzględnia koszty utrzymania rodziny.
• Zobowiązania finansowe – uwzględniane są tu pożyczki i kredyty zaciągnięte w bankach oraz limity udzielane w ramach prowadzonego ROR-u (debet, kredyt odnawialny) i na karcie kredytowej, nawet jeśli z tych ostatnich nie korzystasz, a tylko je posiadasz.
• Historię kredytową – istotne jest, czy w przeszłości terminowo regulowałeś swoje zobowiązania finansowe.
• Liczbę osób na utrzymaniu – każda osoba bez własnego źródła dochodu (dzieci, niepracujący małżonek) pomniejsza zdolność kredytową.
• Wiek kredytobiorcy – uwzględniany jest przede wszystkim przy ustalaniu okresu, na jaki udzielany jest kredyt.

Panuje powszechne przekonanie, że wysokość dochodu jest najważniejszym czynnikiem decydującym o przyznaniu kredytu hipotecznego. Ważny jest jednak stosunek dochodu do wydatków. Jeśli zarabiasz relatywnie wysoką sumę pieniędzy, ale niemal równie dużo wydajesz, dla banku jest to jasna informacja, że nie będziesz w stanie regulować swojego zobowiązania.

Chcesz wiedzieć, na czym polega ocena punktowa BIK? Przejdź do artykułu >>

Jakie dokumenty potrzebne są do uzyskania kredytu na mieszkanie?

Zapoznaj się z listą podstawowych dokumentów, o których przedstawienie może poprosić bank przy wnioskowaniu o kredyt hipoteczny:

• dowód osobisty,
• zaświadczenie o zatrudnieniu,
• zaświadczenie o dochodach,
• wyciąg z konta z ostatnich miesięcy,
• PIT za ubiegły rok,
• operat szacunkowy.

Szczegółowy wykaz dokumentów wymaganych przy wnioskowaniu o kredyt na mieszkanie zależy przede wszystkim od formy zatrudnienia. Inaczej dochód będzie dokumentowała osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, a inaczej – pracująca na umowę cywilnoprawną.

Jeśli odpowiednio wcześniej wybrałeś bank, w którym chcesz starać się o kredyt hipoteczny, warto założyć w nim ROR i przelewać na nie wynagrodzenie. W takich sytuacjach banki zwalniają z konieczności przedstawiania historii rachunku, o ile oczywiście jest to Twoje główne konto i stanowi dowód ponoszonych przez Ciebie wydatków.

Ponadto zakres dokumentacji może różnić się w zależności od tego, czy kupujesz mieszkanie z rynku pierwotnego czy wtórnego.

Jakie dokumenty przygotować do wniosku o kredyt przy zakupie mieszkania od dewelopera?

• Wypis i wyrys z ewidencji gruntów.
• Odpis z księgi wieczystej.
• Kompletna przedwstępna umowa deweloperska.
• Pozwolenie na budowę.
• Zaświadczenie o zakończeniu budowy.
• Zaświadczenie o samodzielności lokalu.
• Dokument potwierdzający, że został wniesiony wkład własny.
• Rzuty nieruchomości potwierdzające jej powierzchnię użytkową.
• Mapa podziałowa działek wraz z decyzjami podziałowymi.

Jakie dokumenty mogą być wymagane do wniosku o kredyt na mieszkanie z rynku wtórnego?

• Wycena nieruchomości.
• Umowa przedwstępna ze zbywcą.
• Odpis z księgi wieczystej.
• Dokument potwierdzający prawo własności zbywcy do nieruchomości (np. zaświadczenie o darowiźnie lub akt kupna-sprzedaży).
• Zaświadczenie o niezaleganiu z opłatami wystawione przez spółdzielnię lub wspólnotę mieszkaniową.

Pamiętaj, że banki ustalają własną politykę kredytową i warunki przez nie stawiane mogą się różnić. Doradca kredytowy przedstawi szczegółową listę dokumentów niezbędnych do złożenia wniosku o kredyt.

Jak uzyskać kredyt hipoteczny? Co trzeba sprawdzić?

Uzyskanie pozytywnej decyzji kredytowej oznacza spełnienie marzenia o własnym mieszkaniu. Odmowa wiąże się więc z wielkim rozczarowaniem i koniecznością odłożenia zakupu w czasie. Dlatego przed wnioskowaniem o kredyt mieszkaniowy dobrze się przygotuj i poznaj czynniki, które decydują o powodzeniu.

Chcesz wiedzieć, czy podczas wysokiej inflacji warto szybciej spłacić kredyt hipoteczny? Przejdź do artykułu >>

Zdolność kredytowa a kredyt hipoteczny

Zdolność kredytowa określa możliwość kredytobiorcy do spłaty zadłużenia. Od zdolności kredytowej zależy nie tylko przyznanie kredytu, ale również jego wysokość. Warto wiedzieć, że banki różnie ją wyliczają. Może się zdarzyć, że dla jednego banku nie będziesz wystarczająco wiarygodnym klientem i otrzymasz odmowę przyznania kredytu, a w innym dostaniesz propozycję uzyskania pokaźnej kwoty.
Do obliczania zdolności kredytowej banki biorą pod uwagę następujące czynniki:
• uzyskiwane dochody,
• miesięczne koszty utrzymania,
• obecne zadłużenie,
• wiek,
• stan cywilny,
• liczba osób na utrzymaniu,
• status mieszkaniowy i majątkowy,
• wykształcenie,
• staż pracy,
• wykonywany zawód i zajmowane stanowisko,
• historia kredytowa.

Oprócz wysokości uzyskiwanych dochodów banki biorą pod uwagę rodzaj zatrudnienia. Niektóre gorzej oceniają zdolność kredytową osób zatrudnionych w ramach umowy-zlecenia lub umowy o dzieło, a premiują umowy o pracę.

Chcesz dowiedzieć się, jak zwiększyć zdolność kredytową? Przejdź do poradnika >>

Wysokość wkładu własnego

Jednym z wymogów stawianych przez bank przed przyznaniem kredytu hipotecznego jest posiadanie środków na wkład własny. KNF rekomenduje, aby było to przynajmniej 20% kosztów inwestycji. Niektóre banki komercyjne dają możliwość wnioskowania o kredyt przy wkładzie 10%, ale wówczas wymagają wykupienia ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.

Przy rosnących cenach nieruchomości zgromadzenie środków na wkład własny to dla wielu osób duży problem. Rozwiązaniem może być program „Mieszkanie bez wkładu własnego”, w którym uczestniczą niektóre banki komercyjne. Państwo za pośrednictwem BGK udziela gwarancji wkładu własnego do 20% wartości inwestycji, ale nie więcej niż 100 tys. zł. Dodatkowo jeśli w trakcie spłaty kredytu rodzinie urodzi się drugie lub kolejne dziecko, może ona skorzystać z dopłaty do kredytu w wysokości do 60 tys. zł. Program ma zwiększyć dostępność kredytów na mieszkanie.

Historia kredytowa

Historia kredytowa to informacje zgromadzone w Biurze Informacji Kredytowej na temat Twoich:
• kredytów,
• pożyczek,
• spłat ratalnych,
• debetów,
• limitów odnawialnych,
• kart kredytowych.

BIK na bieżąco otrzymuje informacje, czy terminowo regulujesz swoje zobowiązania przede wszystkim w bankach. Informacje aktualizowane są średnio co dwa tygodnie. BIK dodatkowo wylicza tzw. scoring kredytowy, czyli ocenę punktową ryzyka pożyczania pieniędzy, która brana jest przez banki pod uwagę przy badaniu zdolności kredytowej. Jak sprawdzić swoją historię kredytową? Możesz pobrać raport bezpośrednio ze strony BIK, ale nie jest to jedyne rozwiązanie.

Raporty z BIK są dla banków jednym z narzędzi służącym do weryfikacji przyszłego kredytobiorcy, ale nie jedynym. Uzupełniają je rejestry dłużników np. Biura Informacji Gospodarczej ERIF, które dodatkowo gromadzą informacje o terminowości regulowania np. płatności wobec operatorów usług internetowych, telewizji, sieci komórkowych, za ubezpieczenia i innych, np. alimentów. Dzięki korzystaniu z baz danych BIK i BIG banki zyskują pełną informację niezbędną do oceny rzetelności swojego przyszłego klienta.

Jeśli przygotowujesz się do wnioskowania o kredyt hipoteczny, sprawdź, czy nie widniejesz w rejestrze dłużników BIG. Być może jest jakieś nieuregulowane zobowiązanie z przeszłości, o którym nie pamiętasz, a które może skutecznie uniemożliwić Ci staranie o finansowanie zakupu nieruchomości.

Warto wiedzieć, że w przeciwieństwie do BIKu, BIG umożliwia sprawdzenie nie tylko siebie, ale również rzetelność dewelopera lub firmy budowlanej, której zatrudnienie rozważasz. Dlaczego jest to istotne? Jak wynika z danych zgromadzonych w bazie Biura Informacji Gospodarczej ERIF, suma zadłużeń ponad 12 tys. firm budowlanych i deweloperów opiewa na kwotę ponad 160 mln zł. Niewywiązywanie się ze zobowiązań może świadczyć o kiepskiej kondycji finansowej firm, a to czynnik ryzyka nieukończenia inwestycji. Jeszcze zanim postrasz się o uzyskanie kredytu hipotecznego, sprawdź przedsiębiorstwo, które ma wybudować Twój wymarzony dom lub mieszkanie, aby uniknąć problemów w przyszłości.

Jak historia kredytowa wpływa na uzyskanie lub nie kredytu hipotecznego?

Niezależnie od rodzaju kredytu banki zawsze sprawdzają Twoją historię kredytową w BIK oraz weryfikują Twoją rzetelność w BIG. Pozytywna ocena działa na Twoją korzyść przy wniosku o kredyt hipoteczny. Doradcy finansowi radzą, aby przed podjęciem starań o środki na zakup mieszkania lub budowę domu zbudować sobie historię kredytową. Nawet jeśli nie lubisz się zadłużać, to warto wziąć sobie jakiś sprzęt na raty lub kartę kredytową i regularnie spłacać zobowiązanie.

Warto wiedzieć, że w ERIF BIG oprócz prowadzenia rejestru dłużników gromadzi informacje pozytywne na temat terminowo regulowanych zobowiązań. Na Twoją korzyść może działać więc nie tylko spłata pożyczek i kredytów na czas, ale również opłacanie zgodnie z umową m.in. abonamentów, leasingu oraz wszelkich faktur za usługi.

Wartość nieruchomości a kredyt

Wartość kupowanego przez Ciebie domu lub mieszkania stanowi zabezpieczenie kredytu. Dlatego też to nie cena proponowana przez sprzedającego jest dla banku wyznacznikiem wartości nieruchomości, a profesjonalna wycena sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego. To od niej zależy ostateczna kwota kredytu i tym samym minimalna wysokość wkładu własnego.

Wycenę nieruchomości sporządza rzeczoznawca bankowy lub zewnętrzny w formie dokumentu zwanego operatem szacunkowym. Każdy bank po pozytywnej weryfikacji zdolności kredytowej wymaga załączenia profesjonalnej wyceny do wniosku o kredyt hipoteczny.

Czy spadek cen mieszkań przyczyni się do większej sprzedaży mieszkań? Przeczytaj artykuł >>

Jak zwiększyć szansę na dostanie kredytu hipotecznego?

Banki przed przyznaniem kredytu hipotecznego drobiazgowo sprawdzają swoich klientów. Z tego powodu warto przed rozpoczęciem starań o sfinansowanie inwestycji odpowiednio się przygotować. Najważniejszym czynnikiem decydującym o pozytywnej decyzji banku jest zdolność kredytowa. Aby ją zwiększyć, postaraj się o uzyskanie odpowiedniej formy zatrudnienia. Większość instytucji finansowych najprzychylniej traktuje umowę o pracę.

Innym sposobem na zwiększenie szansy na dostanie kredytu na mieszkanie jest uregulowanie wszystkich zobowiązań kredytowych, a więc spłata pożyczek, zamknięcie kart kredytowych, rezygnacja z limitów odnawialnych i debetów na rachunkach. Jeśli nigdy nie korzystałeś z tego rodzaju usług finansowych, warto to nadrobić i zbudować pozytywną historię kredytową. Zadbaj również o terminowe regulowanie wszystkich swoich zobowiązań wynikających z umów z usługodawcami, rachunków za mieszkanie, dzierżawę i innych, które mogą przyczynić się do uzyskania pozytywnej informacji w BIG.

W niektórych sytuacjach w uzyskaniu kredytu hipotecznego pomaga wnioskowanie z innym kredytobiorcą. Wiele osób decyduje się na pomoc rodziców, których wysokie dochody mogą zwiększyć zdolność kredytową. Banki umożliwiają branie kredytu na mieszkanie wspólnie z osobą niespokrewnioną, możesz więc wnioskować z partnerem lub partnerką, z którymi nie łączą Cię więzy małżeńskie.

Skorzystaj z doświadczenia doradców bankowych. W trakcie badania zdolności kredytowej podpowiedzą oni, jakie parametry kredytu hipotecznego zwiększą szansę na jego otrzymanie. Wydłużenie okresu spłaty dla przykładu sprawia, że raty są niższe, a to zmniejsza ryzyko, że nie będziesz ich spłacał na czas.

Pamiętaj, że w przypadku odmowy udzielenia kredytu banki niechętnie dzielą się powodami tak podjętej decyzji. Zanim zawnioskujesz o kredyt, sprawdź swoją historię kredytową oraz pobierz raport z ERIF BIG, aby upewnić się, że nie czekają Cię żadne niespodzianki.

Artykuł Jak dostać kredyt na mieszkanie? Jakie warunki należy spełnić? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Ceny mieszkań w Polsce

Jak już wspomnieliśmy, hossa na rynku nieruchomości w Polsce trwała w zasadzie nieprzerwanie od około połowy 2013 roku aż do kwietnia 2022 roku, gdy Indeks Cen Mieszkań (pełniący funkcję wskaźnika trendu cenowego na krajowym rynku mieszkaniowym) osiągnął najwyższą wartość w historii, czyli 1498 pkt. W tym okresie z miesiąca na miesiąc notowano wzrost cen mieszkań, działek i pozostałych nieruchomości na rynku wtórnym – jedynym wyjątkiem był wybuch pandemii COVID-19, który w 2020 roku przełożył się na krótkotrwałą stabilizację, a w niektórych przypadkach na minimalny spadek cen mieszkań.

Sytuacja jednak bardzo szybko wróciła do poprzedniego stanu, czyli do dużych wzrostów cen nieruchomości, a trend wzrostowy niepowstrzymanie przyspieszał aż do maja 2022 roku. Wtedy to zanotowano pierwszy od 2013 roku spadek Indeksu Cen Mieszkań (ICM). Kiedy w kolejnym miesiącu doszło do kolejnego spadku ICM do wartości 1481,9 pkt., zaczęły pojawiać się opinie, że na rynku nieruchomości niebawem dojdzie do poważnej zapaści, a ceny mieszkań w Polsce muszą ulec obniżeniu.

Warto jednak mieć na uwadze, że choć rzeczywiście wzrost cen mieszkań został obecnie w naszym kraju poważnie spowolniony, a w wielu dużych miastach mają miejsce nawet spadki w tym zakresie, to są to dane porównawcze odnoszące się do statystyk z maja 2022. Jeśli jednak jako punkt odniesienia przyjmiemy ubiegły rok i z nim porównamy bieżące ceny mieszkań, 2022 rok prezentuje się znacznie mniej optymistycznie. Według raportu firm Expander oraz Rentier.io pośród 17 badanych miast nie ma żadnego, w którym na przestrzeni ostatniego roku kalendarzowego faktycznie miałby miejsce spadek cen mieszkań. Cena za metr kwadratowy nieruchomości stale wzrasta, choć nie w tak samo szybkim tempie jak inflacja.

W kontekście powyższych faktów podkreślmy raz jeszcze: nie da się zaprzeczyć, że ma miejsce pewien spadek cen mieszkań, ale wyłącznie w porównaniu do poprzednich miesięcy 2022 roku. Jest więc jeszcze zdecydowanie za wcześnie, aby mówić o rewolucji czy krachu w tej kwestii. Nie należy również wierzyć w pojawiające się co jakiś czas sensacyjne doniesienia, że ceny mieszkań spadają jak szalone, na tę chwilę nie jest to bowiem prawda.

Ceny nieruchomości w Polsce

Najlepszym potwierdzeniem tego, że sytuacja na rynku nieruchomości nie jest rzeczywiście korzystna dla przeciętnego Polaka zainteresowanego zakupem mieszkania, są dane liczbowe, pokazujące aktualne ceny nieruchomości. Tabela znajdująca się poniżej jest jednoznaczna: choć w porównaniu do poprzednich miesięcy pewne spadki cen mają miejsce, to względem ubiegłego roku mamy do czynienia wyłącznie ze wzrostem cen.

Czy ceny mieszkań w Polsce mogą zacząć spadać?

Trudno w jednoznaczny sposób odpowiedzieć na pytanie o to, czy ceny nieruchomości spadną – i kiedy spadną ceny mieszkań na rynku pierwotnym, a przynajmniej na tyle, aby Polacy mogli kupić je na kredyt. Problemem są nie tylko wysokie ceny nieruchomości, utrzymujące się pomimo zapaści na rynku kredytowym, ale również szereg innych czynników. Nie znaczy to jednak, że sytuacja nie ulegnie zmianie w nadchodzących miesiącach. Co może wywołać spadek cen nieruchomości?

Dlaczego ceny nieruchomości spadają?

Spadek cen nieruchomości jest zazwyczaj wynikiem równoczesnego wystąpienia na rynku mieszkaniowym kilku zjawisk, z których największe znaczenie ma nadpodaż oraz brak zainteresowania albo niemożność zakupu nieruchomości przez osoby potencjalnie zainteresowane taką inwestycją. Aktualnie zainteresowanie zakupem nieruchomości na własność spada, ponieważ potencjalni inwestorzy nie mają zdolności kredytowej, co w pewnym stopniu wpływa na rynek.

Trzeba jednak pamiętać, że mieszkań na sprzedaż (zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym) przybywa relatywnie powoli, stąd rynek nie jest zalewany ogromną liczbą potencjalnych zakupów i nie dochodzi do nadpodaży. To właśnie dlatego ceny nieruchomości w Polsce spadają obecnie bardzo wolno. Nie ulega jednak wątpliwości, że ogólna sytuacja na rynku nieruchomości uległa zmianie w porównaniu do poprzednich lat. Powodów tej zmiany jest kilka, a najważniejsze z nich to:

• znaczne zmniejszenie zainteresowania kredytami hipotecznymi, wynikające z bezprecedensowego spadku zdolności kredytowej Polaków;
• wdrożenie przez banki zaleceń KNF w postaci zaostrzenia kryteriów badania zdolności kredytowej, co dodatkowo zmniejszyło możliwość uzyskania kredytu hipotecznego;
• duże podwyżki stóp procentowych, co w praktyce przekłada się na zdecydowanie mniej atrakcyjne warunki kredytowania oraz utrudnia uzyskanie kredytu na zakup mieszkania;
• przewidywane dalsze podwyżki stóp procentowych i utrzymanie ich na wysokim poziomie;
• powolna reakcja deweloperów i utrzymywanie wysokich cen na rynku pierwotnym pomimo zauważalnie spadającego popytu.

Jak inflacja wpływa na rynek nieruchomości?

Od wielu lat w Polsce zakup nieruchomości jest uważany za jedną z najlepszych możliwych inwestycji, jakich można dokonać bez ryzyka poniesienia straty. Problem w tym, że choć jeszcze do niedawna faktycznie tak było, to błyskawicznie rosnąca inflacja oraz radykalne podwyżki stóp procentowych w celu jej zahamowania zmieniły tę sytuację w dość dramatyczny sposób. I choć nadal inflacja nie wpływa bezpośrednio na ceny mieszkań, prognozy na najbliższy czas są raczej pesymistyczne dla inwestorów – będziemy mieli do czynienia z dalszym spadkiem cen, wyhamowaniem podaży (zwłaszcza na rynku pierwotnym) oraz zauważalnym wzrostem zainteresowania wynajmem.

Inflacja a kredyt hipoteczny – sprawdź, dlaczego mieszkania drożeją pomimo kiepskiej sytuacji na rynku nieruchomości

Inflacja a kredyt hipoteczny

Jeśli chodzi o relację na linii inflacja a kredyt hipoteczny, 2022 rok nie przyniósł jak na razie większych zaskoczeń: w miarę wzrostu inflacji zwiększano również stopy procentowe, co skutecznie odcięło większości Polaków możliwość zaciągnięcia kredytu na zakup nieruchomości. Dla kredytobiorców już spłacających swoje zobowiązania inflacja przełożyła się na drastyczny wzrost wysokości miesięcznej raty – w wielu przypadkach nawet o 100%. Co w tym kontekście bardzo ważne, to fakt, że inflacja nadal nie jest pod kontrolą i wzrasta szybciej, niż zakładały przewidywania ekspertów. To z kolei oznacza, że nadal nie ma całkowitej pewności co do dalszych podwyżek stóp procentowych.

Trzeba też pamiętać o jeszcze jednej ważnej kwestii: inflacja wpływa nie tylko na konsumentów zainteresowanych zakupem mieszkania, ale również na deweloperów i firmy budowlane. Redukcja bądź utrata płynności finansowej nie należy w branży budowlanej do rzadkich zjawisk nawet w warunkach dobrej koniunktury, a w dzisiejszej, bardzo niepewnej sytuacji, ma miejsce znacznie częściej. Dlatego przed zaciągnięciem kredytu hipotecznego najlepiej zweryfikować sytuację finansową dewelopera oraz wykonawcy robót budowlanych w obrębie danej inwestycji – może się bowiem okazać, że dokończenie budowy stoi pod dużym znakiem zapytania.

Aktualne statystyki dotyczące zadłużenia deweloperów i firm budowlanych znajdujące się w bazie ERIF BIG są jednoznaczne: łączna wartość zaległych zobowiązań przekracza 160 mln zł (stan na październik 2022) i wciąż rośnie. W tym kontekście weryfikacja sytuacji finansowej dewelopera czy firmy budowlanej to nie tylko przejaw zdrowego rozsądku, ale wręcz konieczność podyktowana chęcią ochrony przed utratą zainwestowanych w nieruchomość środków.

Jak inflacja wpływa na Twój kredyt hipoteczny inflacja i czy warto go teraz nadpłacać? Sprawdź!

Co ze stopami procentowymi?

Wspomniane wcześniej podwyżki stóp procentowych stanowią istotny problem zarówno dla konsumentów już spłacających swoje kredyty hipoteczne, jak i tych, którzy chcieliby takie zobowiązanie zaciągnąć. Z jednej strony wzrost stóp procentowych ma za zadanie powstrzymać inflację, z drugiej natomiast bardzo niekorzystnie wpływa na rynek kredytów hipotecznych.

Wysokie stopy procentowe, jak już wspominaliśmy, przekładają się na zwiększenie kosztów ponoszonych przez kredytobiorców. W praktyce oznacza to podniesienie przez banki oprocentowania kredytów hipotecznych, a tym samym znaczne zwiększenie odsetkowej części raty kredytu przy jednoczesnym utrzymaniu części kapitałowej na niskim poziomie. I choć sama wartość kredytu hipotecznego ani kwota kapitału do spłaty nie zmienia się dla żadnego kredytobiorcy, to już wysokość odsetek (a więc dodatkowych kosztów kredytu) zauważalnie wzrosła.

Warto w tym miejscu przywołać dane liczbowe, aby lepiej zobrazować skalę podwyżek, z jakimi konsumenci-kredytobiorcy mają do czynienia w Polsce od początku 2022 roku. Oto zestawienie zmian w obrębie stopy referencyjnej NBP na przestrzeni minionych miesięcy:

Stopy procentowe i inflacja a kredyt hipoteczny – dowiedz się więcej o tym, jaki mają wpływ na wysokość Twojej raty!

Ceny mieszkań w Polsce – jakie są prognozy na 2023 rok?

Jeśli chodzi o ceny mieszkań, prognozy na 2022 rok są dość zgodne. Praktycznie wszyscy analitycy wskazują, że na rynku nieruchomości mamy obecnie do czynienia z poważnym spowolnieniem, a nawet wyhamowaniem dynamicznego wzrostu cen. Według ekspertów do spadków cen nieruchomości jednak nie dojdzie, będziemy jedynie obserwować znaczące schłodzenie koniunktury, które zdaniem analityków HRE Investments przełoży się na wzrost cen mieszkań o około 7–12% w porównaniu do roku 2021. Możliwość spadku cen nieruchomości dostrzegają oni dopiero w roku 2023, przy założeniu, że uda się opanować inflację i doprowadzić do faktycznego obniżenia stóp procentowych.

Analitycy banku PKO BP uważają z kolei, że na przestrzeni najbliższych 12 miesięcy będziemy mieli do czynienia ze stopniowymi obniżkami cen mieszkań. W tym okresie ma według nich dojść do spadków rzędu 0–5%, przy czym za główne powody takiego stanu rzeczy przedstawiciele PKO Banku Polskiego uważają silny spadek dostępności kredytów hipotecznych, zmniejszenie zdolności kredytowej polskich gospodarstw domowych oraz powolną reakcję rynku (zwłaszcza pierwotnego) na zmniejszone zainteresowanie zakupem mieszkań.

Warto jednak w tym kontekście podkreślić, że popyt na nieruchomości jest kształtowany nie tylko przez potrzeby lokalowe mieszkańców Polski. Na to, czy zwiększy się realne zainteresowanie zakupem nieruchomości, ma też wpływ szereg czynników zewnętrznych, jak np. trwająca wojna na Ukrainie, problemy z dostawami paliw kopalnych (węgiel, ropa, gaz itd.), a także niestabilna sytuacja gospodarczo-ekonomiczna kraju.

Na tę chwilę trudno zatem mówić o zdecydowanym spadku cen nieruchomości w ujęciu ogólnym, choć pewne trendy spadkowe dają się zauważyć w odniesieniu do mieszkań o dużych metrażach. Zauważalnie zwiększyła się liczba osób, które chcą sprzedać tego rodzaju mieszkania, ponieważ ich utrzymanie staje się zbyt kosztowne w aktualnych warunkach. Powtórzmy jednak jeszcze raz: w odniesieniu do całego rynku nieruchomości, a szczególnie rynku pierwotnego, mamy do czynienia ze wzrostem cen, choć zauważalnie wolniejszym niż w latach poprzednich.

Artykuł Czy spadek cen mieszkań oznacza większą sprzedaż nieruchomości? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Co to jest zdolność kredytowa?

Zdolność kredytowa, zgodnie z ustawową definicją (Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, Dz.U. z 2021 r., poz. 2439, art. 70), to „zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie, przy czym kredytobiorca jest obowiązany przedłożyć na żądanie banku dokumenty i informacje niezbędne do tego, by ocena zdolności kredytowej mogła zostać przez bank przeprowadzona. Ponadto kredytobiorca jest obowiązany umożliwić podejmowanie przez bank czynności związanych z oceną sytuacji finansowej i gospodarczej oraz kontrolę wykorzystania i spłaty kredytu”.

Definicja ustawowa napisana jest w żargonie prawniczym, co może nieco utrudniać zrozumienie, czym faktycznie jest zdolność kredytowa. Co to więc oznacza w języku laika? Sprawa jest bardzo prosta: Twoja zdolność kredytowa to wyliczone przez bank prawdopodobieństwo, że spłacisz zaciągnięty kredyt terminowo i ze wszystkimi odsetkami oraz kosztami. Im ono jest wyższe (czyli im wyższa Twoja zdolność kredytowa), tym większa szansa na uzyskanie kredytu, a jednocześnie wyższa maksymalna kwota zobowiązania, jakie możesz zaciągnąć.

Kiedy sprawdzana jest zdolność kredytowa?

Istnieje szereg sytuacji, w których zostanie zweryfikowana Twoja zdolność kredytowa. Kredyt hipoteczny nie zostanie Ci na przykład przyznany przez żaden bank, jeśli nie będziesz mieć odpowiedniej zdolności kredytowej. Zostanie ona również sprawdzona za każdym razem, gdy będziesz się ubiegać o:

• kredyt samochodowy,
• kredyt firmowy,
• kredyt studencki,
• kredyt inwestycyjny,
• pożyczkę gotówkową,
• leasing,
• limit w koncie osobistym (tzw. saldo debetowe),
• kartę kredytową,
• zakupy w systemie ratalnym.

Od czego zależy zdolność kredytowa?

Twoja zdolność kredytowa jest obliczana przez każdy bank nieco inaczej, ponieważ każdy z nich stosuje własny algorytm i w inny sposób określa wagę poszczególnych parametrów, jakie są uwzględniane, aby obliczyć zdolność kredytową. Pamiętaj, że tych parametrów jest bardzo wiele, dlatego poniżej wymieniamy jedynie najważniejsze czynniki wpływające na zdolność kredytową. Mają one największy udział w tym, jaka będzie ostateczna decyzja co do Twojego wniosku kredytowego.

Wysokość kredytu

Kwota, którą zamierzasz pożyczyć od banku, w bezpośredni sposób wpływa na wysokość miesięcznej raty i jest jednym z najważniejszych czynników branych pod uwagę podczas obliczania Twojej zdolności kredytowej. Mówiąc wprost: im wyższa kwota, o którą wnioskujesz, tym wyższą zdolnością kredytową musisz się wykazać.

Wysokość i źródło dochodu

To kolejny czynnik o kluczowym znaczeniu dla Twojej zdolności kredytowej. Generalnie rzecz biorąc, osoby z wysokimi dochodami mają wyższa zdolność kredytową, ale pamiętaj, że znaczenie ma też rodzaj umowy. Co oczywiste, w najlepszej sytuacji są osoby zatrudnione na umowę o pracę na czas nieokreślony – to preferowani kredytobiorcy dla każdego banku. Zdolność kredytowa osób pracujących na podstawie umowy-zlecenia albo umowy o dzieło jest zdecydowanie niższa nawet w przypadku osiągania takich samych dochodów jak posiadacze umów o pracę.

Koszty kredytu

Jeszcze do niedawna ten czynnik nie był aż tak ważny, ale odkąd stopy procentowe poszły w górę w wyniku inflacji, koszty kredytu także znacząco się podniosły. To z kolei oznacza dla Ciebie mniejszą zdolność kredytową, ponieważ praktycznie wszystkie koszty (oprocentowanie, prowizje itd.) poniesiesz właśnie Ty.

Okres spłaty

Jeśli zaciągasz kredyt na krótki okres, musisz liczyć się z tym, że bank będzie wymagać od Ciebie wyższej zdolności kredytowej niż w przypadku, gdyby ten okres był dłuższy. Jeśli więc z banku uzyskujesz informację, że na dany okres kredytowania nie można już bardziej obniżyć raty, a zdolność kredytowa nadal jest niewystarczająca, zastanów się nad wydłużeniem okresu spłaty kredytu. To obniży ratę i zmniejszy wymagania względem Twojej zdolności kredytowej.

Wysokość wkładu własnego

Wkład własny wnosić będziesz jedynie w przypadku kredytu hipotecznego, ale zgodnie z obecnymi przepisami prawa jest on ustawowo wymagany w wysokości co najmniej 20% wartości nieruchomości, którą chcesz kupić na kredyt. Im wyższy wkład własny, tym bardziej rośnie Twoja zdolność kredytowa, a kredyt hipoteczny będzie łatwiejszy do uzyskania.

Brak wpisów w rejestrach dłużników BIG

W bazach danych gromadzonych przez Biura Informacji Gospodarczej, takie jak ERIF BIG, wierzyciele umieszczają informacje o nierzetelnych dłużnikach. Jeżeli nie figurujesz w takiej bazie jako osoba zadłużona, nie musisz się niczego obawiać. Jeśli jednak zalegasz z płatnościami, a wierzyciel zgłosił to do BIG, Twoja wiarygodność płatnicza poważnie ucierpi.

Historia kredytowa w BIK

Z uwagi na to, że w BIK przechowywane są informacje na temat wszystkich Twoich zobowiązań kredytowych (spłaconych i trwających), w Twoim interesie leży, aby ta historia była jak najlepsza. Każdy bank w ramach standardowej procedury weryfikacyjnej sprawdza Twoją ocenę scoringową w BIK i na jej podstawie podejmuje decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania kredytu.

Jak zwiększyć zdolność kredytową?

Zdolność kredytowa nie jest czymś stałym – zmienia się w miarę tego, jak zaciągasz i spłacasz kolejne zobowiązania. To oznacza, że masz na nią wpływ i możesz ją zwiększyć. W jaki sposób? Poniżej podajemy kilka sprawdzonych i skutecznych pomysłów na to, jak poprawić zdolność kredytową.

Obniż stałe koszty

Zanim złożysz wniosek (zwłaszcza jeśli chodzi o kredyt hipoteczny), koniecznie zredukuj swoje stałe miesięczne koszty. Znaczenie mają zarówno wydatki na utrzymanie, jak i stałe subskrypcje, abonamenty czy koszty związane z wychowywaniem dzieci. Poszukaj oszczędności tam, gdzie to możliwe – rezygnacja na jakiś czas z niektórych subskrybowanych usług streamingowych, wcześniejsza spłata zakupów ratalnych czy zawieszenie karnetu na siłownię to naprawdę dobre sposoby na poprawę zdolności kredytowej.

Wydłuż okres kredytowania

Jak już wspominaliśmy wcześniej, wydłużenie okresu spłaty kredytu, o który wnioskujesz, znacząco wpływa na Twoją zdolność kredytową. Jeżeli masz taką możliwość, wnioskuj o dłuższy kredyt – wprawdzie sumaryczne koszty będą wyższe, ale zyskasz na tym podwójnie. Po pierwsze miesięczna rata będzie niższa (a zdolność kredytowa Ci się poprawi), a po drugie zabezpieczysz się na przyszłość, na wypadek, gdyby np. stopy procentowe zostały jeszcze bardziej podniesione albo bank zwiększyłby z jakiegoś względu oprocentowanie kredytu.

Wnioskuj o kredyt ze współkredytobiorcą(-ami)

Twoja zdolność kredytowa może być dla banku niewystarczająca, ale jeśli złożysz wniosek o kredyt z kimś jeszcze, sytuacja może się zmienić na Twoją korzyść. Pamiętaj tylko, aby odpowiednio dobrać swojego współkredytobiorcę – dobrze, jeśli będzie to osoba w średnim wieku (ok. 40 lat), z dobrymi dochodami uzyskiwanymi na podstawie umowy o pracę. Rozważ opcję włączenia jako kredytobiorcy kogoś wykonującego zawód zaufania publicznego (np. adwokat, nauczyciel, lekarz, policjant itd.) – takie osoby uzyskują w bankach preferencyjne warunki kredytowania.

Skonsoliduj już posiadane zobowiązania

Posiadanie kilku kredytów i pożyczek w różnych bankach to dziś w zasadzie standard. Może się jednak okazać, że konsolidacja ich wszystkich w jedno zobowiązanie zmniejszy sumaryczne obciążenie w skali miesiąca, tym samym poprawiając Twoją zdolność kredytową. Czasami możliwe jest nawet włączenie ich do kwoty kredytu, o który wnioskujesz!

Zlikwiduj zbędne produkty bankowe

Karta kredytowa czy limit debetowy (nazywany także kredytem odnawialnym) to bez wątpienia wygodne produkty w codziennym życiu. Stają się jednak poważnym problemem w momencie wyliczania Twojej zdolności kredytowej. Zależnie od banku wysokość tych zobowiązań będzie doliczona do Twoich stałych kosztów w większym lub mniejszym stopniu, dlatego najlepiej je spłacić i zamknąć przed złożeniem wniosku o kredyt.

Dowiedz się, jak liczona jest zdolność kredytowa

Gdzie sprawdzić zdolność kredytową online?

Dzięki dostępowi do Internetu możesz w łatwy sposób dowiedzieć się, czy masz realną szansę na potrzebny Ci kredyt. Jeśli zastanawiasz się, jak sprawdzić swoją zdolność kredytową online, to masz do wyboru trzy możliwości:

Pierwszą z nich są dane, które znajdują się w bazie ERIF BIG. Przed złożeniem wniosku o kredyt warto sprawdzić informacje, które znajdują się w Biurze Informacji Gospodarczej. To właśnie w bazie ERIF BIG banki i wiele instytucji pożyczkowych sprawdza dane kredytobiorców. Od znalezionych tam wpisów instytucje te mogą uzależnić decyzję o udzieleniu kredytów.

Jaka jest moja zdolność kredytowa? – Sprawdź ją w bazie BIG >

Drugą opcją jest raport BIK, czyli, krótko mówiąc, podsumowanie Twojej historii kredytowej, a także innych zobowiązań finansowych. Co ważne, jest to oficjalny dokument, który możesz przedstawiać instytucjom, osobom czy firmom w celu udowodnienia swojej rzetelności. Dzieje się tak dlatego, że w raporcie BIK zawarta jest wiarygodna ocena Twojej sytuacji płatniczej oraz scoring BIK, wyliczany na podstawie szeregu obiektywnych kryteriów.

Ostatnią, dość popularną, choć zdecydowanie mniej bezpieczną, jest skorzystanie z któregoś kalkulatora zdolności kredytowej online. Do zalet tego rozwiązania bez dwóch zdań należy łatwość obsługi i szybkość uzyskania wyniku, nie jest to jednak róża bez kolców. Największą wadą kalkulatorów zdolności kredytowej online jest to, że nigdy nie masz całkowitej pewności, do kogo tak naprawdę trafiają dane wprowadzane przez Ciebie w formularzu online i w jaki sposób będą one wykorzystywane. Pamiętaj również, że nie każdy kalkulator zdolności kredytowej poda Ci wiarygodne wyniki, ponieważ nawet przy tych samych parametrach możesz uzyskać bardzo różną zdolność kredytową zależnie od banku.

Czy mam zdolność kredytową? Dowiedz się, jak możesz to sprawdzić!

W jaki sposób bank weryfikuje zdolność kredytową klienta?

Procedury weryfikacji zdolności kredytowej są w każdym banku trochę inne i różnią się w detalach, ale generalnie rzecz biorąc, analiza Twoich możliwości spłaty kredytu przebiega następująco:

1. Analiza ilościowa – to etap, na którym bank gruntownie sprawdza, jakie dochody uzyskujesz i z jakich źródeł one pochodzą. Dodatkowo obliczane są Twoje miesięczne koszty stałe, jak np. czynsz, opłaty, abonamenty itd. Jeśli posiadasz jakiekolwiek produkty kredytowe (karta kredytowa, limit debetowy, inny kredyt, pożyczkę), to także zostaną one uwzględnione na tym etapie w celu ustalenia, czy masz wystarczająco duże nadwyżki finansowe, aby poradzić sobie ze spłatą kredytu, o który się ubiegasz.
2. Analiza jakościowa – to etap, na którym ocenie i weryfikacji podlega Twoja rzetelność jako kredytobiorcy. Na ostateczny wynik mają wpływ nie tylko Twoje dotychczasowe zobowiązania i to, czy były spłacane terminowo, ale także Twój wiek, stan cywilny, status majątkowy, wykształcenie, staż pracy, zawód, jaki wykonujesz, a nawet liczba dzieci.
   

Dopiero po pomyślnym przejściu obu tych etapów masz możliwość uzyskania kredytu w banku. Pamiętaj jednak, że w przypadku, kiedy rata Twojego planowanego kredytu zostanie wyliczona na wyższą niż 50% Twoich wolnych środków, bank odrzuci złożony przez Ciebie wniosek kredytowy.

Masz dobre zarobki, a zdolność kredytowa wciąż jest za mała? Dowiedz się, dlaczego tak jest i jak to zmienić!

Czy zawsze trzeba sprawdzać zdolność kredytową?

Najkrócej rzecz ujmując: tak. Twoja zdolność kredytowa będzie weryfikowana za każdym razem, gdy będziesz kupować coś na raty, zaciągać pożyczkę czy wnioskować o kredyt lub różnego rodzaju inne produkty bankowe. Zgodnie z przepisami polskiego prawa każdy zakup na raty to formalnie zaciągnięcie kredytu konsumenckiego, a to ustawowo wymaga sprawdzenia zdolności kredytowej osoby dokonującej takiego zakupu. Nie ma tu żadnych limitów ani kwot, do których weryfikacja nie obowiązuje.

Jedyną sytuacją, w której Twoja zdolność kredytowa może nie być sprawdzana albo będzie weryfikowana jedynie pobieżnie, na bardzo uproszczonych zasadach, to próba zaciągnięcia tzw. chwilówki, czyli pozabankowej pożyczki krótkoterminowej. Pamiętaj jednak, że choć możesz uzyskać taką pożyczkę względnie łatwo, to zwykle będzie ona bardzo wysoko oprocentowana, a okres spłaty najczęściej jest naprawdę krótki. Brak zdolności kredytowej może Cię w takim przypadku wpędzić w kłopoty finansowe – szczególnie, gdy będziesz próbować spłacać chwilówką inne swoje zobowiązania.

Na koniec jeszcze jedna rada, która może się okazać szczególnie przydatna w obecnych realiach rynkowych: jeśli Twoja zdolność kredytowa pozwala Ci kupić wymarzone mieszkanie, zadbaj o bezpieczeństwo środków uzyskanych w ramach kredytu, sprawdzając wiarygodność finansową dewelopera, u którego chcesz kupić nieruchomość. Dlaczego to takie ważne? Odpowiedź jest naprawdę prosta: według danych zgromadzonych w bazie ERIF BIG, wielu deweloperów i firm budowlanych znajduje się na listach dłużników jako nierzetelni kontrahenci, którzy utracili płynność finansową, a suma zaległych płatności przekracza 160 mln zł. Dla Ciebie oznacza to, że zadłużony deweloper może nigdy nie dokończyć inwestycji i ogłosić upadłość, a Twoje pieniądze zwyczajnie przepadną. Zabezpiecz się więc przed takim scenariuszem i sprawdź w ERIF dewelopera czy firmę, która prowadzi prace budowlane. Unikniesz dzięki temu naprawdę nieprzyjemnej niespodzianki.

Artykuł Jak sprawdzić zdolność kredytową? – praktyczne wskazówki dla kredytobiorców pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Co to jest inflacja?

Zanim przejdziemy do bardziej szczegółowych rozważań, zacznijmy od podstaw, czyli od doprecyzowania, co to jest inflacja pieniądza. W najprostszym ujęciu inflacja jest procesem (zwykle dość mocno rozciągniętym w czasie, choć nie jest to regułą) polegającym na stałym wzroście ogólnego poziomu cen, za jakie są w danym kraju sprzedawane dobra i usługi w obrocie gospodarczym. Jednocześnie zaś, wraz ze wzrostem cen, w widoczny sposób ma miejsce utrata wartości pieniądza, a co za tym idzie, rośnie także stopień inflacji.
Jeśli chodzi o przyczyny inflacji, najczęściej wymienia się wśród nich następujące czynniki:
• nieprawidłowa struktura gospodarki kraju,
• nieproporcjonalna do wzrostu gospodarczego kraju emisja pieniądza (nadmierna w przypadku inflacji),
• niezrównoważony budżet państwa,
• nagły, znaczący wzrost kosztów produkcji,
• zbyt duży wzrost poziomu płac w gospodarce,
• ograniczenie podaży dóbr o kluczowym znaczeniu dla gospodarki i konsumentów (np. paliw, zboża czy surowców energetycznych).

Jakie są rodzaje inflacji?

Zależnie od przyjętego kryterium, można wyróżnić wiele klasyfikacji zjawiska określanego ogólnie jako inflacja. Dla przykładu: jeśli za główne kryterium przyjąć zależność inflacji od innych czynników makroekonomicznych, rodzaje inflacji są następujące:
• Stratoinflacja – najczęściej pojawia się w krajach ze słabym rządem lub takich, które są zaangażowane w wojnę lub rewolucję. O stratoinflacji mówimy, gdy oprócz utraty wartości pieniądza dochodzi do dużych wahań indeksu cen w kolejnych okresach.
• Stagflacja – mamy z nią do czynienia wtedy, gdy w gospodarce występuje jednocześnie wysoki poziom bezrobocia oraz wysoka inflacja.
• Slumpflacja – w tym przypadku obok wysokiego poziomu bezrobocia oraz wysokiego wskaźnika inflacji występuje również brak wzrostu gospodarczego.
Najczęściej jednak wykorzystywanym kryterium podziału inflacji na rodzaje jest tempo rozwoju tego procesu w danym kraju. W tym przypadku wyróżnia się następujące rodzaje inflacji:
• Deflacja – określana zwykle jako inflacja ujemna. W tym przypadku pieniądz nie traci na wartości, a zyskuje. Szerzej to zjawisko opisujemy w dalszej części artykułu.
• Inflacja pełzająca – uznawana za normalne, całkowicie typowe zjawisko w obrębie gospodarki kraju. Charakteryzuje się relatywnie niewielkim wzrostem cen – na poziomie nieprzekraczającym 5% rocznie. Działa pobudzająco na gospodarkę.
• Inflacja krocząca (umiarkowana) – w tym przypadku wzrost cen plasuje się na poziomie około 5–10% w skali roku, przy czym jest już on wyraźnie zauważalny i odczuwalny dla konsumentów, którzy bazując na tzw. oczekiwaniach inflacyjnych, uwzględniają przyszłą inflację podczas podejmowania decyzji zakupowych.
• Megainflacja – wzrost cen w przypadku megainflacji sięga od około 15% do nawet 50%, jednocześnie zaś w wyniku drastycznej redukcji siły nabywczej pieniądza dosyć często ma miejsce powrót do handlu barterowego (wymiana pieniędzy na towary).
• Inflacja galopująca – najczęściej przyjmuje się, że utrata wartości pieniądza w przypadku inflacji galopującej sięga od 50% do 100% (czasem nawet więcej) w skali roku. Zamierają rynki finansowe, gwałtownie rosną ceny, spadają także realne dochody osób otrzymujących stałe wynagrodzenie.
• Hiperinflacja – charakterystyczny dla hiperinflacji jest ogromny wzrost cen – od kilku tysięcy do nawet tryliona procent w skali roku, co oznacza praktycznie całkowitą utratę wartości przez daną walutę.

Co powoduje spadek, a co wzrost inflacji?

Wskaźnik inflacji w Polsce ulega ciągłym zmianom i choć w ostatnich miesiącach poziom inflacji wyłącznie rośnie, istnieje wiele czynników, które mają wpływ na ten wskaźnik i mogą go również obniżać. Najogólniej rzecz biorąc, za czynniki podnoszące w największym stopniu poziom inflacji uznaje się najczęściej:
• niewłaściwą politykę finansową rządu,
• wzrost cen kluczowych surowców,
• zwiększony popyt na dobra, które są niedostępne lub trudno dostępne.
Spadek inflacji jest wypadkową szeregu czynników i działań, zarówno na poziomie wewnętrznym (krajowym), jak i na poziomie globalnym. Warto jednak podkreślić, że najważniejszą – i powszechnie uznawaną za najskuteczniejszą – metodą walki z inflacją jest podnoszenie stóp procentowych, co skutkuje wyhamowaniem gospodarki i ogranicza wydatki na cele konsumpcyjne.

Jakie są skutki inflacji?

Aby dowiedzieć się, jak groźna jest wysoka inflacja, do czego prowadzi i jakie są jej konsekwencje, wcale nie trzeba być ekspertem finansowym – wystarczy jedynie zapoznać się z historią Polski w początkach XX wieku, gdy w kraju rozszalała się hiperinflacja. W chwili obecnej (sierpień 2022) sytuacja nie jest jeszcze na szczęście tak groźna, jak za czasów Władysława Grabskiego, ale warto już teraz zdawać sobie sprawę z konsekwencji rosnącej inflacji. Najpowszechniej występujące negatywne skutki inflacji to przede wszystkim:
• znaczny spadek wartości pieniądza (deprecjacja),
• zauważalny wzrost kosztów życia,
• wzrost kosztów zobowiązań bankowych (kredyty, pożyczki),
• kryzys gospodarczy lub nawet recesja,
w skrajnych przypadkach: bankructwo kraju.

Według danych z bazy ERIF liczba konsumentów posiadających zaległe płatności na koniec drugiego kwartału przekroczyła 1,5 mln, a średnia wartość długu przypadająca na osobę wynosiła 17,57 tys. zł. To o ponad 200 zł więcej niż na koniec pierwszego kwartału 2022 roku (przed tak gwałtownym wzrostem inflacji).

Inflacja w Polsce – wykres i tabela

Dynamikę zmian w inflacji na przestrzeni kilku ostatnich lat przedstawia poniższa tabela. Zgromadzone w niej dane pozwalają prześledzić, jak wyglądała inflacja w latach 2017–2022.

Jaka inflacja rok do roku?

Bieżąca sytuacja finansowa większości Polaków nie napawa wprawdzie optymizmem w kontekście niezwykle prawdopodobnych dalszych wzrostów inflacji. Warto jednak pamiętać, że z podobnymi problemami mierzyliśmy się już w relatywnie niedalekiej przeszłości. Co więcej, choć 13,9% to sporo, nie jest to najwyższa wartość, jaką przyjęła inflacja w Polsce. Obecny rok pod tym względem nie powiedział wprawdzie jeszcze ostatniego słowa, ale poziomu np. z końcówki roku 1990 trudno się spodziewać – wtedy inflacja w kraju wyniosła aż 585,8%!
Ile zatem wynosi inflacja w Polsce rok do roku? Oto dane z lat 2017–2021:
• rok 2017 – 2,0%;
• rok 2018 – 1,6%;
• rok 2019 – 2,3%;
• rok 2020 – 3,4%;
• rok 2021 – 5,1%.

Porównanie przytoczonych nieco wcześniej danych z ostatnich 5 lat wskazuje wyraźnie, że z największymi wzrostami inflacji w odniesieniu do lat poprzednich mamy do czynienia w okresie od listopada 2019 do przełomu marca i kwietnia 2020. Za główną przyczynę tych zmian należy uznać pandemię COVID-19, związany z nią lockdown, a także kryzys gospodarczy, stanowiący bezpośrednią konsekwencję pandemii. W tym właśnie okresie znacznie wzrosły koszty transportu, ceny produktów ropopochodnych, nie zostały także podjęte z odpowiednim wyprzedzeniem działania mające na celu zapobieganie inflacji.

Dowiedz się, dlaczego warto spłacać długi, gdy rośnie inflacja.

Co to jest deflacja?

Bardzo często deflację definiuje się jako przeciwieństwo inflacji, a zatem jako rozłożony w czasie proces, podczas którego siła nabywcza pieniądza sukcesywnie wzrasta. Gdyby zaś pokusić się o jeszcze prostszą odpowiedź na pytanie, czym jest deflacja, można byłoby powiedzieć, że to nic innego, jak spadek ogólnego poziomu cen.

Przyczyny i skutki deflacji

Deflacja w historii zdarza się zdecydowanie rzadziej niż inflacja, a do głównych przyczyn występowania deflacji należą:
• kryzys gospodarczy (utrudnia znalezienie pracy i obniża inflację),
• zmniejszona podaż pieniądza (obniża ogólny poziom cen),
• nadmierny wzrost zadłużenia w wyniku spłaty zobowiązań pieniężnych przy jednoczesnym zmniejszeniu emisji pieniądza,
• niewłaściwa polityka pieniężna kraju (np. zbyt długo utrzymywane wysokie stopy procentowe),
• zachęty do oszczędności w postaci wyższego oprocentowania lokat bankowych.

Wbrew temu, co mogłoby się wydawać, długofalowe skutki deflacji mogą okazać się dla kraju i jego mieszkańców znacznie bardziej dotkliwe niż inflacja. Oto najważniejsze konsekwencje i skutki deflacji:
• wzrost wartości pieniądza, a tym samym wzrost wartości posiadanych oszczędności,
• nagły wzrost realnej wartości długów, prowadzący często do bankructwa dłużników,
• redukcja opłacalności inwestycji,
• zmniejszona opłacalność produkcji,
• stagnacja gospodarcza kraju,
• spadek stóp procentowych,
• zwiększone wydatki z budżetu państwa,
• wzrost liczby bezrobotnych.

Co jest gorsze: inflacja czy deflacja? Różnice pomiędzy zjawiskami

Na pytanie o to, które z wymienionych zjawisk ma bardziej dotkliwe konsekwencje, trudno jest udzielić jednoznacznej odpowiedzi, ponieważ zarówno wysoka inflacja, jak i przedłużający się okres deflacji mogą mieć wręcz zabójcze efekty dla gospodarki i finansów kraju. Jednak są to również okazje, które dobry inwestor będzie w stanie wykorzystać do tego, by osiągnąć wymierne zyski.

Sprawdź też, w jaki sposób możesz poprawić płynność finansową swojej firmy w dobie rosnących obciążeń dla podmiotów gospodarczych.

Jaki jest wpływ inflacji i deflacji na wartość pieniądza?

Siła nabywcza pieniądza w naszym kraju jest w bezpośredni sposób uzależniona od tego, jaka jest inflacja w Polsce, przy czym trzeba pamiętać, że choć inflacja i deflacja stanowią istotne czynniki, nie tylko one wpływają na wartość pieniądza w czasie. Pieniądz w sposób naturalny traci wartość z upływem lat, ale dana waluta może się też umacniać w stosunku do innych walut. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy dany kraj posiada duże nadwyżki handlowe, ma spore rezerwy walutowe i prowadzi spójną, stabilną politykę gospodarczą i finansową.

Artykuł Co wpływa na wartość pieniądza? Inflacja i deflacja – co to takiego? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Czy można iść do więzienia za długi?

Ogólnie rzecz biorąc, odpowiedź na powyższe pytanie jest w zasadzie twierdząca, choć w praktyce więzienie za długi stanowi realne zagrożenie wyłącznie dla określonych grup dłużników. Trzeba bowiem pamiętać, że polskie przepisy prawa są skonstruowane w taki sposób, by zapewniać wierzycielom szereg instrumentów ułatwiających odzyskanie zaległych płatności i zadłużeń, choć istnieje od tej zasady kilka wyjątków, szerzej omówionych w dalszej części tekstu.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, iż aktualne przepisy jasno stanowią, że samo niespłacanie kredytu zaciągniętego w zgodzie z obowiązującymi regulacjami prawnymi nie stanowi podstawy do osadzenia dłużnika w zakładzie penitencjarnym. Nie znaczy to jednak, że nie da się pójść za długi do więzienia – kodeks karny, kodeks wykroczeń oraz kodeks karny skarbowy ściśle precyzują, w jakich przypadkach i za jakie przewinienia dłużnik może trafić do zakładu karnego i na jak długo.

Za jakie długi można iść do więzienia?

Każdy niesolidny kredytobiorca, który zastanawia się, czy za długi idzie się do więzienia, powinien pamiętać, że w zdecydowanej większości przypadków nie jest to możliwe. Powtórzmy raz jeszcze: co do zasady w polskim systemie legislacyjnym samo niespłacanie kredytów nie jest karane pozbawieniem wolności, dlatego przeważająca część kredytobiorców nie ma powodów, by obawiać się tego rodzaju konsekwencji. Grożą one jedynie w ściśle określonych przypadkach, a sama lista związanych z długami przestępstw, które mogą doprowadzić do wyroku skazującego na pobyt w więzieniu, jest relatywnie krótka. Jeśli zatem chodzi o to, czy za długi idzie się do więzienia, to jest to możliwe – ale jedynie w poniższych przypadkach.

Niespłacone długi alimentacyjne

W pierwszej kolejności zagrożeni więzieniem są ci dłużnicy, którzy nie regulują zasądzonych alimentów. Zgodnie z art. 209 Kodeksu karnego osoba, która uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą lub innego rodzaju umową między stronami, podlega karze grzywny, karze ograniczenia albo pozbawienia wolności. Kara może zostać nałożona wyłącznie wtedy, gdy sumaryczna kwota zaległych płatności stanowi równowartość przynajmniej trzech świadczeń okresowych lub gdy dłużnik nie spłaca zobowiązania przez nie mniej niż 3 miesiące. Reasumując: dłużnicy, którzy nie płacą alimentów mogą trafić do więzienia, a kara pozbawienia wolności w takim przypadku może wynieść do 2 lat.

W tym kontekście trzeba jednak podkreślić, że więzienie za długi alimentacyjne jest stosowane jako sankcja dość rzadko. Znacznie dotkliwszą dla dłużnika-alimenciarza karą jest wpis do rejestru dłużników prowadzonego przez biura informacji gospodarczej, np. ERIF BIG S.A. Bezpośrednią konsekwencją takiego wpisu jest ograniczenie lub zablokowanie dostępu do wielu dóbr i usług, jak choćby abonament telefoniczny u operatora komórkowego, bankowe produkty finansowe (kredyty, pożyczki itp.) czy nawet możliwość zakupu na raty. Co więcej, polskie prawo nakłada na jednostki publiczne i gminy odpowiedzialne za ośrodki pomocy społecznej ustawowy obowiązek przekazywania informacji o zadłużeniach alimentacyjnych do działających w Polsce biur informacji gospodarczej w celu skutecznego zmotywowania alimenciarzy do spłaty swoich zaległych zobowiązań.

Zgodnie z danymi zebranymi przez Biuro Informacji Gospodarczej ERIF sumaryczna wartość niespłaconych długów alimentacyjnych przekracza 12,9 mld zł. Niekwestionowanym rekordzistą jest obecnie 49-latek z województwa kujawsko-pomorskiego, którego łączne zadłużenie alimentacyjne wynosi ponad 715 tys. zł.

Niezapłacone podatki

Dłużnicy, którzy nie uregulowali należnego podatku, powinni obawiać się konsekwencji określonych w art. 56 Kodeksu karnego skarbowego. Zgodnie z jego zapisami podatnik, który naraża podatek na uszczuplenie poprzez uchylanie się od opodatkowania, nieujawnianie właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania, lub nieskładanie deklaracji, podlega karze grzywny w wysokości do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom jednocześnie. Warto mieć na uwadze, że z tego artykułu jest karane również świadome zaniżanie uzyskiwanych dochodów w celu opłacania niższych podatków. Wymienione działania dłużnika są traktowane jako działanie na szkodę państwa i narażanie go na straty, co jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 12 miesięcy. Jeżeli natomiast dłużnik umyślnie popełnia przestępstwo skarbowe, powodując uszczuplenie należności dużej wartości, zostanie wobec niego zastosowane nadzwyczajne obostrzenie kary – wymiar nałożonej sankcji zależy od decyzji sądu.

Nieuregulowana grzywna

W przypadku osób, wobec których została zasądzona kara grzywny, a które nie uregulowały jej i uchylają się od zapłaty, może zostać orzeczona kara pozbawienia wolności. Należy jednak mieć na uwadze, że w przypadku niezapłaconej grzywny w pierwszej kolejności są podejmowane próby polubownego porozumienia co do harmonogramu spłaty i dopiero gdy te próby zawiodą, sprawa jest przekazywana komornikowi. Następnie rozpoczyna się windykacja komornicza – w przypadku, gdy i ten środek okaże się nieskuteczny, wobec dłużnika zasądzany jest obowiązek wykonania określonych prac społecznych (minimalny okres ich trwania to 1 tydzień, maksymalny to 2 miesiące). Jeśli dłużnik uchyla się od ich wykonania lub nie wyraża zgody na wykonanie prac społecznych, zagraża mu kara pozbawienia wolności w wymiarze adekwatnym do kwoty długu. Zgodnie z art. 25 Kodeksu wykroczeń 1 dzień pozbawienia wolności stanowi ekwiwalent od 20 do 150 długu wynikającego z nieuregulowanej kary grzywny, przy czym dłużnik nie może w ten sposób trafić do więzienia na okres dłuższy niż 30 dni.

Oszustwa i wyłudzenia kredytów lub pożyczek

Choć za samo niespłacanie kredytu dłużnik nie trafi do więzienia, to może zostać pozbawiony wolności w przypadku, gdy okaże się, że dane zobowiązanie zostało udzielone w wyniku oszustwa bądź wyłudzenia. Zgodnie z art. 297 Kodeksu karnego karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat podlega każdy, kto w celu uzyskania dla siebie lub kogoś innego m.in. kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji czy innego instrumentu płatniczego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument. Podobny wymiar kary grozi za zatajenie prawdy lub przedstawianie fałszywych informacji w celu uzyskania kredytu czy pożyczki.

Dowiedz się, w jaki sposób skutecznie chronić się przed wyłudzeniami i oszustwami>>

Uchylanie się od egzekucji komorniczej

Kara pozbawienia wolności grozi również każdemu dłużnikowi, który ukrywa posiadany majątek przed egzekucją komorniczą. Zgodnie z art. 300 Kodeksu karnego do więzienia na okres od 3 miesięcy do 5 lat może trafić dłużnik, któremu grozi niewypłacalność lub upadłość, a który udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela poprzez usuwanie, ukrywanie, zbywanie, darowanie, niszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążanie albo uszkadzanie składników swojego majątku. Co istotne, jeśli wymienione powyżej działania dłużnika narażają na szkodę wielu wierzycieli, kara pozbawienia wolności jest wyższa i wynosi od 6 miesięcy do 8 lat.

Sprawdź, na czym polega windykacja komornicza i jak się przed nią ochronić>>

Co grozi za niespłacanie kredytów?

Kiedy kredytobiorca przestaje regulować zaciągnięte zobowiązanie w terminie ustalonym z bankiem czy inną instytucją finansową, pierwszym krokiem podejmowanym wobec takiego dłużnika jest próba kontaktu w celu ustalenia terminu spłaty zaległości. Taki kontakt może przyjmować różnoraką formę: od telefonów, poprzez korespondencję mailową i monity, aż po wezwania do zapłaty. Unikanie tego kontaktu w niczym nie pomaga, a wręcz przeciwnie – działa wyłącznie na niekorzyść nierzetelnego kredytobiorcy.

Otrzymanie ostatecznego wezwania do zapłaty powinno stanowić dla dłużnika wyraźny sygnał, że instytucja, która udzieliła mu kredytu czy pożyczki, rozpoczyna postępowanie zmierzające do odzyskania należności na drodze windykacji. Niespłacone długi są zazwyczaj na tym etapie przekazywane do windykacji przez wykwalifikowanych specjalistów, a jeśli odzyskanie należności się im nie powiedzie, zwykle rozpoczyna się windykacja komornicza. Co istotne, w pierwszej kolejności będzie się z dłużnikiem kontaktował windykator, a komornik przejmie sprawę dopiero w sytuacji, gdy dłużnik notorycznie uchyla się od zapłaty.

Trzeba pamiętać, że nieuregulowanie długu wskazanego na ostatecznym wezwaniu do zapłaty w podanym terminie może też skutkować rozwiązaniem umowy kredytowej z dłużnikiem oraz postawieniem w stan wymagalności całej kwoty, jaka pozostała jeszcze do spłaty. Dla dłużnika oznacza to konieczność spłaty zobowiązania w całości.

Warto przy tej okazji podkreślić, że jedną z często bagatelizowanych konsekwencji braku terminowości w spłatach zobowiązań jest wpis do rejestru dłużników BIK. Jest on automatyczny i ma miejsce w każdym przypadku, gdy kredytobiorca spóźnia się z terminową płatnością. Należy też pamiętać, że wierzyciel może się dodatkowo zdecydować na zgłoszenie dłużnika do funkcjonujących w Polsce biur informacji gospodarczej (np. ERIF), aby w ten sposób jeszcze skuteczniej nakłonić go do szybszej spłaty długu. Tak długo, jak dane dłużnika figurują w BIG, ma on znacząco utrudniony dostęp do różnego rodzaju produktów i usług finansowych, w tym np. kredytów, pożyczek, możliwości zakupów na raty, a nawet do abonamentów u operatorów telefonii komórkowej. Utrata wiarygodności płatniczej może okazać się w efekcie niezwykle dotkliwa, ponieważ instytucje finansowe obecnie weryfikują historię spłat bardzo skrupulatnie i nie ograniczają się wyłącznie do BIK – sprawdzane są także dane przechowywane w biurach informacji gospodarczej.

Podsumowanie

Podsumowując, więzienie za długi jest w Polsce możliwe, ale wyłącznie w jasno określonych przez przepisy prawa przypadkach. Zwykły kredytobiorca, któremu podczas spłaty zobowiązania „powinęła się noga” nie musi się zastanawiać, czy za długi można iść do więzienia – trzeba jednak mieć zawsze na uwadze, że choć do zakładu penitencjarnego dłużnik zazwyczaj nie trafia, to jednak konsekwencje uchylania się od spłaty zaciągniętych zobowiązań mogą być bardzo poważne. Jeśli zatem kredytobiorca ma problemy ze spłatą ciążących na nim zobowiązań, to zamiast skupiać się na myśleniu o tym, czy za długi można iść do więzienia, powinien szukać możliwości spłacenia zaległości tak, aby wierzyciel nie zdecydował się wkroczyć na drogę sądową.

Artykuł Czy za długi można iść do więzienia? Co grozi za niespłacanie długów? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Niestety, druga połowa 2021 roku przyniosła w tej kwestii dość drastyczne zmiany w postaci szybkiego wzrostu inflacji oraz podwyższenia stóp procentowych. Jak to wpłynęło na nasze zobowiązania kredytowe widzi każdy, kto otrzymał od banku nowy harmonogram spłat kredytu – podwyżki rat są naprawdę duże. Czy w tej sytuacji warto szybciej spłacić cały kredyt?

Inflacja a kredyt – podstawowe informacje

Przede wszystkim trzeba mieć świadomość tego, jak dokładnie inflacja wpływa na wysokość zobowiązań finansowych. Sama inflacja to nic innego jak wzrost cen, w wyniku którego w zauważalny sposób spada siła nabywcza pieniądza. Ujmując rzecz jeszcze prościej: ta sama kwota w przypadku wysokiej inflacji pozwoli nam kupić znacznie mniej niż w sytuacji, gdy wskaźnik inflacji utrzymuje się na niskim poziomie.

W tym kontekście bardzo ważne jest to, że zmiany wskaźnika inflacji są zależne od bardzo wielu czynników. Najważniejsze z nich to:
• zwiększona podaż pieniądza, określana potocznie jako „dodruk pieniędzy” (ma miejsce, gdy do obiegu gospodarczego w kraju trafia więcej pieniędzy, niż realnie znajduje się w nim towarów i usług)
• brak równowagi budżetowej kraju (inflacja jest tym wyższa, im większe są wydatki państwa w porównaniu do jego przychodów)
• rosnące opodatkowanie kosztów produkcji i/lub kosztów pracy
• podwyżki cen na zagranicznych rynkach, czyli tzw. import inflacji (mają tym większy wpływ na inflację w kraju, im bardziej dana gospodarka jest uzależniona od towarów czy surowców z zagranicy)
• niewłaściwa struktura gospodarki kraju.

Co oznacza to dla praktycznie każdego kredytobiorcy? Jeśli spadnie wartość nabywcza pieniądza, spada realna wartość rat spłacanych bankowi, ale w zasadzie wyłącznie w odniesieniu do pożyczonego kapitału. Jeżeli zatem dysponujemy wystarczającymi oszczędnościami, wcześniejsza spłata całości bądź części kredytu wydaje się być dobrym pomysłem. Wiele jednak zależy od relacji na linii inflacja a kredyt hipoteczny. 2020 rok pod tym względem najbardziej sprzyjał kredytobiorcom, ponieważ stopy procentowe były korzystne, Rada Polityki Pieniężnej zapowiadała utrzymanie ich bądź nawet dalsze obniżenie (do czego rzeczywiście doszło na początku 2021 roku), a prognozowane podwyżki stóp procentowych miały być niewielkie, powolne i rozłożone w czasie.

Kredyt a inflacja – od czego zależy wysokość rat?

Gdy rośnie inflacja, kredyty stają się mniej opłacalne przede wszystkim dlatego, że dla przeciętnego kredytobiorcy oznacza to wzrost wysokości rat, jakie spłaca on bankowi. Dlaczego? Powód jest prosty: rata kredytu (każdego, zarówno gotówkowego, jak i hipotecznego) składa się z części kapitałowej i części odsetkowej. Co istotne, znakomita większość kredytów udzielanych przez banki w Polsce to kredyty z ratą stałą, tzn. taką, której wysokość jest taka sama (co nie znaczy, że niezmienna!) w całym okresie kredytowania, aż do chwili pełnej spłaty zobowiązania. Możliwy jest również kredyt z ratami malejącymi, jednak trudniej go uzyskać, a kwota rat jest początkowo bardzo wysoka, by dopiero z czasem maleć.

O ile jednak w przypadku pożyczek gotówkowych część kapitałowa jest zwykle znacznie wyższa niż odsetkowa, o tyle w odniesieniu do kredytów hipotecznych z ratą stałą sytuacja nie jest aż tak korzystna dla kredytobiorcy – część odsetkowa jest wysoka, a w wielu przypadkach zdecydowanie przewyższa część kapitałową. A ponieważ to właśnie część odsetkowa rośnie w największym stopniu w wyniku wzrostu inflacji, zwiększenia WIBOR(R) czy podniesienia stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej, sumaryczna kwota raty kredytu także zauważalnie wzrasta.

Wynika to stąd, że banki w pierwszych latach okresu kredytowania zwykle starają się jak najszybciej „odzyskać” koszty związane z udzieleniem kredytu. Dopiero wraz z upływem kolejnych lat kredytobiorca spłaca w ratach stałych sukcesywnie coraz większą część kapitału, czyli swojego realnego zobowiązania, tzn. tych pieniędzy, które faktycznie pożyczył.

W przypadku rat malejących główną składową raty kredytu tego typu stanowi kapitał, a zatem są one znacznie mniej „podatne” na wahania w przypadku wzrostu inflacji – podwyżka raty nastąpi, jednak nie będzie aż tak dotkliwa, jak w przypadku rat równych.

W kontekście zależności kredyty-inflacja należy również pamiętać, że na chwilę obecną żaden bank w Polsce nie posiada w ofercie kredytu hipotecznego, którego oprocentowanie byłoby stałe w całym okresie kredytowania. W przypadku zobowiązań długoterminowych (a do tej grupy zaliczają się kredyty hipoteczne) maksymalny okres ze stałym oprocentowaniem to obecnie 7 lat. I choć część banków umożliwia rozpoczęcie nowego okresu ze stałą stopą procentową bezpośrednio po zakończeniu poprzedniego, to trzeba mieć na uwadze, że wyliczenia są dokonywane według bieżącej stopy procentowej.

W praktyce przekłada się to na efektywne „zamrożenie” dość wysokiego aktualnie oprocentowania kredytu mieszkaniowego na kolejnych kilka lat. Jest to opłacalne rozwiązanie, gdy w takiej perspektywie czasowej mamy pewność dalszego wzrostu stóp procentowych. Jeżeli natomiast stopy procentowe spadną (choćby dlatego, że zmniejszy się inflacja, a kredyt hipoteczny będzie mieć niższy koszt), to na takim długoterminowym „zamrożeniu” oprocentowania kredytobiorca poniesie stratę.

Inflacja a kredyt hipoteczny – wzrost stóp procentowych

Warto podkreślić, że stopy procentowe RPP w Polsce od 2012 roku utrzymywały się na bardzo niskim poziomie i jeżeli dochodziło w nich do jakichkolwiek zmian, to były to jedynie obniżki. W lipcu 2012 roku wysokość WIBOR(R)-3M była względnie wysoka i wynosiła 5,11%, jednak już w kolejnych miesiącach uległa obniżeniu, by w styczniu 2019 roku osiągnąć 1,72%. 13 marca 2020 roku WIBOR(R)-3M wynosił 1,69%, ale zaledwie 7 dni później spadł do 1,18%, a 9 kwietnia 2020 r. zanotowano dalszy spadek do rekordowego poziomu 0,71%.

Do dalszych spadków doszło pod koniec maja 2020 roku, kiedy WIBOR(R)-3M obniżył się do 0,28%. Dopiero pod koniec 2021 roku doszło do zmian w przeciwnym kierunku – 7 października 2021 r. to WIBOR(R)-3M na poziomie 0,63%, 4 listopada 2021 r. było to już 1,26%, na początku grudnia 2021 roku już 2,26%, a 5 stycznia 2022 r. 2,59%. Według szacunków ekspertów z rynku finansowego WIBOR(R)-3M będzie nadal sukcesywnie wzrastał, choć w chwili obecnej trudno precyzyjnie przewidzieć dynamikę tych wzrostów.

Oznacza to, że wzrastać będą także raty kredytów opartych na wskaźniku WIBOR(R)-3M, czyli głównie kredytów hipotecznych. To kolejny dobry powód, by dokonać szybszej spłaty kredytu, jeśli tylko istnieje taka możliwość.

Stawka WIBOR a inflacja – wpływ na wysokość raty kredytu hipotecznego

Wysokość raty kredytu hipotecznego zależy w bezpośredni sposób od kilku elementów. Pierwszym z nich jest wskaźnik WIBOR(R), czyli wysokość oprocentowania pożyczek na krajowym rynku międzybankowym. Drugą składową stanowią stopy procentowe ustalane przez polską Radę Polityki Pieniężnej (są one podwyższane w przypadku rosnącej inflacji jako jedna z metod zapobieżenia jej nadmiernemu zwiększeniu). Kolejnym istotnym czynnikiem jest oprocentowanie banku, tzw. RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania).

Inflacja a kredyt gotówkowy

Co oczywiste, inflacja dotknęła również wszystkich kredytobiorców posiadających krótkoterminowe zobowiązania finansowe, czyli mówiąc prościej: pożyczki gotówkowe. W ich przypadku jednak podwyższenie stóp procentowych nie odbiło się aż tak silnie na wysokości raty i to pomimo faktu, że oprocentowanie tego typu zobowiązań z reguły jest dość wysokie w porównaniu do kredytów hipotecznych. Niemniej jednak także i posiadacze pożyczek gotówkowych muszą w efekcie zapłacić więcej.

Kalkulator wartości pieniądza w czasie – przydatne narzędzie

Dla każdego, kto chce samodzielnie zweryfikować, jak zmieniała się i zmienia wartość pieniądza w czasie, kalkulator dostępny na dedykowanej stronie internetowej będzie bardzo przydatnym narzędziem. Można go znaleźć pod adresem: https://www.podatki.gov.pl/kalkulatory-podatkowe/kalkulator-inflacji/ Kalkulator ten pozwala obliczyć rzeczywistą wartość dóbr z uwzględnieniem inflacji w dowolnym roku od 1995 do chwili obecnej.

Rok 1995 nie jest tu przypadkowym wyborem – to właśnie wtedy została przeprowadzona w Polsce denominacja. Kalkulator wprawdzie nie zapewnia wglądu w lata wcześniejsze, ale dla porównania z sytuacją, w jakiej nasz kraj znajduje się obecnie, przytoczmy choćby kilka wartości wskaźnika inflacji z przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku (wszystkie podane są w odniesieniu do roku poprzedzającego): rok 1989 – inflacja 250,1%, rok 1990 – inflacja 585,8%, rok 1991 – inflacja 70%, rok 1995 – inflacja 27,8%. W tym kontekście bieżący wskaźnik inflacji, który wynosi 9,2%, nie wydaje się wysoki (stan na styczeń 2022, oficjalne dane GUS).

Kredyt a inflacja – podsumowanie

Czy warto zatem uszczuplić oszczędności, by spłacić kredyt hipoteczny, gdy inflacja wzrasta? Jeśli wziąć pod uwagę to, że pieniądz nieustannie traci na wartości, może to być doskonałe rozwiązanie dla każdego, kto może sobie na to pozwolić. Nawet częściowa spłata kapitału w przypadku kredytu hipotecznego oznacza redukcję podstawy, od której naliczane są odsetki – a zatem ta część raty kredytu, która jest najbardziej narażona na zmiany w przypadku dalszego wzrostu inflacji czy stóp procentowych.

Warto jednak mieć na uwadze, że inflacja wpływa nie tylko na wysokość rat kredytu: to także zauważalne, często znaczne podwyżki cen artykułów pierwszej potrzeby, a także stałych opłat za wodę, prąd, gaz i inne media. Ten fakt zawsze trzeba uwzględnić przed podjęciem decyzji o nadpłaceniu kredytu hipotecznego czy gotówkowego.

Artykuł Inflacja a kredyt – czy podczas wysokiej inflacji warto szybciej spłacać długi? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Do baz danych BIK dostęp mają jednak wyłącznie banki oraz instytucje ustawowo uprawnione do wglądu w te informacje (m.in. SKOK-i, prokuratura i sądy), ale nie znaczy to, że klienci, których dane są w BIK gromadzone, nie mają prawa ich sprawdzić. W dalszej części artykułu podpowiadamy, jak sprawdzić BIK za darmo, co znajduje się w raporcie BIK i do czego może się on okazać przydatny.

Raport BIK – co to jest?

Najprościej rzecz ujmując, udostępniany konsumentom przez BIK raport jest dokumentem, w którym zgromadzone zostały wszystkie informacje o zobowiązaniach kredytowych konkretnej osoby. Co ważne, oprócz informacji dotyczących kredytów, które udało się uzyskać, do BIK przekazywane są również informacje za każdym razem, gdy dana osoba składa wniosek o kredyt lub pożyczkę w jednej z instytucji finansowych współpracujących z BIK.

W praktyce jest to podsumowanie historii kredytowej danej osoby z uwzględnieniem innych zobowiązań finansowych, które może być przedstawiane jako dokument potwierdzający rzetelność płatniczą. Sam raport można zapisać w postaci pliku PDF. Bez problemu da się go również wydrukować.

Jeśli chodzi o zakres informacji, jakie się w nim znajdują, to raport opracowany z danych, które znajdują się w bazie BIK-u zawiera:
• szczegółową historię zobowiązań kredytowych
• historię spłat wszystkich rat każdego kredytu
• wskaźnik sytuacji płatniczej danej osoby (pokazuje, jak regularnie dana osoba spłaca podjęte zobowiązania),
• scoring BIK (ocena punktowa kredytobiorcy).

Więcej o tym, jak obliczany jest scoring kredytowy BIK i od czego zależy, przeczytasz tutaj>>

Czy można sprawdzić raport BIK za darmo?

Jeszcze do niedawna, tzn. do chwili wejścia w życie ustawy o RODO, darmowy raport BIK (rozumiany jako informacja ustawowa) był dostępny raz na 6 miesięcy dla każdego konsumenta, który złożył odpowiedni wniosek. Po wprowadzeniu w życie wspomnianej ustawy nadal można uzyskać w BIK darmowy raport, jednak jest to już jedynie tzw. kopia danych. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega różnica.

Co zawiera darmowy raport BIK?

Wspomniany raport BIK za darmo, czyli kopia danych, to po prostu niezwykle mocno okrojona wersja pełnego raportu, w której dostępne są jedynie najbardziej podstawowe, najprostsze informacje na temat zobowiązań danego klienta indywidualnego, czyli:
• kto i kiedy pytał lub przekazywał dane na temat danej osoby
• jakie zobowiązania dana osoba spłaca według informacji dostępnych w bazach BIK.

Pełny raport BIK jest także dostępny, ale wiąże się to z koniecznością uregulowania odpowiedniej opłaty. W przypadku jednorazowego pobrania raportu BIK wynosi ona 39 zł, natomiast za pakiet 6 raportów (ważny przez 12 miesięcy) trzeba już zapłacić 99 zł – w tej cenie otrzymuje się również pakiet usług dodatkowych, w tym m.in. alerty BIK i zastrzeżenie kredytowe.

Sprawdzenie BIK – jak pobrać raport BIK za darmo?

W BIK raport za darmo (kopię danych) można uzyskać po złożeniu wniosku o wydanie kopii danych, przy czym można to uczynić na trzy sposoby:
• składając odpowiedni wniosek osobiście w Centrum Obsługi Klienta BIK
• przesyłając pocztą pisemny wniosek o bezpłatny raport BIK (alternatywnie można taki wniosek przesłać pocztą elektroniczną – musi on jednak być podpisany przy użyciu podpisu kwalifikowanego)
• składając wniosek za pośrednictwem konta założonego w serwisie bik.pl.

Oprócz raportu BIK warto także złożyć wniosek o raport BIG – szczegółowe informacje na ten temat znajdziesz tutaj>>

Jak jest aktualizowany raport BIK-u?

Informacje, jakie trafiają do baz BIK, są przekazywane bezpośrednio przez banki i te instytucje pożyczkowe, które podjęły współpracę z BIK-iem na zasadzie wzajemności. Co bardzo ważne, instytucje te są zobowiązane do regularnego uzupełniania danych o kredytobiorcach w określonych ustawowo przypadkach. Mowa przede wszystkim o całkowitej spłacie danego zobowiązania, korekcie kwoty długu oraz o wygaśnięciu zobowiązania.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (ustawa Prawo bankowe, art. 105 ust. 4) wierzyciel ma 7 dni na poinformowanie BIK-u o zmianie statusu zobowiązania, a po uzyskaniu takiej informacji BIK ma maksymalnie 7 dni na dokonanie stosownej aktualizacji w bazie danych. W praktyce oznacza to, że jeżeli dojdzie do zmian w odniesieniu do dowolnego zobowiązania kredytowego, to najpóźniej po 14 dniach od daty tego zdarzenia, będzie ono mieć odzwierciedlenie w bazie danych BIK. Niewywiązanie się z tego obowiązku grozi nałożeniem kary grzywny w kwocie do 30 tys. zł.

Dzięki temu baza BIK jest aktualizowana niemal na bieżąco, co pozwala skutecznie wykorzystywać ją do weryfikacji historii kredytowej każdego potencjalnego kredytobiorcy. W efekcie możliwa jest precyzyjna ocena faktycznego ryzyka, na jakie naraża się bank czy inna instytucja finansowa, udzielająca kredytu lub pożyczki danej osobie czy firmie.

Raport BIK – do czego się przydaje?

Zarówno udostępniany przez Biuro Informacji Kredytowej raport za darmo, jak i jego rozbudowana, szczegółowa wersja to bardzo użyteczne dokumenty, które mogą okazać się bardzo pomocne w wielu sytuacjach. Dotyczy to zarówno raportów na temat klientów indywidualnych, jak i raportów odnoszących się do firm (raport o kontrahencie) – tu jednak warto podkreślić, że w BIK nie ma możliwości uzyskania darmowego raportu o kontrahencie. Jest to wyłącznie opcja płatna.

W każdym przypadku, gdy planujemy zaciągnąć kredyt, pobranie aktualnego raportu BIK na swój temat jest dobrym pomysłem. Pozwoli to nie tylko zweryfikować dane, jakie widzi potencjalny kredytodawca, ale również przekonać się, czy nasi wierzyciele wywiązują się ze swoich ustawowych obowiązków i przekazują regularnie aktualne dane do BIK.

Warto także wykorzystać raport BIK w celu weryfikacji poprawności informacji znajdujących się w banku czy instytucji pożyczkowej w przypadku dokonania spłaty całości zobowiązania. Niejednokrotnie zdarza się, że choć pożyczka czy kredyt są spłacone do końca, to nie zostają prawidłowo zamknięte i oznaczone jako nieaktywne w systemach informatycznych. W wielu przypadkach skutkuje to zmniejszeniem zdolności kredytowej konsumenta (pożyczka jest widoczna jako niespłacona), a czasem dochodzi do problemów w wyniku nieprawidłowego naliczenia odsetek karnych czy opłat dodatkowych. Aby uniknąć tego typu kłopotów, dobrze jest złożyć wniosek o raport BIK i w nim sprawdzić, czy dany kredyt lub pożyczka są faktycznie zlikwidowane.

Jak już wspominaliśmy, raport BIK może także stanowić doskonałe potwierdzenie regularnego spłacania podjętych zobowiązań, co z kolei może być pomocne przy próbie uzyskania kolejnego kredytu lub pożyczki, zwłaszcza, jeśli np. zamierzamy ubiegać się o wysoką kwotę zobowiązania.

Bardzo ważnym powodem, dla którego warto regularnie monitorować swój status w BIK, jest ochrona przed kradzieżą tożsamości i przed wyłudzeniem kredytu na nasze dane. Jeżeli po sprawdzeniu raportu BIK odkryjemy, że kilka instytucji składało w BIK zapytania o naszą historię kredytową, a my nie składaliśmy w tym czasie żadnego wniosku o pożyczkę ani kredyt, może to oznaczać, że ktoś próbuje zaciągnąć zobowiązanie na nasze dane. Wykrycie takiego działania odpowiednio wcześnie pozwoli podjąć stosowne kroki i uniknąć spłacania cudzego kredytu.

Na koniec zwróćmy uwagę na jeszcze jedną, niezwykle istotną kwestię: raport BIK nie zawiera wszystkich informacji na temat zobowiązań danej osoby czy firmy, co oznacza, że bazowanie wyłącznie na danych BIK jest dalece niewystarczające do pełnej weryfikacji wiarygodności finansowej. Z uwagi na ten fakt obecnie do miarodajnej oceny ryzyka wykorzystuje się także dane i zapytania z Biur Informacji Gospodarczej. Dla przykładu bazy ERIF BIG zawierają dane ze wszystkich gałęzi gospodarki, uwzględniają również informacje pochodzące od wierzycieli wtórnych i tej części rynku finansowego, która nie współpracuje z BIK. To właśnie z tego względu tak ważne jest, by weryfikacja wiarygodności płatniczej obejmowała zarówno sprawdzenie w bazach BIK, jak i BIG.

Dowiedz się, jak sprawdzić BIK, na czym polega scoring i jak można go poprawić oraz czym się różnią bazy BIK od BIG>>

Artykuł Raport BIK – jakie informacje znajdziesz w raporcie BIK i do czego mogą się one przydać? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..