Czy istnieje sposób na to, by skutecznie uchronić się przed wyłudzeniem pieniędzy? W jaki sposób zareagować, gdy padniemy ofiarą oszustwa finansowego i gdzie zgłaszać wyłudzenia?

Na czym polega wyłudzenie kredytu?

Na początek warto doprecyzować kwestię terminologii – z perspektywy polskiego prawa kredyt to nie to samo, co pożyczka, choć w potocznym rozumieniu zazwyczaj się te terminy ze sobą utożsamia. Warto jednak pamiętać, że przepisy prawa odnoszące się do pożyczek znajdują się w Kodeksie cywilnym (art. 720 i następne), natomiast regulacje prawne dotyczące kredytów można znaleźć w ustawie Prawo bankowe (art. 69 ust. 1).

Jedną z zasadniczych różnic formalnych między kredytem a pożyczką jest fakt, iż kredyty z reguły są udzielane na konkretny cel, natomiast pożyczkę można przeznaczyć na dowolne wydatki. Kolejnym, niezwykle ważnym w kontekście możliwości popełniania oszustw aspektem jest fakt, iż zaciągnięcie pożyczki wiąże się ze znacznie mniejszą ilością formalności niż wzięcie kredytu – niezależnie od tego, czy zaciągamy pożyczkę w banku, czy w firmie pożyczkowej.

Oszustwa w polskim systemie prawnym podzielono na dwa zasadnicze typy:

• oszustwo zwykłe – penalizowane z art. 286 k.k., polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem. Odpowiedzialność karna to od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności, jednak w tym przypadku musi dojść do faktycznego przesunięcia mienia, tzn. oszust musi uzyskać pieniądze z banku lub firmy pożyczkowej, aby to przestępstwo popełnić;
• oszustwo kredytowe – penalizowane z art. 297 k.k., ma charakter formalny, tzn. aby je popełnić, nie musi dojść do uzyskania pieniędzy. Odpowiedzialność karna w postaci pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat grozi każdemu, kto przedłoży w banku nierzetelne dokumenty lub sfałszowane zaświadczenia (np. o zarobkach) starając się o kredyt lub pożyczkę.

Wyłudzenia kredytów – najczęstsze metody oszustów

Oszuści zajmujący się wyłudzaniem kredytów wykorzystują różnego rodzaju techniki oraz nieustannie opracowują nowe sposoby wejścia w posiadanie informacji potrzebnych im do dokonania przestępstwa. Wyłudzenie pieniędzy przez Internet jest dla nich obecnie tym łatwiejsze, że w wyniku pandemii koronawirusa duża część naszej codziennej aktywności (zawodowej oraz prywatnej) przeniosła się właśnie w sferę online.

Warto jednak pamiętać, że wiele metod działania oszustów opiera się na bardzo podobnych lub nawet identycznych schematach, dlatego poniżej przedstawiamy kilka najczęściej spotykanych sposobów na wyłudzenie kredytu. Ich znajomość może pomóc uchronić się przed przynajmniej częścią ataków ze strony przestępców.

Wyłudzenie pieniędzy na cudzy dowód osobisty

To jedna z najczęściej stosowanych przez oszustów form wyłudzenia kredytu. Ofiara zwykle traci dowód osobisty w wyniku kradzieży, po czym zostaje on wykorzystany do zaciągnięcia pożyczki (przeważnie krótkoterminowej). Niemal zawsze tego rodzaju wyłudzenia mają miejsce w pozabankowych firmach pożyczkowych, gdzie metoda oraz dokładność procesu weryfikacji tożsamości potencjalnego pożyczkobiorcy są pobieżne i niezbyt dokładne. Tę lukę w formalnościach przestępcy wykorzystują do wyłudzania pieniędzy. Bardzo często ofiary dowiadują się o zaciągniętych zobowiązaniach dopiero w chwili, gdy uruchomione zostają wobec nich procedury windykacyjne.

Wyłudzenie kredytu na skradzione dane

Dane osobowe służące do wyłudzania kredytów i pożyczek oszuści pozyskują również za pośrednictwem Internetu – handel danymi w tzw. darknecie to poważny problem, a jego skalę trudno realnie oszacować. Oszuści mogą także zdobyć potrzebne im dane osobowe m.in. poprzez phishing (podszywanie się pod instytucje lub osoby budzące zaufanie, by tym łatwiej wykraść dane osobowe ofiary), zamieszczanie fałszywych ofert pracy czy nawet zastraszanie i szantaż. Zdobyte dane są następnie wykorzystywane do wyłudzania kredytów przez Internet, ponieważ weryfikacja potencjalnego kredytobiorcy czy pożyczkobiorcy nie jest tak dokładna, jak podczas wizyty w placówce banku lub w siedzibie firmy pożyczkowej.

Kredyt „na słupa”

Przestępcy wciąż z powodzeniem stosują tę metodę, by wyłudzać pożyczki i kredyty w bankach. Kredytobiorca jest podstawiany przez oszustów, bardzo często otrzymuje od nich również fałszywy (lub skradziony i odpowiednio spreparowany) dowód osobisty, a także sfałszowane zaświadczenia o zarobkach. W zamian za wykorzystanie tak przygotowanego pakietu dokumentów do uzyskania kredytu oszuści obiecują „słupowi” prowizję lub określoną część przyznanego kredytu. Najczęściej jednak „słup” po przekazaniu pieniędzy oszustom nie dostaje nic i zostaje z ciążącym na nim długiem. Tożsamość oszustów nie jest „słupowi” nigdy ujawniana, więc nawet w przypadku, gdy zostanie on złapany, nie jest w stanie wskazać rzeczywistych sprawców przestępstwa.

W każdym z powyższych przypadków posiadanie darmowego konta w ERIF pozwala błyskawicznie zorientować się, że ktoś próbuje zaciągnąć kredyt lub pożyczkę na nasze dane, dzięki czemu poszkodowany może sprawnie podjąć odpowiednie działania. 

Wyłudzenia kredytów na sfałszowane zaświadczenia o wynagrodzeniu

Z tego rodzaju wyłudzeniami mamy do czynienia np. wtedy, gdy osoba, która nie posiada wystarczającej zdolności kredytowej, fałszuje dokumenty poświadczające wysokość osiąganych dochodów, aby uzyskać kredyt lub pożyczkę. Co ważne, w tym przypadku nie ma znaczenia, czy oszust otrzymał pieniądze, czy nie – penalizowana jest sama czynność sfałszowania dokumentów niezależnie od tego, czy kredyt jest później spłacany, czy też nie.

Inne sposoby na wyłudzenie pieniędzy przez Internet

Oszuści stale opracowują nowe sposoby i metody wyłudzania pieniędzy od swoich ofiar, stąd stworzenie kompletnej listy metod stosowanych przez przestępców jest w zasadzie niemożliwe. Warto jednak pamiętać o tym, że bardzo często przestępcy wykorzystują naszą niewiedzę, naiwność lub chęć szybkiego wzbogacenia się, aby zdobyć potrzebne im informacje.

Jednym z często stosowanych sposobów jest tworzenie fikcyjnych sklepów internetowych, w których towary (zwykle klasy premium) są dostępne w „okazyjnych” cenach. Kupując taki produkt nie tylko przekazujemy oszustom komplet swoich danych, ale także tracimy pieniądze.

Więcej o tym, jak nie dać się okraść podczas zakupów online: https://erif.pl/poradnik-konsumenta/zakupy-online-jak-nie-dac-sie-okrasc/

Jak się bronić przed wyłudzeniami?

Jednym z najlepszych sposobów jest daleko posunięta ostrożność i zdrowy rozsądek. Jeżeli nie bierzemy udziału w loteriach ani nie mamy krewnych za granicą, trudno zakładać, że nagle otrzymamy dużą wygraną lub spadek – to powszechne schematy, używane przez oszustów do wyłudzania informacji od potencjalnych ofiar.

Warto też pamiętać, że:

• autentyczni pracownicy dowolnego banku nigdy nie poproszą o dane logowania ani dane kart płatniczych swoich klientów,
• nigdy nie należy klikać w linki czy inne odnośniki otrzymane ze źródeł i adresów bądź numerów telefonu, których wiarygodności nie jesteśmy w stanie stuprocentowo potwierdzić,
• okazje zbyt dobre, żeby były prawdziwe, z reguły nie są prawdziwe,
• nigdy nie należy wpuszczać do domu nieznanych nam osób podających się za pracowników instytucji budzących zaufanie bez uprzedniej weryfikacji ich tożsamości oraz bez kontaktu z daną instytucją w celu potwierdzenia, że faktycznie taka osoba została do nas wysłana,
• nigdy nie należy wysyłać pieniędzy osobom, których nie znamy osobiście.

Oszustwo finansowe, próba wyłudzenia – jak reagować?

Każdy, kto podejrzewa, że padł ofiarą oszustwa w postaci kradzieży danych osobowych czy oszustwa internetowego, powinien jak najszybciej zastrzec swój dowód osobisty, karty płatnicze oraz numer telefonu i zawiadomić organy ścigania o możliwości popełnienia przestępstwa. Warto także skorzystać z możliwości zgłoszenia do CSIRT NASK konkretnej domeny internetowej jako służącej do wyłudzeń danych i środków finansowych – można to zrobić pod linkiem: https://incydent.cert.pl

Gdzie zgłosić oszustwo internetowe?

Każda osoba, która padła ofiarą cyberprzestępstwa w postaci wyłudzenia pieniędzy przez Internet, jest uprawniona do zgłoszenia takiego zdarzenia w najbliższej jednostce Policji (często tego typu sprawami zajmuje się wydział do walki z przestępczością zorganizowaną) lub w prokuraturze. Poszkodowany powinien złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa jak najszybciej od momentu ujawnienia oszustwa, dzięki czemu zwiększa szanse na wykrycie i ujęcie sprawcy oraz odzyskanie utraconych pieniędzy.

Gdzie zgłosić próbę wyłudzenia pieniędzy?

Wyłudzenia pieniędzy także należy zgłaszać Policji, przy czym warto pamiętać o tym, że wysokość kwoty nie ma znaczenia – wyłudzenie każdej, nawet minimalnej kwoty, jest w Polsce przestępstwem ściganym z mocy prawa. Dotyczy to szczególnie wyłudzeń związanych ze wspominaną wcześniej działalnością fikcyjnych sklepów internetowych, gdzie jednostkowe kwoty wyłudzeń są względnie nieduże, ale w krótkim czasie dochodzi do wyłudzenia pieniędzy od wielu osób.

Jakie kary przewiduje za wyłudzenie kodeks karny?

Wyłudzenie kredytu jest w polskim systemie prawnym przestępstwem, którego sprawca jest co do zasady zagrożony karą pozbawienia wolności. Wymiar tej kary jest zależny bezpośrednio od rodzaju popełnionego oszustwa.

Popełnienie oszustwa kredytowego spełniającego przesłanki wskazane w art. 297 kk grozi pozbawieniem wolności na okres od 3 miesięcy do 5 lat. Oszustwo zwykłe, czyli takie, które spełnia przesłanki określone w art. 286 kk., grozi karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Kiedy przedawnia się próba wyłudzenia pieniędzy?

Aktualnie obowiązujące regulacje prawne dopuszczają możliwość przedawnienia kary za wyłudzenie kredytu, przy czym okres przedawnienia jest zależny w największej mierze od rodzaju popełnionego oszustwa. Osoba skazana za oszustwo kredytowe z art. 297 kk musi liczyć się z tym, że kara przedawni się dopiero po 30 latach, natomiast zarzuty oszustwa zwykłego (z art. 286 kk) ulegają przedawnieniu po 15 latach.

Utrata dokumentów bądź danych osobowych może przysporzyć sporych problemów – szczególnie wtedy, gdy o fakcie zaciągnięcia pożyczki bądź kredytu dowiadujemy się w chwili otrzymania wezwania do zapłaty od firmy windykacyjnej. Założenie darmowego konta w ERIF i regularne sprawdzanie raportów na swój temat pozwala skutecznie bronić się przed wykorzystaniem naszych danych oraz dokumentów przez przestępców, a w razie kradzieży dowodu osobistego czy innego dowodu tożsamości usługa „Raport o dokumencie” może okazać się bezcenną pomocą.

Sprawdź już teraz usługę: „Raport o dokumencie”

Artykuł Wyłudzenie pieniędzy – jak ochronić się przed wyłudzeniem kredytu i innymi oszustwami finansowymi? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Prawo konsumenta – przepisy obowiązujące w Polsce

Przepisy związane z ochroną konsumentów są rozproszone w treści wielu aktów prawnych, co może prowadzić do pewnej dezinformacji. Na początku warto wyjaśnić, że zgodnie z definicją zawartą w kodeksie cywilnym (art. 22 (1)) konsumentem jest osoba fizyczna, dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej, niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Od 1 stycznia 2021 r. prawa konsumenta w określonych przypadkach zyskują również osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Ochrona ta dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych), rękojmi za wady oraz prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Poniższy artykuł zawiera kompendium wiedzy o tym, jakie są prawa konsumenta w Polsce.

Podstawowe prawa konsumenta

Do podstawowych praw konsumenta należy m.in. ochrona zdrowia i życia, z którą związana jest odpowiedzialność producenta za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny.

• Ochrona zdrowia, prywatności i bezpieczeństwa

Życie, zdrowie, bezpieczeństwo i prywatność konsumentów są na tyle istotnymi wartościami, że przepisy ich dotyczące znalazły się w Konstytucji RP. W art. 76 czytamy, że władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Ta ochrona oznacza, że towary i usługi oferowane konsumentom nie mogą stanowić zagrożenia dla ich życia ani zdrowia. Dlatego musi istnieć pewien katalog zawierający wymogi dotyczące bezpieczeństwa towarów oraz mechanizmy, które pozwalają zapobiec wprowadzeniu na rynek produktu niebezpiecznego, a także – jeśli taki produkt znalazł się w obrocie – pozwalające na jego szybkie wycofanie oraz ostrzeżenie konsumentów.

• Odpowiedzialność za produkt niebezpieczny

Warto zastanowić się, jakie są prawa konsumenta w przypadku, gdy doznał on szkody spowodowanej przez produkt niebezpieczny. Kwestie te reguluje Kodeks cywilny. Konsument może żądać odszkodowania zgodnie z przepisem, że kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, jest zobowiązany do jej naprawienia. Jest to ogólna zasada odpowiedzialności cywilnej, mająca zastosowanie nie tylko w sprawach konsumenckich. Drugą możliwością jest skorzystanie z przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny. Odpowiedzialność za produkt niebezpieczny to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Nie można jej z góry wyłączyć ani ograniczyć. W takim wypadku najczęściej ponosi ją producent, który wytworzył niebezpieczny towar. Kodeks cywilny wprowadza domniemanie, że produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę, został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta. Produktem jest rzecz ruchoma, nawet jeśli została połączona z inną rzeczą. Co ciekawe, w rozumieniu Kodeksu Cywilnego są to też zwierzęta i energia elektryczna. Producent odpowiada za szkodę na mieniu tylko wówczas, gdy rzecz zniszczona lub uszkodzona należy do rzeczy zwykle przeznaczanych do osobistego użytku i w taki przede wszystkim sposób korzystał z niej poszkodowany. Wyłączone zostały z żądania odszkodowania w tym trybie szkody, których wartość nie przekracza równowartości 500 euro. W takim przypadku zastosowanie mają ogólne zasady odpowiedzialności za szkodę. A jaki produkt jest niebezpieczny? Taki, który nie zapewnia bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne zużycie produktu.

• Bezpieczny produkt

Za bezpieczny uznaje się taki produkt, który nie stwarza żadnego zagrożenia lub stwarza zagrożenie znikome. Odnosi się to do zwykłych lub innych, dających się w sposób uzasadniony przewidzieć, warunków jego używania. Należy uwzględnić: czas korzystania z produktu, sposób uruchomienia, wymogi instalacji i konserwacji, jak również wysoki poziom wymagań dotyczących ochrony życia i zdrowia. Oceniając, czy produkt jest bezpieczny, należy wziąć pod uwagę:

• cechy produktu (skład, opakowanie, instrukcję montażu i uruchomienia oraz instrukcję instalacji i konserwacji),
• oddziaływanie na inne produkty,
• wygląd produktu,
• kategorie konsumentów narażonych na niebezpieczeństwo.

• Ochrona prywatności

Ochrona przed naruszeniem prywatności jest zagwarantowana konstytucyjnie. W ochronie przed zagrożeniami prawa do prywatności konsumenta szczególnie istotna jest ochrona przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Należy wymienić także wolność od niepokojenia w domu, pracy, czyli w miejscach, których konsument nie uważa za odpowiednie do kontaktów handlowych. Dochodzi do tego często, kiedy zawiera się transakcję poza lokalem przedsiębiorstwa, np. w domu konsumenta, dlatego w takiej sytuacji należy być szczególnie ostrożnym. Bardzo istotne są również kwestie związane z ochroną danych osobowych. Podmiot, który przetwarza dane osobowe konsumenta, musi mieć do tego podstawę prawną. Musimy pamiętać, że od 25 maja 2018 r., zamiast ustawy o ochronie danych osobowych, stosowane będą przepisy nowego unijnego rozporządzenia dotyczącego ochrony danych osobowych. Dane osobowe konsumenta mogą być przetwarzane w przypadkach, gdy:

• wyraził on na to zgodę;
• jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa;
• jest to konieczne do realizacji umowy zawartej z konsumentem lub podjęcia działań przed zawarciem umowy;
• jest to niezbędne do wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów, realizowanych przez administratorów albo odbiorców danych (np. marketing bezpośredni produktów lub usług administratora danych osobowych, dochodzenie roszczeń). Przetwarzanie danych nie może naruszać praw i wolności osoby, której dotyczą.

Przeczytaj więcej o tym, jakie prawa mają konsumenci podczas zakupów online

Prawo do rękojmi

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (Kodeks cywilny, art. 556-576) każdy konsument ma prawo skorzystać z rękojmi, czyli możliwości złożenia reklamacji i dochodzenia odpowiedzialności od przedsiębiorcy – najczęściej w relacji sprzedawca-kupujący, choć ma również zastosowanie w odniesieniu do innych stosunków prawnych. W przypadku ujawnienia wady fizycznej (czyli niezgodności z umową) lub wady prawnej zakupionego towaru konsumpcyjnego, konsument ma prawo do skorzystania z rękojmi. Okres odpowiedzialności z tytułu rękojmi wynosi 2 lata od momentu wydania konsumentowi towaru przez sprzedawcę, a w przypadku nieruchomości okres odpowiedzialności to 5 lat.

Okres rękojmi może zostać skrócony jedynie w stosunku do towarów używanych, przy czym limit wynosi tu 1 rok, a sprzedawca powinien poinformować konsumenta o skróceniu ustawowego okresu rękojmi przed zawarciem umowy.

Co bardzo ważne, w ciągu pierwszego roku od wydania towaru (miesiące 1-12) przyjmuje się domniemanie, że wada lub jej przyczyna istniały już w momencie sprzedaży. W tym okresie obowiązek wykazania, że wada powstała z winy klienta, ciąży na sprzedawcy. Natomiast w miesiącach 13-24 od wydania towaru konsumentowi to konsument musi wykazać, że już w momencie zakupu wydano mu wadliwy towar.

Należy także pamiętać, że jeśli konsument w momencie sprzedaży wiedział o istniejącej wadzie kupowanego towaru, to sprzedawca jest zwolniony z odpowiedzialności z tytułu rękojmi w odniesieniu do tej konkretnej wady bądź usterki. Jeśli wystąpią inne wady, towar taki może być z ich powodu zareklamowany w ramach rękojmi.

Warto podkreślić, że kiedy konsument decyduje się na złożenie reklamacji na podstawie rękojmi, to odpowiedzialność za powstałe wady spoczywa na sprzedawcy. W praktyce oznacza to, że pismo reklamacyjne należy złożyć właśnie u niego, a przedsiębiorca nie może odmówić przyjęcia takiej reklamacji, jeśli nie wynika to wprost z przepisów prawa.

Jeżeli w nabytym towarze konsumpcyjnym wystąpiła wada, konsument ma prawo żądać od sprzedawcy jednego z czterech rozwiązań zaistniałego problemu, czyli:

• wymiany towaru na nowy,
• naprawy towaru,
• obniżenia ceny,
• odstąpienia od umowy (ta możliwość jest dostępna wyłącznie wtedy, gdy wada jest istotna, przy czym istotność wady jest zawsze analizowana w kontekście znaczenia danej wady dla przeznaczenia i celu wadliwego towaru).

Co ważne, wybór w zakresie żądania podejmuje sam konsument, a w przypadku braku zgody przedsiębiorcy na wybrane rozwiązanie, ma on prawo (pod określonymi ustawowo warunkami) zaproponować alternatywne rozwiązanie w ramach dozwolonych przez obowiązujące przepisy.

Jeśli konsument decyduje się na wymianę towaru lub usunięcie wady, sprzedawca jest ustawowo obowiązany spełnić to żądanie w rozsądnym czasie i bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta. W sytuacji, gdy sprzedawca zaniedbuje ten obowiązek, konsument ma prawo wyznaczyć sprzedawcy konkretny termin na spełnienie żądania, a jeżeli sprzedawca nadal pozostaje bierny i nie podejmuje wymaganych działań, konsument może odstąpić od umowy lub domagać się obniżenia ceny.

Jakie są prawa konsumenta do informacji?

Nieudzielenie przez przedsiębiorcę rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji może zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania przed prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Warto wskazać, że każdy może złożyć zawiadomienie o podejrzeniu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Można wyróżnić kilka ważnych kwestii związanych z prawem do informacji.

• Ochrona przed nadużyciami reklamy

Nadużycia związane z reklamą traktowane są jako czyny nieuczciwej konkurencji. Niedozwolona jest reklama, która:

• jest sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami lub uchybiająca godności człowieka,
• wprowadza klienta w błąd i może przez to wpłynąć na jego decyzję co do nabycia towaru lub usługi,
• odwołuje się do uczuć klienta w taki sposób, że wywołuje lęk, wykorzystuje przesądy lub łatwowierność dzieci,
• zachęca do nabywania towarów lub usług, a sprawia wrażenie wypowiedzi, będącej neutralną informacją, nie reklamą,
• stanowi istotną ingerencję w sferę prywatności, w szczególności przez uciążliwe dla klientów nagabywanie w miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta niezamówionych towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu.

• Informacje wprowadzające w błąd

Wprowadzanie w błąd oznacza takie działanie, które w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. W szczególności chodzi o takie działania, jak:

• rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji,
• rozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mogący wprowadzić w błąd,
• działanie związane z wprowadzeniem produktu na rynek, które może wprowadzać w błąd w zakresie produktów lub ich opakowań, znaków towarowych, nazw handlowych lub innych oznaczeń indywidualizujących przedsiębiorcę lub jego produkty, w szczególności reklama porównawcza,
• nieprzestrzeganie kodeksu dobrych praktyk, do którego przedsiębiorca dobrowolnie przystąpił, jeżeli przedsiębiorca ten informuje w ramach praktyki rynkowej, że jest związany kodeksem dobrych praktyk.

• Informacje dotyczące żywności

W przypadku wprowadzenia do obrotu środków żywnościowych zgodnie z
Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego nr 1169/2011, opakowania powinny zawierać obowiązkowo takie informacje, jak:

• nazwa żywności;
• wykaz składników;
• wszystkie składniki lub substancje pomocnicze w przetwórstwie lub uzyskane z substancji lub produktów wymienionych w załączniku II do rozporządzenia nr 1169/2011, powodujące alergie lub reakcje nietolerancji, użyte przy wytworzeniu lub przygotowywaniu żywności i nadal obecne w produkcie gotowym, nawet jeżeli ich forma uległa zmianie;
• ilość określonych składników lub kategorii składników;
• ilość netto żywności;
• data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia;
• wszelkie specjalne warunki przechowywania lub warunki użycia;
• nazwa lub firma i adres podmiotu działającego na rynku spożywczym (podmioty nieprowadzące działalności w UE należy podać nazwę importera danego środka spożywczego na rynek unijny);
• kraj lub miejsce pochodzenia (w przypadku przewidzianym w art. 26 rozporządzenia nr 1169/2011);
• instrukcja użycia, jeśli brak takiej instrukcji utrudniałby odpowiednie użycie danego środka spożywczego;
• w odniesieniu do napojów o zawartości alkoholu większej niż 1,2% objętościowo, rzeczywista zawartość objętościowa alkoholu;
• informacja o wartości odżywczej.

Przedawnienie roszczeń konsumenta – jak liczyć?

Obowiązujące w Polsce przepisy stanowią, że roszczenia konsumentów przedawniają się w różnym czasie, zależnie od rodzaju roszczenia. Należy pamiętać, że bieg okresu przedawnienia jest liczony od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym dane roszczenie stało się wymagalne. Wyjątkiem od tej zasady, zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, są roszczenia, których ustawowy okres przedawnienia jest krótszy niż 2 lata.

Okresy przedawnień roszczeń konsumentów w Polsce opisaliśmy w naszym artykule: Czy przedawniony dług jest usuwany z rejestrów BIK i BIG? (erif.pl)

Aktualnych informacji na temat praw konsumenta można szukać na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Osoby zainteresowane uzyskaniem indywidualnej pomocy mają do dyspozycji Infolinię Konsumencką, Konsumenckie Centrum E-porad oraz mogą zgłosić się do miejscowych oddziałów Federacji Konsumentów i miejskich lub powiatowych rzeczników konsumenta.

Artykuł Prawa konsumenta w Polsce pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Przed udzieleniem kredytu bank sprawdza poprawność wypełnionego wniosku oraz załączone dokumenty, jak np. zaświadczenie o dochodach. Ale to nie wszystko – ważna jest historia kredytowa, która uwzględnia zarówno pozytywne dane (kredyty spłacane terminowo), jak i negatywne (z opóźnieniami w spłacie). Dane te są gromadzone w BIK i wykorzystywane do wyliczenia oceny punktowej, która jest brana pod uwagę w procesie udzielenia np. kredytu hipotecznego.

BIK a kredyt

BIK, czyli biuro informacji kredytowej, to instytucja powołana przez banki i Związek Banków Polskich na mocy ustawy Prawo bankowe (Dz. U. Nr 140 poz.939 z późn. zmianami). Gromadzi dane o wiarygodności kredytowej osób oraz firm. BIK jest jedyną tego rodzaju instytucją w kraju, przez co stanowi centralny rejestr dłużników. Zbiera od banków, firm pożyczkowych i leasingowych oraz SKOK-ów dane dotyczące terminowego spłacania kredytów i pożyczek. Co ważne, każdy może sprawdzić swoją historię kredytową w BIK.

Wprawdzie BIK jest główną bazą do oceniania zdolności kredytowej, ale nie jest to jedyne kryterium. Banki i instytucje kredytowe mogą korzystać z różnych modeli scoringowych lub z innych rejestrów, co pozwala bardziej szczegółowo ocenić różne poziomy ryzyka i je zaakceptować bądź odrzucić. Przykładem jest tu rejestr dłużników BIG. BIG, czyli biuro informacji gospodarczej, gromadzi więcej danych i na przykład poza wpisami o zobowiązaniach z rynku bankowego czy pożyczkowego można tam znaleźć informacje dotyczące terminowego opłacania rachunków i faktur przez firmy oraz osoby fizyczne. BIG to również informacje o zadłużeniu, posiadające m.in. dane o dłużnikach alimentacyjnych.

Więcej o tym, jakie informacje na Twój temat możesz znaleźć w raporcie z BIG:  Raporty na Twój temat – ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A.

BIG przydaje się również przedsiębiorcom, np. by sprawdzić, czy kontrahent nie znajduje się na liście dłużników.

Ocena punktowa BIK – co to takiego?

Wróćmy jednak do tematu kredytu. Przed jego udzieleniem banki oraz instytucje finansowe muszą ocenić ryzyko kredytowe. Pomaga w tym scoring kredytowy – im ocena punktowa jest wyższa, tym większe jest prawdopodobieństwo, że zobowiązanie zostanie spłacone w terminie. Ocena ta jest wynikiem obliczeń matematycznych przy pomocy specjalnego algorytmu, porównującego Twoją historię finansową z profilami innych klientów, którzy przeszli pozytywnie proces ubiegania się o kredyt. Przyjmuje się, że im bardziej profil klienta jest podobny do profilu klientów spłacających swoje zobowiązania kredytowe w terminie, tym wyższy scoring BIK.

W BIK znajdują się dane o wszelkich zobowiązaniach wobec banków, SKOK-ów lub firm pożyczkowych. Każdy, kto kiedykolwiek korzystał z produktu kredytowego, ma przyznaną ocenę punktową. W momencie zaciągnięcia kredytu bądź pożyczki informacje o regulowaniu spłat przez pożyczkobiorcę przekazywane są do BIK regularnie.  Zasadniczo ocena punktowa BIK może się zmieniać każdego dnia, a co najmniej raz w miesiącu, aż do momentu spłacenia zobowiązania. Ostateczna ocena punktowa BIK jest sumą punktów uzyskanych za poszczególne elementy. Wpływają na nią wszystkie zobowiązania – od najdrobniejszych pożyczek począwszy, na wieloletnich kredytach kończąc.

Warto wiedzieć, że indywidualny ranking można w sprawdzić w każdej chwili, pobierając raport BIK. Ocena punktowa w BIK przyjmuje wartość od 1 do 100 – może się ona zmieniać w zależności od tego, w jakim czasie banki raportują dane do BIK. Scoring prezentowany jest w formie graficznej w postaci koła: jeśli jest ono zamknięte, oznacza przyznanie punktacji równej 100. Raport uwzględnia wskazówki, jak należy interpretować otrzymaną liczbę punktów oraz czytać wykres; znajdują się tam również wyjaśnienia, jakie elementy wpłynęły na końcową ocenę.

Czy można wpłynąć na scoring BIK?

Formuła matematyczna, dzięki której obliczana jest ocena punktowa, nie jest jawna. W ten sposób BIK zabezpiecza się przed manipulacjami i spekulacjami kredytowymi. Dzięki temu ocena jest obiektywna, a zasady oceny równe wobec każdego ubiegającego się o kredyt. Czy można zatem wpłynąć na ocenę w BIK? Tak. Należy jednak mieć na uwadze, że są to jedynie wskazówki i dobre praktyki powstałe na gruncie doświadczeń doradców kredytowych.

W pierwszej kolejności, jeszcze przed udaniem się po kredyt do banku, należy sprawdzić, czy dane w BIK są poprawne i czy nie wkradł się tam błąd. Jeśli wystąpiła jakakolwiek nieprawidłowość, należy niezwłocznie skorygować błędne zapisy, kontaktując się z podmiotem odpowiedzialnym za wpis (np. firma pożyczkowa czy udzielająca rat).

Co wpływa na scoring BIK:

1. Terminowość. Należy spłacać zobowiązania w terminie, ponieważ im szybciej zostaną spłacone, tym większa szansa na poprawę oceny BIK. Pod uwagę brane jest, jak często zdarza się spóźnić z płatnością, jak długie są to opóźnienia i przy jakich kwotach.
2. Korzystanie z kart kredytowych i kredytów konsumpcyjnych. Limity obniżają scoring BIK, dopóki nie zostaną spłacone. Analizowane jest to, jak często dochodzi do sytuacji, kiedy środki na karcie kredytowej czy przyznane limity kredytowe są na wyczerpaniu.
3. Wnioski o inne kredyty. Badane jest to, czy w ciągu 12 ostatnich miesięcy składany był wniosek o inny kredyt. Jeżeli w krótkim czasie dana osoba ubiega się o kilka kredytów i dostaje decyzje odmowne, wówczas kwalifikowane jest to jako ryzyko, co może w konsekwencji obniżyć scoring. Pamiętać należy, że wnioski o ten sam rodzaj kredytu złożone do 14 dni traktowane są jako jedno zapytanie kredytowe, zatem nie wpływają na obniżenie oceny punktowej BIK.
4. Doświadczenie kredytowe. Długa historia terminowo spłacanych kredytów oznacza niskie ryzyko kredytowe. Ważne jest, aby wyrazić zgodę na przetwarzanie danych – tylko wtedy spłacone zobowiązanie będzie brane pod uwagę przy naliczaniu oceny punktowej. Należy się więc upewnić, że w raporcie BIK uwzględnione są wszystkie spłacone zobowiązania.

Aby zwiększyć szanse na otrzymanie kredytu, warto przeanalizować parametry, które mają wpływ na zdolność kredytową.

Kredyt hipoteczny a BIK

BIK jest skorelowany z rozmaitymi kredytami. Jednak najczęstszym przypadkiem, kiedy zaczynamy się interesować scoringiem BIK, jest chęć zaciągnięcia kredytu na mieszkanie. Podstawowe pytanie, jakie się wtedy pojawia, to ile należy mieć punktów w BIK, aby uzyskać kredyt. Otóż może się okazać, że nie ma się żadnej historii, a wówczas analitycy bankowi mogą mieć problem z określeniem wiarygodności kredytobiorcy. Kiedy dochodzi do takiej sytuacji? Wtedy, kiedy wcześniej nie zaciągało się żadnego kredytu, nie korzystało się z karty kredytowej ani rat. Zasada jest prosta: im więcej terminowo spłacanych kredytów czy pożyczek, tym większa szansa na kredyt, ponadto może być on przyznany na korzystniejszych warunkach. Dlatego tak wiele mówi się o tym, żeby sukcesywnie budować swoją historię kredytową.

Należy pamiętać, że wysoka punktacja w BIK nie gwarantuje uzyskania kredytu, bo każda instytucja analizuje dane własnymi metodami. Jeśli nie da się określić wiarygodności wnioskującego o kredyt na podstawie BIK, banki mogą sięgać do innych baz, np. ERIF. Gromadzone są w niej dane pozytywne, np. dotyczące płaconych terminowo rachunków. Warto wiedzieć też, że w sytuacji, kiedy w BIK nie ma informacji o zadłużeniu, banki weryfikują BIG i sprawdzają innego rodzaju zadłużenia, np. alimentacyjne..

Scoring a zdolność kredytowa

Pamiętaj, że dobra historia to Twój atut, dlatego od początku buduj swoją zdolność kredytową i wiarygodność płatniczą. Jest ona często mylona ze scoringiem, przy czym scoring kredytowy to metoda oceny prawdopodobieństwa, czy dana osoba spłaci kredyt w terminie i jakie jest tu ryzyko udzielenia kredytu przez bank. Zdolność kredytowa to analizy (ilościowe i jakościowe), które sprawdzają dochody, koszty utrzymania w wymiarze miesięcznym, aktualny stan zadłużenia, wiek, stan cywilny, liczbę osób na utrzymaniu, wykształcenie, status majątkowy oraz mieszkaniowy, wykonywany zawód, staż pracy, zajmowane stanowisko i historię kredytową. Zatem parametrów branych pod uwagę przy kredycie jest znacznie więcej!

Zanim zdecydujesz się na kredyt, sprawdź swoją zdolność kredytową oraz scoring w BIK i spróbuj je poprawić. Jak to zrobić? To zależy, jaki jest obecny status w bazach, ale z reguły pierwszym krokiem jest znalezienie dodatkowego źródła dochodów lub też zmiana dotychczasowej umowy – w przypadku umowy o dzieło czy samozatrudnienia bank ma mniejszą pewność co do stabilności zarobków. Oprócz tego ważne są spłaty dotychczasowych kredytów oraz obniżenie kosztów miesięcznych, warto też poszukać oszczędności. W ostateczności możesz rozważyć wspólny kredyt np. z rodzicami, partnerem lub rodzeństwem, którzy mają historię kredytową i tym samym będą dodatkowym zabezpieczeniem dla banku. Innym rozwiązaniem jest wyjście z inicjatywą i przedłożenie bankowi pozytywnego raportu pozyskanego np. z biura informacji gospodarczej, jakim jest ERIF. Pozytywna historia płatnicza może sprawić, że bankowe algorytmy „spojrzą” bardziej przychylnie na Twój wniosek kredytowy.

Artykuł Scoring kredytowy BIK – na czym polega ocena punktowa BIK? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Definicja konsumenta

Zgodnie z definicją konsumenta określoną w art. 221 kodeksu cywilnego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Oznacza to, że konsumentem jesteśmy tylko wtedy, gdy kupujemy u przedsiębiorcy towar lub usługę dla celów prywatnych. Konsumentem jesteśmy więc, gdy nabywamy towar lub usługę na własny użytek, np. kupujemy sprzęt gospodarstwa domowego, obuwie, odzież, różne usługi od firm – np. telekomunikacyjnych, remontowych, finansowych.

Kiedy nie jesteśmy konsumentem?

Konsumentami nie jesteśmy, jeżeli:
1. zawieramy umowę z inną osobą fizyczną, np. kupujemy od innej osoby rzecz na portalu aukcyjnym,
2. zawieramy umowę, która ma bezpośredni związek z prowadzoną przez nas działalnością gospodarczą lub zawodową, np. jako sklepikarz kupujemy towar do swojego sklepu, jako lekarz wykupujemy kurs dokształcający.

Bardzo istotnym elementem w definicji konsumenta jest kwestia braku bezpośredniego związku czynności prawnej konsumenta z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową. Jest to jedna z najważniejszych kwestii w rozróżnieniu konsumenta od przedsiębiorcy. O braku bezpośredniego związku możemy mówić wtedy, gdy czynność prawna zaspokaja własne, osobiste potrzeby danej osoby, jego rodziny, domowników, także przyjaciół lub znajomych (prezenty), służy zapewnieniu funkcjonowania gospodarstwa domowego. Z tego względu będzie konsumentem np. przedsiębiorca budowlany, który wykupuje w biurze podróży wycieczkę na rodzinne wakacje.

Rozróżnienie konsumenta od przedsiębiorcy

Zdarza się niekiedy, że trudno jest jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzić czy dana czynność jest bezpośrednio związana z działalnością, czy też nie. Przykładem może być zakup sprzętu elektronicznego (telefon, komputer), który można wykorzystać zarówno do prowadzonej działalności, jak również do celów prywatnych. W takich przypadkach warto przeanalizować czy konkretna czynność jest typowa lub nie dla prowadzonej przez osobę działalności gospodarczej. Można wtedy posiłkować się informacjami dostępnymi w ewidencji o prowadzeniu działalności (np. wskazanymi w rejestrze kodami PKD, czyli Polskiej Klasyfikacji Działalności). W podanym wcześniej przykładzie, jeżeli dana osoba prowadzi działalność gospodarczą polegającą na handlowaniu sprzętem elektronicznym i zakupiony sprzęt dalej odsprzedaje, to zakup elektroniki zdecydowanie ma bezpośredni związek z prowadzoną działalnością.

Zakup na fakturę, a bycie konsumentem

W przypadku pojęcia konsumenta często pojawia się wątpliwość czy dokonanie zakupu towaru i wzięcie na niego faktury na firmę przesądza automatycznie, że kupujący przestaje być konsumentem. Odpowiedź na to pytanie brzmi nie. To, co przesądza czy kupujący jest konsumentem czy przedsiębiorcą, to rodzaj potrzeb zaspokajanych przez kupiony towar.
Jeżeli wzięliśmy fakturę na zakupiony towar lub usługę, a twierdzimy, że jesteśmy konsumentem, powinniśmy udowodnić, że nabyty towar lub usługa służą naszym celom prywatnym. Czasami przeprowadzenie takiego dowodu może być bardzo trudne. Dodatkowo, co istotne, jeżeli występujemy w sprawie jako konsument, nie możemy zaksięgować i rozliczyć takiej faktury w ramach prowadzonej działalności, gdyż byłoby to działanie sprzeczne z przepisami.

Prawidłowe zdefiniowanie konsumenta – dlaczego to takie ważne?

Właściwie dlaczego tak ważne jest prawidłowe określenie czy w danej sytuacji jesteśmy konsumentami? Jest to bardzo istotne, ponieważ od tego zależy np.:
1. jakie zasady obowiązują przy reklamowaniu towarów – niektóre przepisy kodeksu cywilnego dotyczą tylko konsumentów,
2. czy przysługują nam określone prawa – tylko konsumentom ustawa o prawach konsumenta daje możliwość bezkosztowego zrezygnowania z umowy zawartej na odległość, np. przez internet,
3. jakie informacje przed zawarciem umowy musi przekazać nam przedsiębiorca.

Jako konsumenci jesteśmy szczególnie chronieni przez obowiązujące przepisy, co nierzadko ma kluczowe znaczenie w spornej sytuacji.

Czytaj także: Jakie są prawa konsumenta w Polsce?

Artykuł przygotowany we współpracy z Panią Małgorzatą Miś – prezes zarządu, Stowarzyszenie Aquila.

Artykuł Kim jest konsument? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Kredyt dla studenta – kiedy warto się na niego zdecydować?

Wsparcie banku może przydać się w bardzo różnych sytuacjach, w których potrzebna jest dodatkowa gotówka. Możliwy jest kredyt na samochód dla studenta, jak również na mieszkanie, inwestycje czy bieżące wydatki. Trzeba tylko pamiętać, że student podlega takiej samej procedurze ubiegania się o finansowanie, jak każdy inny klient banku. Inaczej mówiąc, zanim bank udzieli mu jakiegokolwiek kredytu, przeanalizuje jego sytuację finansową i historię kredytową. Warto przy tym podkreślić, że to, czy dana osoba ma status studenta, czy też zakończyła już edukację, nie ma dla kredytodawcy w zasadzie żadnego znaczenia. Zawsze liczą się dla niego przede wszystkim możliwości klienta w zakresie spłaty zobowiązania.
Brak zatrudnienia lub praca dorywcza dająca niskie dochody nie muszą być przeszkodą w uzyskaniu finansowania, ale pod warunkiem, że na koncie pojawiają się regularne wpływy z tytułu na przykład stypendium naukowego, alimentów czy renty rodzinnej. W takim jednak przypadku można liczyć jedynie na niewielką kwotę finansowania, przede wszystkim w ramach kredytu gotówkowego lub odnawialnego – kredyt na mieszkanie dla studenta w takiej sytuacji będzie oczywiście niedostępny.

Rodzaje kredytów dla studenta

Trzeba mieć świadomość faktu, że z wyjątkiem specjalnego kredytu studenckiego (finansowania z państwową dopłatą do oprocentowania), banki nie oferują produktów stworzonych z myślą specjalnie o żakach. Inaczej mówiąc, choć można spotkać instrumenty reklamowane hasłami typu „kredyt dla studenta na mieszkanie” czy „kredyt gotówkowy dla studenta”, to ich działanie jest takie samo, jak w przypadku produktów kredytowych z oferty standardowej. Studenci nie mają więc co liczyć, że uzyskają kredyt gotówkowy lub odnawialny na korzystniejszych warunkach, niż pozostali klienci.

Gotówkowy czy odnawialny kredyt dla studenta jest dostępny przy stosunkowo niewielkich regularnych dochodach. Dzięki niemu, w zależności od wysokości wpływów na konto, student może zapewnić sobie dostęp do kwoty od kilkuset do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. W praktyce jednak, spora część studentów nie może liczyć nawet na niewielkie zobowiązanie, a niektórzy potrzebują nie jednorazowego zastrzyku gotówki, lecz stałego dodatkowego źródła finansowania. W takich przypadkach, rozwiązaniem może być specjalny kredyt studencki z preferencyjnym oprocentowaniem.

Kredyt studencki z państwową dopłatą do oprocentowania

Kredyt studencki to jeden z najtańszych, o ile nie najtańszy, dostępny na rynku produkt kredytowy. Wynika to z faktu, że w jego przypadku spłatę odsetek dotuje państwo, a to przekłada się na bardzo niskie koszty finansowania. Co ważne, o takie rozwiązanie można ubiegać się tylko w wybranych bankach i tylko pod warunkiem, że spełnia się określone kryteria: dochód w rodzinie nie może przekraczać 2500 zł „na rękę” (taki próg obowiązywał w roku akademickim 2018/2019), a przy tym trzeba posiadać poręczycieli kredytu. Ponadto, sam kredyt studencki działa inaczej niż klasyczne rozwiązania finansowe – zarówno w zakresie sposobu udostępniania środków, jak i spłaty zadłużenia.

Kredyt studencki – wady i zalety

W związku z tym, iż głównym celem kredytu studenckiego jest ułatwić finansowe funkcjonowanie w całym okresie studiów, wiąże się on nie z jednorazową wypłatą środków, lecz stałymi, comiesięcznymi przelewami na konto studenta. Obecnie wynoszą one 600 zł, ale studenci mają prawo ubiegać się o kwotę podwyższoną do 800 a nawet 1000 zł. Środki przekazywane są co miesiąc w okresie od października do lipca włącznie, co oznacza, że w ciągu roku akademickiego można otrzymać nawet 10 000 zł. Co istotne, pieniądze można wydawać w całkowicie dowolny sposób, z którego nie trzeba rozliczać się z bankiem.

Jeśli chodzi o spłatę takiego kredytu dla studenta, to ma ona tę zaletę, że rozpoczyna się dopiero po upływie 2 lat od momentu ukończenia studiów. Liczba płaconych wówczas rat stanowi dwukrotność liczby wypłaconych transz kredytu, dlatego łączny czas regulowania zobowiązania może potrwać nawet 10 lat. Ponieważ comiesięczne raty są naprawdę niewielkie, daje to dużą wygodę w zakresie zarządzania własnymi finansami. Z drugiej jednak strony, mowa tu o zobowiązaniu, które będzie towarzyszyło przez wiele lat dorosłego życia. Nie dość zatem, że jego spłatę będzie trzeba uwzględniać w comiesięcznym budżecie, to na dodatek przez długi czas będzie ona pomniejszała zdolność kredytową, a co za tym idzie – szanse na zaciągnięcie na przykład kredytu na mieszkanie dla studenta.

Jakie konsekwencje niesie zaciągnięcie kredytu studenckiego?

Wizja szybkiego zastrzyku gotówki może wydawać się młodym osobom kusząca – w końcu mają oni duże potrzeby, a jednocześnie zwykle ograniczone możliwości ich zaspokojenia. Niemniej jednak, każde zobowiązanie finansowe, w tym również kredyt dla studenta, ma do siebie to, że trzeba je terminowo spłacać. Zaciągnięcie kredytu studenckiego skutkuje tym, że każdego miesiąca trzeba oddawać część pożyczonej kwoty wraz z odsetkami. Zbyt wysokie raty lub zbyt duże zadłużenie może z czasem doprowadzić do utraty stabilności i poczucia bezpieczeństwa finansowego.

Rosnące zadłużenie? Kontroluj swój dług

Studenci powinni mieć świadomość faktu, że informacje o wszystkich zaciąganych przez nich kredytach i pożyczkach są przechowywane przez Biuro Informacji Kredytowej. Niezależnie czy mowa o kredycie gotówkowym dla studenta, pożyczce hipotecznej, zakupach na raty czy innym zobowiązaniu, dane na temat jego spłaty trafiają do rejestru BIK. W tym ostatnim przechowywane są informacje pochodzące nie tylko z banków, ale również SKOK-ów czy firm pożyczkowych. Co ważne, są to informacje zarówno pozytywne, jak i negatywne.
Z BIK-u można pobrać raport na temat swoich bieżących i wcześniej spłaconych zobowiązań. Studenci, którzy aktywnie korzystają z produktów finansowych, mogą przy jego pomocy skontrolować swoje całkowite zadłużenie. Stałe kontrolowanie i terminowe regulowanie zobowiązań jest niezwykle ważne, bowiem ewentualne zaległości w spłacie mogą skutkować wpisem do rejestru dłużników.

Wpis do BIG a kredyt

Do bazy danych biura informacji gospodarczej można trafić wówczas, gdy zwłoka w spłacie kredytu dla studenta lub innego zobowiązania wynosi co najmniej 60 dni i dotyczy kwoty w wysokości minimum 200 złotych. Negatywny wpis w BIG-u to duży problem, bowiem informacja o nim jest dostępna dla wszystkich zainteresowanych. Wgląd do rejestru dłużników może uzyskać bank, instytucja pożyczkowa, firma telekomunikacyjna czy dostawca internetu – zaległe zadłużenie może skutkować odmową zawarcia umowy.
Należy podkreślić, że osoby z negatywnymi wpisami w BIG-u czy BIK-u, w zasadzie nie mają szans na uzyskanie większego kredytu, na przykład kredytu na mieszkanie. Jeśli tylko taki wpis się pojawi, dobrze jest jak najszybciej poprawić swoją wiarygodność płatniczą i uregulować zaległe zadłużenie.

Artykuł Kredyt dla studenta – najważniejsze informacje pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Zwolnienie lekarskie a wynagrodzenie

Zgodnie z przepisami, prawo do wynagrodzenia za okres choroby lub odosobnienia w związku z choroba zakaźną, przysługuje pracownikowi w ciągu roku łącznie przez 33 lub 14 dni (jeśli ma więcej niż 50 lat). Takie wynagrodzenie chorobowe jest gwarantowane przez pracodawcę, który finansuje je ze środków własnych. Jeśli w danym roku kalendarzowym suma okresów niezdolności do pracy przekroczy 33 lub 14 dni, począwszy od 34 lub 15 dnia pracownik może korzystać z zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS.

Wynagrodzenie za zwolnienie lekarskie – kiedy i ile się należy?

Wynagrodzenie chorobowe przysługuje za cały okres wskazany w L4, a więc z uwzględnieniem dni wolnych od pracy. Co ważne jednak, to, jaką kwotę otrzyma za ten czas pracownik, zależy od powodu jego niezdolności do pracy. Jeśli odpowiada za nie choroba lub odosobnienie związane z chorobą zakaźną, pobiera 80% wynagrodzenia. Do 100% kwoty wynagrodzenia pracownik jest uprawniony wówczas, gdy L4 wystawiono ze względu na powikłania związane z wypadkiem w drodze do lub z pracy, albo konieczność poddania się badaniom dla kandydatów na dawców tkanek, komórek i narządów, lub zabieg polegający na ich pobraniu.

Powyższe zasady i stawki obowiązują również w przypadku zasiłków chorobowych, które wypłaca się po okresie przysługiwania prawa do wynagrodzenia chorobowego. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy pracownik jest hospitalizowany – za dni, w których przebywał w szpitalu przysługuje mu zasiłek w wysokości 70% wynagrodzenia. Co ważne, niezależnie od powodów niezdolności do pracy, świadczenie można pobierać przez okres maksymalnie 182 dni.

Wypłata za zwolnienie lekarskie w ciąży

Inne zasady stosuje się w przypadku zwolnień lekarskich kobiet w ciąży – wynagrodzenie i zasiłek zawsze są im wypłacane w pełnej kwocie, niezależnie od tego, jaką przechodzą chorobę i jaki lekarz wystawia im zwolnienie. Co więcej, mogą również korzystać z wydłużonego do 270 dni okresu pobierania zasiłku chorobowego. Warto tutaj wspomnieć, że 270-dniowy okres wypłacania zasiłku dotyczy również pracowników chorujących na gruźlicę.

Wynagrodzenie a zwolnienie lekarskie po odejściu z pracy

Prawa do pobierania wynagrodzenia za zwolnienie lekarskie nie traci się automatycznie po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego. Przysługuje ono również  wtedy, gdy niezdolność do pracy powstała jeszcze w okresie zatrudnienia i trwa po jego ustaniu. Co więcej, wynagrodzenie chorobowe należy się także po zakończeniu lub rozwiązaniu umowy z pracodawcą, ale pod warunkiem, że choroba rozpoczęła się nie później niż po upływie 14 dni i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni.

Kiedy nie przysługuje wynagrodzenie chorobowe?

Trzeba pamiętać, że istnieją pewne okoliczności, w których pracownikowi posiadającemu tytuł do ubezpieczenia chorobowego, nie przysługuje wynagrodzenie za zwolnienie lekarskie. Jest tak przede wszystkim wówczas, gdy zachoruje przed upływem 30 dni nieprzerwanego działania ubezpieczenia chorobowego – jeśli nie minął jeszcze miesiąc od rozpoczęcia zatrudnienia, nie otrzyma wynagrodzenia za obowiązujące w tym czasie zwolnienie lekarskie.

Wynagrodzenie chorobowe nie jest również wypłacane w okresie bezpłatnego urlopu lub urlopu wychowawczego, czy też w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania. Prawo do jego pobierania traci także pracownik, który mimo zwolnienia lekarskiego wykonywał pracę zarobkową.

Zwolnienie L4 a podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego

By móc wyliczyć wielkość wynagrodzenia za okres zwolnienia lekarskiego, przede wszystkim trzeba wiedzieć, w jaki sposób naliczane są wspomniane stawki: 80% i 100% wynagrodzenia. W praktyce, podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego odpowiada średniej miesięcznej pensji otrzymywanej w okresie 12 kolejnych miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wystawiono zwolnienie lekarskie. Jeśli pracownik zachorował przed upływem 12 miesięcy zatrudnienia, brane jest pod uwagę wynagrodzenie za pełne miesiące trwania ubezpieczenia chorobowego. Gdy natomiast niezdolność do pracy powstaje jeszcze przed upływem 30-dni okresu zatrudnienia, podstawę wymiaru wynagrodzenia stanowi kwota, która przysługiwałaby za przepracowanie całego pierwszego miesiąca.

Co istotne, na podstawę wynagrodzenia (a także zasiłku) chorobowego może składać się nie tylko pensja zasadnicza, ale również inne składniki, takie jak wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, premie (jeśli są obniżane w czasie zwolnienia chorobowego), czy też inne dodatki i nagrody pieniężne.

Warto wiedzieć, że podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego nie może być niższa od kwoty miesięcznego minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2019 roku jest to 2250 zł brutto), pomniejszonej o wysokość składek społecznych finansowanych przez pracownika (stanowią łącznie 13,71% wynagrodzenia). Obecnie zawsze wynosi ona zatem minimum 1941,50 zł, ale już w roku 2020, gdy wzrośnie pensja minimalna, wzrośnie również najniższa podstawa i najniższe wynagrodzenie chorobowe.

Wynagrodzenie za L4 – policz to sam

Dzięki powyższym informacjom wyliczenie kwoty wynagrodzenia za zwolnienie lekarskie nie powinno przysporzyć większych problemów. By jeszcze bardziej ułatwić ten proces, poniżej przedstawiamy działania, jakie należy w tym celu wykonać.

1. Od wyliczonej podstawy wynagrodzenia należy odjąć równowartość 13,71% wynagrodzenia, czyli wielkość płaconej przez pracownika składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe i chorobowe).
2. Niezależnie od liczby dni danego miesiąca, pomniejszoną o składki podstawę należy podzielić przez 30 – tak, by wyliczyć kwotę przysługującą za każdy dzień przebywania na zwolnieniu lekarskim.
3. Uzyskany w ten sposób wynik należy pomnożyć przez 80 lub 100% (w zależności od przyczyny niezdolności do pracy), co pozwoli poznać wielkość wynagrodzenia za jeden dzień nieobecności; by obliczyć wynagrodzenie za cały okres choroby, należy pomnożyć tę wartość przez liczbę dni zwolnienia lekarskiego.

Przykład: Pracownik zatrudniony na umowę o pracę od 1 stycznia 2018 roku otrzymuje stałe wynagrodzenie w wysokości 2600 zł brutto. W terminie od 1 do 13 sierpnia 2019 roku, czyli przez okres 14 dni, przebywał na zwolnieniu lekarskim ze względu na zapalenie płuc. Jakie otrzyma w tym czasie wynagrodzenie chorobowe? Wyliczenia przedstawiają się następująco:

1. Podstawa wymiaru pomniejszona o składki na ubezpieczenie społeczne: 2600 – (13,71% x 2600) = 2243,54 zł
2. Dzienna stawka wynagrodzenia chorobowego: (2243,54/30) x 80%= 59,83 zł
3. Wynagrodzenie za 14-dniowe zwolnienie lekarskie: 837, 59 zł

Zwolnienie lekarskie a wynagrodzenie – kalkulatory internetowe

W praktyce, by sprawdzić, jaka kwota wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego należy się w danym przypadku, nie trzeba samodzielnie przeprowadzać wszystkich obliczeń. Dostępne są bowiem kalkulatory internetowe, które pozwalają poznać wysokość świadczenia od razu po wprowadzeniu najważniejszych danych: podstawy wymiaru oraz czasu trwania i powodu wystawienia L4

Artykuł Jak obliczyć wynagrodzenie za zwolnienie lekarskie? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Mandat karny pozwala nałożyć na sprawcę wykroczenia sankcję, bez jednoczesnego kierowania sprawy do sądu. W zdecydowanej większości przypadków wystawia go policja, ale takie uprawnienie przysługuje również Straży Miejskiej, Straży Granicznej, Państwowej Inspekcji Pracy, Straży Ochrony Kolei i wielu innym organom. Jeśli chodzi o mandaty drogowe, od 1 lutego 2018 roku można je opłacać bezgotówkowo bezpośrednio w radiowozach, korzystając z karty płatniczej lub BLIK-a. Kierowcy nie zawsze chcą jednak zajmować się płatnością od razu po zdarzeniu, wolą ochłonąć i uregulować ją później przelewem. W takiej sytuacji muszą pamiętać, że z punktu widzenia prawa mandat jest podatkiem, tak więc wymaga skorzystania z innej procedury, niż klasyczny przelew online.

Niezapłacony mandat karny – jak sprawdzić mandat?

Od 1 stycznia 2016 roku, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 13 listopada 2015 roku, wszystkimi sprawami nieopłaconych mandatów karnych z całej Polski, zajmuje się Naczelnik Urzędu Skarbowego w Opolu. Niezależnie zatem, kto i gdzie otrzymał mandat karny, musi go opłacić bezpośrednio w opolskim urzędzie lub dokonując przelewu na jego rachunek bankowy. W razie pytań  czy wątpliwości w zakresie posiadanych mandatów, można skontaktować się już z urzędem skarbowym właściwym ze względu na miejsce swojego zamieszkania. Chcąc natomiast uzyskać informacje na temat mandatów nałożonych przez Straż Miejską, trzeba zwrócić się do właściwego Urzędu Gminy lub Urzędu Miasta.

Warto wiedzieć, że informacje o popełnionych wykroczeniach drogowych można również sprawdzić na najbliższym komisariacie policji oraz za pośrednictwem portalu rządowego www.obywatel.gov.pl. Co ważne jednak, w ten sposób można poznać jedynie liczbę posiadanych punktów karnych – dane na temat kwoty zaległych mandatów nie są tutaj dostępne.

Osoby, które od dłuższego czasu nie opłacają mandatu, albo mają już kilka zaległych i chciałyby uporządkować swoją sytuację finansową, mogą skorzystać z serwisu ERIF i pobrać raport na swój temat. Z wykazu dowiedzą się wobec kogo i na jakie kwoty są zadłużone.

Jak opłacić mandat przelewem przez internet?

Jeśli znana jest kwota, numer i seria mandatu karnego, jego opłacenie nie przysporzy większych trudności. Wszystkie banki umożliwiają łatwe płacenie mandatu przez internet, i w każdym z nich przebiega ono w bardzo podobny, niżej opisany sposób. By uregulować opłatę należy:

1. zalogować się do internetowego konta bankowego;
2. wybrać zakładkę „przelewy”, a następnie opcję przelewu do urzędu skarbowego;
3. spośród widniejących formularzy wybrać „mandaty”;
4. określić miasto i nazwę organu podatkowego, czyli np. Urząd Skarbowy w Opolu;
5. w polu „typ identyfikatora” zaznaczyć opcję PESEL i podać numer swojego;
6. pozostawić pustą pozycję „okres rozliczenia”;
7. wpisać kwotę mandatu karnego oraz jego serię i numer (pole „identyfikacja zobowiązania”);
8. potwierdzić realizację przelewu.

W powyższy sposób mandat przez internet można opłacić w ciągu dosłownie kilku minut. Osoby, które z jakiegoś powodu nie chcą z niego skorzystać, mogą uregulować płatność na poczcie. Takie rozwiązanie będzie wiązało się jednak nie tylko z mniejszą wygodą, ale również z dodatkową, kilkunastozłotową opłatą.

Co ważne, przedstawiona procedura dotyczy wyłącznie opłacania mandatów wystawianych przez policję. W przypadku mandatu na przykład od Straży Miejskiej czy Urzędu Celnego, należy skorzystać z opcji tradycyjnego przelewu.

Zgubiony mandat? Żaden problem

By móc opłacić mandat karny, czy to przez internet, czy na poczcie, trzeba znać nie tylko jego kwotę, ale również serię i numer. Wszystkie te informacje znajdują się oczywiście na otrzymanym mandacie. Jeśli zostanie więc zgubiony, będzie trzeba zwrócić się do urzędu skarbowego z prośbą o ich udostępnienie. To jedyny możliwy sposób, by pozyskać utracone dane do przelewu – ani policja, ani rządowe serwisy internetowe nie przechowują szczegółowych informacji o mandatach.

Rodzaje mandatów karnych

Warto wiedzieć, że w Polsce wykorzystuje się trzy rodzaje mandatów: gotówkowy, kredytowany i zaoczny. Ten pierwszy może być wystawiony wyłącznie osobie, która nie mieszka na stałe w naszym kraju (np. zagranicznemu turyście). W tej sytuacji płatność następuje od razu, natomiast w przypadku pozostałych sprawców stosuje się mandat kredytowany, który musi zostać uregulowany w ciągu 14 dni licząc od dnia jego przyjęcia. Zaoczny mandat karny pojawia się z kolei wówczas, gdy policjant nie zastał sprawcy na miejscu wykroczenia (np. nieprawidłowe parkowanie), albo gdy wykroczenie zostało zarejestrowane przez fotoradar; warto podkreślić, że w tych przypadkach mandat można otrzymać nawet po upływie kilku miesięcy od popełnienia wykroczenia.

Czym grozi niezapłacenie mandatu?

Trzeba mieć świadomość faktu, że obowiązek zapłaty mandatu karnego powstaje w momencie jego przyjęcia. Jeśli popełniający wykroczenie odmówi przyjęcia mandatu, funkcjonariusz skieruje sprawę do sądu. Ten ostatni, jeśli stwierdzi winę kierowcy, może zasądzić karą znacznie wyższą od tej, którą wymierzył funkcjonariusz; wówczas, kierowca będzie musiał też pokryć koszty postępowania sądowego. Z powyższych względów przyjęcia mandatu warto odmówić wyłącznie pod warunkiem, że możliwe jest udowodnienie niewinności przed sądem. A co w sytuacji, gdy mandat zostanie przyjęty, ale nieopłacony?

Niezapłacony mandat w pierwszej kolejności skutkuje wysłaniem wezwania do zapłaty. Jeśli mimo otrzymania pisma kierowca dalej uchyla się od płatności, rozpoczyna się windykacja należności w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Ściągnięciem należności zajmuje się wówczas urząd skarbowy, korzystając przy tym z różnych przysługujących mu narzędzi: może wyegzekwować grzywnę z nadpłaty podatku dochodowego, potrącić naliczoną kwotę z rachunku bankowego, a w ostateczności – zająć i spieniężyć mienie dłużnika. Niezależnie o którym rozwiązaniu mowa, trzeba liczyć się z poniesieniem dodatkowych kosztów postępowania egzekucyjnego.

Zaleganie z zapłatą mandatu może też skutkować wpisem do rejestru dłużników, co utrudni z kolei dostęp do produktów kredytowych i pożyczkowych. W takim wypadku dopiero całkowita spłata zadłużenia pozwoli opuścić „czarną listę” i odzyskać wiarygodność płatniczą.

Czy mandat się przedawnia?

Część osób, na których ciążą niezapłacone mandaty liczy, że po pewnym czasie ulegną one przedawnieniu i spłata zadłużenia nie będzie konieczna. To rzeczywiście możliwe, przy czym warto pamiętać, że przedawnienie długu nie jest równoznaczne z jego anulowaniem; istnieje on nadal w postaci tzw. zobowiązania naturalnego, i nadal wywołuje pewne negatywne konsekwencje (np. może widnieć w ogólnodostępnym rejestrze dłużników).

Jeśli sprawca nie przyjmie mandatu, sąd w ciągu roku musi rozpocząć postępowanie. Gdy tego nie zrobi sprawa zostanie umorzona, w przeciwnym razie – przedawnienie będzie mogło nastąpić po upływie 3 lat. Trzyletni termin przedawnienia dotyczy także przyjętych mandatów; po tym czasie, nawet jeśli wierzyciel skieruje sprawę do sądu, kierowca będzie mógł podnieść zarzut przedawnienia i uniknąć zapłaty.

Inne zasady dotyczą wykroczenia w postaci nieopłacenia postoju na płatnym miejscu parkowania. W tym wypadku, na ściągnięcie zaległej należności urząd skarbowy ma aż 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym mandat został wystawiony.

Artykuł Jak sprawdzić i zapłacić mandat przez internet? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Należy podkreślić, że uprawnieni do korzystania z różnego rodzaju płatnych urlopów są pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę.

Urlop wypoczynkowy

To najbardziej popularny rodzaj urlopu, który w założeniu służy do odpoczynku od pracy. Co ważne, pracownik nie może zrzec się urlopu wypoczynkowego, a czas jego trwania zależy od stażu zawodowego. Osoby, które przepracowały co najmniej 10 lat mają w ciągu roku do dyspozycji 26 dni roboczych wolnych od pracy, natomiast osoby ze stażem krótszym niż 10 lat – 20 dni roboczych. Jeśli nie wykorzystają w danym roku całego urlopu, jego pozostałą część muszą wykorzystać do końca września następnego roku. Ważne jest też to, że jeden z wziętych w ciągu roku urlopów musi trwać nieprzerwanie co najmniej przez 14 dni kalendarzowych.

Należy podkreślić, że do stażu pracy wlicza się nie tylko okresy zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę, ale również czas nauki w szkole. W zależności od rodzaju posiadanego wykształcenia, jeszcze przed podjęciem pierwszej pracy można mieć staż o długości od 3 do 8 lat. Przykładowo, osobom po szkole zawodowej już „na starcie” dolicza się do niego 5 lat, natomiast absolwentom szkół wyższych aż 8 lat. Oznacza to, że osoba, która od razu po studiach pójdzie do pracy, już po upływie 2 lat nieprzerwalnego zatrudnienia uzyska prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego.

Urlop na żądanie – zasady

W ramach urlopu wypoczynkowego przysługuje możliwość wzięcia do 4 dni wolnych „na żądanie”. Urlop w tym trybie pracownik musi zgłosić najpóźniej w momencie rozpoczynania pracy, przy czym trzeba podkreślić, że w szczególnych okolicznościach pracodawca ma prawo odmówić jego udzielenia – wówczas, ewentualne niestawienie się w pracy może skutkować nawet zwolnieniem dyscyplinarnym.

Urlop okolicznościowy

Każdy pracownik może skorzystać z urlopu udzielanego w związku z ważnym wydarzeniem w życiu prywatnym. To, ile dni urlopu przysługuje w danym przypadku szczegółowo określają przepisy. Wynika z nich, że urlop okolicznościowy pracownika może trwać:

• 2 dni w przypadku śmierci i pogrzebu małżonka, dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy,
• 2 dni w razie narodzin dziecka,
• 2 dni w razie własnego ślubu,
• 1 dzień w przypadku ślubu jego dziecka,
• 1 dzień w przypadku śmierci i pogrzebu babci, dziadka, siostry, brata, teściowej lub teścia,
• 1 dzień w razie śmierci i pogrzebu innej osoby, która jest na jego utrzymaniu lub pod jego bezpośrednią opieką.

Co istotne, pracodawca nie może ani odmówić udzielenia urlopu okazjonalnego, ani przełożyć go na inny termin. Poza tym, skorzystanie z niego nie pomniejsza liczby dni wolnych od pracy, jakie przysługują w ramach urlopu wypoczynkowego.

Urlop macierzyński

Ustawodawca przewidział kilka rodzajów urlopów związanych z rodzicielstwem. Najczęściej wykorzystywanym jest oczywiście ten, który przysługuje kobietom po urodzeniu dziecka. Urlop macierzyński, bo o nim mowa, co do zasady rozpoczyna się w dniu porodu, przy czym pracownica może wnioskować o jego udzielenie w nieco wcześniejszym terminie. Niezależnie od terminu rozpoczęcia urlopu, przez cały okres jego trwania nie może pracować, ale ma prawo pobierać zasiłek macierzyński.

Przysługująca Ilość dni urlopu macierzyńskiego zależy od liczby urodzonych dzieci i wynosi:

• 20 tygodni – przy urodzeniu jednego dziecka,
• 31 tygodni – przy urodzeniu dwojga dzieci,
• 33 tygodnie – przy urodzeniu trojga dzieci,
• 35 tygodni – przy urodzeniu czworga dzieci.
• 37 tygodni – przy urodzeniu pięciorga dzieci.

Tygodni wolnych od pracy może być więcej, jeśli matka zdecyduje się skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Ma prawo wykorzystać go od razu po podstawowym urlopie macierzyńskim,  zachowując przy tym możliwość pobierania pełnej kwoty zasiłku macierzyńskiego. Jeśli urodziła jedno dziecko, czas urlopu zostanie wydłużony o 6 tygodni, a jeśli dwoje lub więcej – o 8 tygodni.

Urlop tacierzyński

Jeśli z jakiegoś względu matka nie chce lub nie może skorzystać z pełnego okresu urlopu macierzyńskiego, jego niewykorzystaną część może przekazać ojcu dziecka (urlop tacierzyński). Aby było to możliwe, musi przejść on na urlop od razu po tym, gdy swój urlop zakończy matka. Urlop tacierzyński może rozpocząć się najwcześniej po upływie 14 tygodni urlopu macierzyńskiego i uprawnia do pobierania 100% wynagrodzenia – świadczenie jest finansowane przez ZUS.

Urlop ojcowski

Prawodawca przewidział również pełnopłatny urlop dla ojców dzieci, który w żaden sposób nie jest powiązany z urlopem macierzyńskim. Trwa on 14 dni kalendarzowych i może być wykorzystany jednorazowo w całości lub w dwóch 7-dniowych częściach. Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi, którego dziecko nie ma ukończonych 2 lat. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy jest on ojcem adopcyjnym – wówczas, prawo do urlopu przysługuje przez okres 24 miesięcy, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji o przysposobieniu.

Urlop rodzicielski

Urlopy: macierzyński, tacierzyński i ojcowski to nie wszystkie rodzaje urlopów związanych z rodzicielstwem. Zarówno matce, jak i ojcu, bezpośrednio po zakończeniu podstawowego urlopu macierzyńskiego, przysługuje urlop rodzicielski. Przy jednym dziecku może trwać on łącznie 32 tygodnie, natomiast przy większej liczbie dzieci (urodzonych podczas jednego porodu) 34 tygodnie. Prawo do skorzystania z niego przysługuje do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia.

Urlop rodzicielski może trwać nieprzerwanie przez cały okres 32 lub 34 tygodni, ale można go również „rozłożyć” na cztery części; co do zasady każda z nich powinna wynosić minimum 8 tygodni, ale wyjątkowo w przypadku pierwszej części może być to 6 tygodni, czyli tyle, ile trwa dodatkowy urlop macierzyński. Co więcej, po wykorzystaniu wszystkich wolnych dni, pracownik ma prawo wnioskować o wydłużenie urlopu do 64 lub 68 tygodni (w zależności od liczby urodzonych dzieci). W takim wypadku jest on łączony z pracą na ½ etatu. Pracodawca nie jest jednak zobowiązany do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Urlop bezpłatny

Wyżej opisane rodzaje urlopów są płatne, a potencjalny czas ich trwania określają przepisy. Pracownik ma jednak prawo ubiegać się również o urlop bezpłatny, podczas którego nie może zostać zwolniony i nie przysługuje mu żadne wynagrodzenie. Taki urlop może trwać przez dowolny okres: dzień, tydzień, miesiąc, a nawet rok. Jeśli jednak jest dłuższy niż 3 miesiące, zarówno pracownik, jak i pracodawca może wystąpić z wnioskiem o jego skrócenie. Co ważne, niezależnie od potencjalnego czasu trwania urlopu bezpłatnego i powodów dla których wnioskuje o niego pracownik, pracodawca nie jest zobowiązany do jego udzielenia.

Bezpłatny urlop wychowawczy

Innym rodzajem bezpłatnego urlopu jest urlop wychowawczy, który przyznaje się po to, by umożliwić pracownikowi sprawowanie opieki nad dzieckiem. Może on trwać do 3 lat i podobnie jak „zwykły” urlop bezpłatny, wiąże się z brakiem wynagrodzenia i jednocześnie niemożnością zwolnienia pracownika. Tak samo jak urlop rodzicielski, przysługuje do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Umowa zlecenie a urlop

Przy umowach cywilnoprawnych przepisy Kodeksu Pracy nie znajdują zastosowania, tak więc w ich przypadku, bez względu na okoliczności, pracodawca nie jest zobowiązany przyznawać płatnych dni wolnych od pracy. Nie oznacza to jednak, że umowa zlecenia urlopu przewidywać nie może – nic nie stoi na przeszkodzie, by zawrzeć w niej zapis nadający pracownikowi takie uprawnienie.

Artykuł Urlop macierzyński, ojcowski, wypoczynkowy – ile dni urlopu Ci przysługuje? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Który to ten właściwy urząd skarbowy – wyszukiwarka urzędów skarbowych

W Polsce działa kilkaset urzędów skarbowych, ale każdy podatnik załatwia swoje sprawy w tak zwanym właściwym urzędzie skarbowym, czyli w tym, który rozlicza jego podatki. O tym, że wybór odpowiedniego US jest niezwykle ważny niech świadczy fakt, że poszczególne urzędy mają własne numery rachunków do poboru podatków. W przypadku prowadzenia rozliczeń ze złym urzędem, nieprawidłowo przypisane będą między innymi zaliczki na podatek, a to oznacza oczywiste problemy. Niezależnie czy o chodzi o złożenie PIT, zapłatę podatku od kupna samochodu, zaświadczenie o niezaleganiu US, czy jakąkolwiek inną sprawę podatkową, podatnik co do zasady kieruje się do jednego, konkretnego Urzędu Skarbowego. Którego?

Zgodnie z zapisami Ordynacji Podatkowej, właściwym urzędem skarbowym jest ten, który obsługuje miejsce zamieszkania podatnika lub adres siedziby jego firmy. W przypadku przedsiębiorstw sprawa jest zatem prosta, ale co z osobami fizycznymi, które w ciągu roku przebywają w kilku różnych miejscach? Dla celów podatkowych przyjmuje się, że mają oni jedno miejsce zamieszkania – to, w którym bywają najczęściej (jest to ich tzw. centrum interesów życiowych).

Warto też wspomnieć, że jeśli podatnik się przeprowadza, to właściwym urzędem skarbowym jest dla niego ten, któremu podlegał 31 grudnia roku, za który składa roczne zeznanie podatkowe. Natomiast ewentualne zmiany adresu zameldowania nie mają żadnego wpływu na miejsce rozliczania podatków.

Kwota wolna od podatku, podatek od kupna samochodu, ulga prorodzinna – najczęstsze sprawy załatwiane w urzędzie skarbowym

Szeroki zestaw kompetencji i obowiązków urzędów skarbowych sprawia, że długa jest również lista spraw, jakie można w nich załatwić. Poniżej podpowiadamy, jak uporać się z najpopularniejszymi spośród nich. Co trzeba wiedzieć o deklaracji rocznej PIT? Jaka jest kwota wolna od podatku? Jak skorzystać z ulgi prorodzinnej? Ile wynosi podatek od wynajmu mieszkania, a ile od kupna samochodu? Jak uzyskać zaświadczenie o niezaleganiu w US?

Podatek PIT, jak wypełnić formularz i do kiedy?

Najpopularniejszą, dotyczącą większości osób fizycznych, sprawą załatwianą w US jest złożenie rocznej deklaracji PIT (podatku od dochodów osobistych). Z tego obowiązku należy wywiązać się do końca kwietnia następnego roku. Co ważne, funkcjonuje kilka rodzajów deklaracji PIT i każda z nich jest przeznaczona dla innego typu dochodów. Formularz PIT-37 obejmuje przede wszystkim zarobki uzyskane z tytułu pracy na etacie czy umów cywilnoprawnych. PIT-36 wypełniają podatnicy, którzy samodzielnie obliczają i przekazują na rachunek US zaliczki na podatek dochodowy, czyli głównie przedsiębiorcy rozliczający się na zasadach ogólnych. To najbardziej popularne, ale nie jedyne rodzaje rocznych deklaracji podatkowych.

Osoby, które prowadzą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym, rozliczają dochody za pomocą zeznania PIT-36L. W przypadku dochodów z działalności opodatkowanej podatkiem zryczałtowanym oraz najmu prywatnego należy skorzystać z druku PIT-28. Do rozliczenia sprzedaży papierów wartościowych, instrumentów pochodnych czy udziałów w spółkach, służy druk PIT-38. Formularz PIT-39 muszą złożyć z kolei podatnicy, którzy w poprzednim roku sprzedali prywatnie nieruchomość.

Dowolny wspomniany rodzaj deklaracji można dziś łatwo wypełnić i złożyć z pomocą programów internetowych udostępnianych między innymi przez Ministerstwo Finansów. Dla każdej druku ostatecznym terminem złożenia jest 30 kwietnia roku następującego po tym, w którym uzyskano dochód. Warto przy tym dodać, że począwszy od roku 2020, deklaracje: PIT-36, PIT-36L, PIT-37 i PIT-38 będą wypełniane i składane przez same urzędy skarbowe – podatnicy zachowają jednak do nich wgląd i możliwość nanoszenia samodzielnych zmian poprzez portal podatki.gov.pl.

Kwota wolna od podatku

Podatnicy składający PIT-36 lub PIT-37 korzystają z kwoty wolnej od podatku, czyli kwoty dochodu niepowodującego obowiązku zapłaty podatku dochodowego. Ile wynosi ona w przypadku poszczególnych grup podatników?

• 8 000 zł – dla osób zarabiających mniej niż 8 000 zł rocznie, co oznacza, że w ogóle nie płacą one podatku;
• degresywna kwota wolna od 8 001 do 3091 zł – dochody w przedziale 8 001-13 000 zł;
• 3091 zł – roczne zarobki między 13 001 a 85 528 zł;
• degresywna kwota wolna od 3091 zł do 0 zł – dochody od 85 528 zł do 127 000 zł;
• kwota wolna nie obowiązuje podatników z dochodami powyżej 127 000 zł rocznie.

Należy podkreślić, że roczny dochód poniżej progu kwoty wolnej nie zwalnia z obowiązku złożenia deklaracji PIT!

Ulga prorodzinna

Podatnicy, którzy wychowują co najmniej jedno dziecko i osiągają dochody w oparciu o skalę podatkową, mają prawo skorzystać z ulgi prorodzinnej (ulgi na dziecko). Stanowi ona najpopularniejszy rodzaj ulgi podatkowej, dzięki której za każdy miesiąc można odliczyć od podatku określoną kwotę pieniężną. W 2019 roku wynosi ona 92,67 zł na każde pierwsze i drugie dziecko, 166,7 zł na trzecie dziecko i 225 zł na czwarte dziecko. Z ulgi mogą skorzystać podatnicy sprawujący władzę rodzicielską, pełniący funkcję opiekunów prawnych, czy wykonujący ciążący na nich obowiązek alimentacyjny.

Podatek od kupna samochodu

Osoby fizyczne są zobowiązane nie tylko do składania rocznych deklaracji dotyczących  podatku dochodowego. Jeśli dokonują czynności cywilnoprawnej, na przykład nabycia używanego auta, również muszą zapłacić podatek i złożyć deklarację podatkową. Podatek od kupna samochodu wynosi 2 proc. ceny nabycia i wiąże się z koniecznością złożenia deklaracji PCC-3 – w terminie 14 dni licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego.

Podatek od wynajmu mieszkania

Uzyskując dochody z tytułu umowy o pracę lub cywilnoprawnych, czy też z inwestycji kapitałowych, nie trzeba martwić się samodzielnym rozliczaniem podatku w każdym miesiącu. Inaczej jest w przypadku dochodów z tytułu najmu domu lub mieszkania, gdzie w trakcie roku podatkowego należy opłacać zaliczki na podatek dochodowy. Podatek od wynajmu mieszkania można płacić korzystając ze skali podatkowej, albo z ryczałtu według stawki 8,5% lub 12,5% (w przypadku przekroczenia 100 tys. zł przychodu).

Zaświadczenie o niezaleganiu US

W urzędzie skarbowym można również otrzymać potrzebne dokumenty podatkowe, takie jak zaświadczenie o niezaleganiu US, które może być wymagane przy ubieganiu się o większy kredyt, czy też przed przystąpieniem do przetargu. Urząd wyda takie zaświadczenie pod warunkiem, że zostanie złożony odpowiedni, kompletny wniosek. Jego formularz dostępny jest w urzędach oraz na ich stronach internetowych.

Potrzebujesz pomocy? Zadzwoń na infolinię podatkową

Jeśli pojawiają się wątpliwości, jak rozliczyć podatki, z którego skorzystać formularza, albo jaka przysługuje ulga, nie trzeba działać intuicyjnie i ryzykować nieprawidłowościami w rozliczeniach. Można zadzwonić na specjalną infolinię podatkową, za pośrednictwem której eksperci podatkowi udzielają odpowiedzi na te i inne pytania związane z podatkami, interpretacją przepisów czy służbą celną.

Infolinia podatkowa jest dostępna od poniedziałku do piątku w godzinach od 7:00 do 18:00. By skontaktować się z ekspertami, należy wybrać numer:

Z telefonu komórkowego: (22) 330 03 30

Z telefonu stacjonarnego: 801 055 055

Artykuł Urząd Skarbowy – sprzymierzeniec czy wróg? Jak uniknąć kłopotów z urzędem skarbowym? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Czym jest przedawnienie?

Dłużnicy alimentacyjni, jak również wszyscy inni zalegający ze spłatą zobowiązań, muszą mieć świadomość, że przedawnienie nie jest równoznaczne z unieważnieniem. W praktyce, stanowi ono instytucję prawa cywilnego, która pozwala legalnie uchylić się od obowiązku spełnienia roszczenia po upływie określonego czasu. Gdy dochodzi do przedawnienia długu, wierzyciel nie może już wyegzekwować świadczenia nawet na drodze sądowej. W takiej sytuacji zadłużenie staje się jednak tak zwanym zobowiązaniem naturalnym i nadal wywołuje negatywne konsekwencje – może skutkować choćby wpisem do rejestru dłużników i trudnościami w zaciąganiu kredytów i pożyczek.

Do przedawnienia niektórych długów, na przykład bankowych, dochodzi z urzędu. W przypadku roszczeń alimentacyjnych tak jednak nie jest, a to oznacza, że dłużnik musi podnieść zarzut przedawnienia przed sądem. Jeśli w czasie trwania postępowania sądowego nie dopełni wspomnianej formalności, sąd wyda nakaz zapłaty zaległych alimentów.

Przedawnienie alimentów

W kontekście omawianego zagadnienia niezwykle istotny jest fakt, że czym innym jest przedawnienie roszczeń alimentacyjnych, a czym innym przedawnienie prawa do roszczeń alimentacyjnych. Kwestia ta jest szczególnie istotna w przypadku alimentów na dziecko. Te ostatnie, zgodnie z art. 137 §1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przedawniają się po upływie 3 lat, ale samo prawo do nich wygasa dopiero po uzyskaniu samodzielności przez dziecko – może nastąpić to w wieku 18 lat, po zakończeniu edukacji, lub w innym terminie, który wskaże sąd po przeprowadzeniu szczegółowego badania danego przypadku.

Niezależnie czy mowa o przedawnieniu alimentów na dziecko, czy wobec byłego współmałżonka, zapłaty można domagać się przez okres 3 kolejnych lat; ponieważ alimenty płacone są w ratach, każda z nich przedawnia się w innym terminie. Co ważne, trzyletni bieg terminu przedawnienia przerywają określone działania, mające na celu wyegzekwowanie zaległej płatności; takim działaniem jest wniesienie sprawy do sądu, wszczęcie mediacji czy uznanie roszczenia przez dłużnika. Niemniej jednak, nawet gdy jego bieg nie zostanie przerwany, przedawnienie alimentów na dziecko może nastąpić później, niż po upływie 3 lat licząc od dnia ich wymagalności. Kiedy jest to możliwe?

Jeśli dziecko podlegało pełnej lub choćby częściowej władzy rodzicielskiej rodzica-dłużnika alimentacyjnego, to bieg przedawnienia jest liczony dopiero od momentu, w którym ukończyło ono 18 lat. Może zdarzyć się zatem tak, że 20-latek będzie miał prawo domagać się zapłaty zaległych alimentów sprzed 5 czy nawet 10 lat.

Alimenty z Funduszu Alimentacyjnego

Jeszcze mniej korzystne dla dłużników są przepisy regulujące kwestię przedawnienia alimentów z Funduszu Alimentacyjnego. W tym wypadku mają oni zadłużenie nie wobec swoich dzieci, lecz specjalnego funduszu, z którego pobierały one świadczenie pozwalające im utrzymać się w okresie, w którym nie otrzymywały zasądzonych przez sąd alimentów. To o tyle istotne, że nie obowiązuje tu trzyletni okres przedawnienia – zgodnie z zapisami Ustawy o świadczeniach rodzinnych, egzekucję należności powstałych wskutek wypłaty świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego prowadzi się aż do ich zaspokojenia. Zadłużenie jest umarzane tylko w uzasadnionych przypadkach, związanych z trudną sytuacją rodziną lub zdrowotną dłużnika alimentacyjnego.

Warto wspomnieć, że alimenty z funduszu alimentacyjnego są wypłacane dzieciom do momentu ukończenia przez nie 18 roku życia. Jeśli kontynuują one naukę, limit wiekowy zostaje podwyższony do 25 roku życia.

Alimenty zasądzone wyrokiem

Jeśli chodzi o alimenty zasądzone prawomocnym orzeczeniem lub ugodą sądową, to przedawniają się one po upływie 6 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się wyroku. Aby odzyskać całość należnych alimentów trzeba więc złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji przed tym terminem – przy okazji przerwie to bieg okresu przedawnienia. A co w sytuacji, gdy egzekucja okaże się nieskuteczna? Czy dłużnik alimentacyjny może liczyć, że z czasem nastąpi przedawnienie alimentów u komornika?

Przedawnienie alimentów u komornika

Niektórzy dłużnicy łudzą się, że jeśli tylko toczona przeciwko nim egzekucja komornicza będzie trwała odpowiednio długo, w końcu dojdzie do przedawnienia alimentów zasądzonych wyrokiem. W praktyce jednak, jest to w zasadzie niemożliwe, bowiem zgodnie z art. 142 §1 Kodeksu cywilnego w okresie prowadzenia egzekucji komorniczej, bieg przedawnienia roszczenia alimentacyjnego ulega zatrzymaniu. Jeśli komornik nie będzie w stanie wyegzekwować należnej kwoty, zakończy postępowanie ze względu na jego bezskuteczność. W takim wypadku trzyletni okres przedawnienia jest liczony od nowa, a pokrzywdzony, na rzecz którego zasądzono alimenty, w każdej chwili może złożyć wniosek o ponowne wszczęcie egzekucji.

Należy pamiętać, że komornik rozpoczyna działania egzekucyjne pod warunkiem otrzymania prawomocnego wyroku sądu lub ugody zawartej przed sądem. Nie może on zatem podjąć się egzekucji roszczeń alimentacyjnych na podstawie umowy sporządzonej pomiędzy rodzicami, czy też ustnej deklaracji rodzica zobowiązującego się do płacenia alimentów.

Jak dochodzić wpłaty długu alimentacyjnego?

Jeśli osoba zobowiązana do płacenia alimentów nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, a egzekucja komornicza okazuje się bezskuteczna, poszkodowane dziecko lub współmałżonek nadal ma szanse uzyskać zasądzone środki. Jak w takiej sytuacji może dochodzić spłaty długu alimentacyjnego, albo otrzymać niezbędne wsparcie finansowe?

1. Ubiegając się o pieniądze z funduszu alimentacyjnego. Do świadczeń z takiego funduszu uprawnione są dzieci w wieku do 18 lub 25 lat (jeśli kontynuują naukę), a także osoby niepełnosprawne bez względu na wiek. O przyznaniu środków decyduje tu jednak kryterium dochodowe, a ich miesięczna kwota nie może przekroczyć ustalonego progu (obecnie jest to 500 zł).
2. Zwracając się o pomoc do gminy. W dochodzeniu spłaty zaległych alimentów może pomóc także gmina. Każdy, kto nie otrzymuje należnych alimentów, może złożyć wniosek o egzekucję administracyjną. Wówczas to gmina podejmie działania mobilizujące dłużnika do zapłaty (np. zatrzyma mu prawo jazdy lub skieruje go na prace interwencyjne), albo wystawi tytuł wykonawczy (wtedy należność ściągnie urząd skarbowy).
3. Egzekwując świadczenie od rodziny dłużnika. Należne świadczenie alimentacyjne można również wyegzekwować z pomocą sądu rodzinnego od rodziny dłużnika. Obowiązek alimentacyjny są zobligowani spełnić krewni dłużnika w linii prostej, czyli rodzice, dziadkowe oraz rodzeństwo.
4. Wpisać dłużnika alimentacyjnego do rejestru dłużników. Zgłaszając zaległe płatności w BIG-u, można znacząco wpłynąć na zachowanie dłużnika. Jeśli znajdzie się on w rejestrze osób zadłużonych, może mieć spore problemy i utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu. Dlaczego? Otóż, zgłoszeni do Biura Informacji Gospodarczej mają trudności z otrzymaniem kredytu i w podpisywaniu umów abonamentowych na telefon czy Internet. Choć może się to wydawać drobnostką, to jednak skutecznie może zmobilizować dłużnika do uregulowania zaległego zadłużenia. Wpisu do BIG-u można dokonać samemu – wystarczy mieć dostęp do komputera i zalogować się w systemie big.pl.
5. Skierować sprawę na drogę postępowania karnego. To ostateczny środek, który jest dostępny w sytuacji, gdy dłużnik uporczywie unika zapłaty alimentów, przez co nie można zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych.

Warto dodać, że uprawnieni do alimentów mają do dyspozycji również szereg narzędzi, pozwalających dochodzić spłaty długu, mimo ukrywania majątku lub utrudniania egzekucji należności przez komornika. To między innymi sądowy wniosek o wyjawienie majątku, skarga pauliańska, czy usługi detektywistyczne. Ważne, aby nie zwlekać z podjęciem stosownych działań i nie dopuścić do ewentualnego przedawnienia alimentów.

Artykuł Czy alimenty ulegają przedawnieniu? Sprawdź co musisz wiedzieć o roszczeniach alimentacyjnych pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..