NBP jako bank emisyjny

Jedyne prawo do emisji znaków pieniężnych w kraju ma Narodowy Bank Polski. Wprowadza on do obiegu prawne środki płatnicze, banknoty i monety, złote i grosze. Dodatkowo emituje monety kolekcjonerskie o niskich nakładach.

Nowy znak pieniężny może zostać wprowadzony tylko na podstawie zarządzenia prezesa Narodowego Banku Polskiego, które ogłaszane jest w Monitorze Polskim, wraz z podaniem terminu wprowadzenia do obiegu, wielkością emisji, wzorem i wartością nominalną, w przypadku monet – stopem i masą. W podobny sposób znaki pieniężne są wycofywane z obiegu. W rozporządzeniu znajdują się wówczas termin i zasady wycofania.

Rolą NBP jest też ustalanie zasady wymiany uszkodzonych znaków pieniężnych i zatrzymywanie fałszywych. W obu przypadkach tracą one moc środka płatniczego, a fałszywe zostają zatrzymane bez prawa zwrotu ich równowartości.

Jeśli Polska przyjmie euro jako środek płatniczy, eminentem banknotów zostanie Europejski Bank Centralny, a NBP pozostanie eminentem monet.

NBP jako bank banków

Bank centralny określany jest również jako bank banków. W praktyce oznacza to, że Narodowy Bank Polski w stosunku do pozostałych banków pełni role regulacyjne, czyli dba o stabilność sektora bankowego i bezpieczeństwo depozytów znajdujących się w bankach, a także nadzoruje systemy płatności w Polsce. Zaopatruje on również banki komercyjne w pieniądze, regulując ich rezerwy.

Jako bank banków, NBP uczestniczy w międzybankowym rynku pieniężnym, organizuje system rozliczeń i prowadzi rozrachunki między poszczególnymi bankami. Obejmuje to również transakcje z zagranicznymi bankami centralnymi i międzynarodowymi instytucjami.

Bank rozliczeniowy państwa

NBP prowadzi kasową obsługę bankową budżetu państwa, rachunki bankowe rządu i centralnych instytucji państwowych. Ponadto obsługuje on dług publiczny, prowadzi państwowe fundusze celowe i realizuje zlecenia płatnicze państwowych jednostek budżetowych.

Jako bank rozliczeniowy państwa bank centralny może udzielić państwu kredytu, czy to w postaci bezpośredniej, czy zakupu skarbowych papierów wartościowych. Rozwiązanie to jest jednak stosowane tylko w wyjątkowych przypadkach, ze względu na zagrożenie inflacją.

Artykuł Podstawy bankowości: funkcje banku centralnego pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Polski system bankowy

Na polski system bankowy składają się trzy rodzaje instytucji: stabilizujące, tworzące rynek i pomocnicze. Instytucje stabilizujące (m.in. bank centralny) nadzorują prawidłowe funkcjonowanie całego systemu, natomiast instytucje pomocnicze ubezpieczają i zrzeszają banki. Rynek tworzą zaś banki spółdzielcze (niezorientowane na zysk) i komercyjne (czerpiące dochody z wykonywanych operacji). Część z banków komercyjnych wyspecjalizowała się w wąskim zakresie usług, pozostałe mają w ofercie większość typowych produktów bankowych.

Banki spółdzielcze

Banki spółdzielcze, jak wskazuje ich nazwa, funkcjonują w formie spółdzielni, najczęściej na terenach wsi i małych miast. Ich właścicielami są spółdzielcy, czyli udziałowcy, którzy mają prawo do oddawania głosu na walnym zgromadzeniu i do udziału w zyskach banku. Głównym celem działania banków spółdzielczych nie jest jednak zysk, a zapewnienie udziałowcom (często przedstawicielom takich zawodów jak rolnik czy rzemieślnik) dostępu do atrakcyjnych usług bankowych, między innymi kredytów, na które osoby te nie miałyby szansy w innych bankach. Nierzadko zdarza się, że banki spółdzielcze są jedynymi placówkami bankowymi w mniejszych miejscowościach, które świadczą tak szeroki zakres usług.

W Polsce banki spółdzielcze zrzeszone są wokół trzech głównych instytucji: Banku Polskiej Spółdzielczości SA w Warszawie, Mazowieckiego Banku Regionalnego SA w Warszawie i Spółdzielczej Grupy Bankowej.

Banki uniwersalne

Najczęściej spotykanymi bankami w Polsce i Europie są banki uniwersalne, których usługi skierowane są do klientów masowych. Jako przedsiębiorstwa skoncentrowane są na maksymalizacji zysku z prowadzonej działalności. Oferują większość lub wszystkie prawnie dozwolone czynności bankowe, a ich działalność nie podlega profilowaniu czy specjalizacji.

Do głównych usług banków uniwersalnych można zaliczyć zarządzanie powierzonymi aktywami, prowadzenie operacji rozliczeniowych, pośrednictwo i doradztwo finansowe, działalność ubezpieczeniową, maklerską, inwestycyjną i emisję papierów wartościowych.

Rodzaje banków specjalnych

Banki specjalne lub inaczej wyspecjalizowane, kierują swoją ofertę do wąskiej grupy klientów zainteresowanych konkretną usługą finansową. Mogą to być: banki inwestycyjne, hipoteczne, samochodowe, banki obsługujące giełdy papierów wartościowych, banki przemysłowe, rolne czy regionalne. Dzięki skupieniu na określonym typie usług często mogą zaoferować lepsze warunki niż w przypadku banków uniwersalnych.

Banki hipoteczne zajmują się wyłącznie udzielaniem kredytów na cel budowy domu lub zakupu mieszkania bądź lokalu. Są to kredyty długotrwałe, z reguły oparte na stałym oprocentowaniu. Okres kredytowania w takim przypadku jest często dłuższy niż w przypadku pozostałych banków.

Banki inwestycyjne skupiają się na transakcjach inwestycyjnych, usługach zarządzania i doradztwa finansowego. Ich usługi angażują duży kapitał i wyróżniają się długoterminowością, co sprawia, że korzystają z nich głównie przedsiębiorstwa.

Banki samochodowe oferują przede wszystkim kredyty na zakup samochodu, ubezpieczenia samochodowe i komunikacyjne. Najczęściej powołane są do życia przez koncerny samochodowe i w związku z tym udzielają pożyczek na zakup pojazdów własnych marek.

Artykuł Podstawy bankowości: rodzaje banków występujące w Polsce pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Dwa z najważniejszych czynników wpływających na to, ile raty kredytu płacimy każdego miesiąca to marża banku i stopa procentowa.

Marża banku jest stała przez cały okres spłaty, ale jej wysokość można negocjować. Szanse na udane negocjacje mają przede wszystkim osoby, które wnoszą wyższy wkład własny i korzystają z dodatkowych produktów banku, takich jak konta czy ubezpieczenia.

Oprocentowanie w odróżnieniu od marży może się zmieniać w trakcie trwania umowy kredytowej. Wpływa na nie stawka bazowa, w przypadku polskiej waluty – WIBOR. Nawet niewielkie zmiany stóp bazowych przekładają się na różnice w wysokości raty sięgające kilkudziesięciu – kilkuset złotych.

Czym jest WIBOR 

WIBOR to skrót od Warsaw Interbank Offered Rate, czyli referencyjna wysokość oprocentowania kredytów na polskim rynku międzybankowym. Zgodnie z nią banki uczestniczące w panelu WIBOR udzielają pożyczek innym bankom.

Stopa WIBOR aktualizowana jest każdego dnia roboczego, o godzinie 11, przez Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska. Proces ten nazywany jest fixingiem. Z wysokości oprocentowania banków odrzucane są wartości skrajne, a z pozostałych wylicza się średnią arytmetyczną.

Jak często banki aktualizują oprocentowanie?

WIBOR ustalany jest na okresy czasowe dla kredytów udzielanych sobie wzajemnie przez banki. Symbol przy skrócie WIBOR oznacza czas, na jaki pożyczka została udzielona. Zgodnie z tym:

• WIBOR ON – to kredyt jednodniowy,
• WIBOR 1W – kredyt na 1 tydzień,
• WIBOR 1M – kredyt na 1 miesiąc,
• WIBOR 3M – kredyt na 3 miesiące,
• WIBOR 6M – kredyt sześciomiesięczny,
• WIBOR 1Y – kredyt na 1 rok.

W opisie kredytu zawsze znajduje się informacja o tym, jak często będzie zmieniane oprocentowanie. Jeśli więc pojawia się tam najczęściej stosowane oznaczenie – 3M, kredytobiorca może oczekiwać, że trzy kolejne raty kredytu zawsze będą wyliczane na podstawie tej samej stawki, zanim zostanie ona zaktualizowana.

Niektóre banki dokonują zmian stawki tylko wtedy, gdy nowa wartość WIBOR różni się od poprzedniej np. o 0,1 punktu procentowego. Inne w umowach zawierają zapis, że zmiana nastąpi tylko w ramach pewnych progów, określających minimalną i maksymalną zmianę oprocentowania.

Kiedy stawka WIBOR rośnie, kredytobiorcy płacą wyższe raty. Kiedy WIBOR maleje, można cieszyć się z niższych lat. Zmiany te odczuwalne są jednak głównie przez te osoby, które spłacają kredyt już od jakiegoś czasu. Ci, którzy dopiero zamierzają zaciągnąć zobowiązanie, mogą oczekiwać, że w okresie niższych stawek WIBOR, banki będą rekompensować sobie straty, podwyższając swoją marżę, która pozostanie wysoka aż do końca trwania umowy.

Artykuł Podstawy bankowości: WIBOR pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Jak i kiedy używa się weksla?

Weksle używane są jako zabezpieczenie zobowiązań wynikających ze stosunku cywilnoprawnego, np. kredytu lub pożyczki (najczęściej od osoby prywatnej, ponieważ instytucje finansowe sięgają zwykle po inne formy zabezpieczeń). Jest to funkcja gwarancyjna weksli i oznacza ona, że oprócz pierwotnego roszczenia przysługuje nowe roszczenie, wekslowe.

Oprócz tego są stosowane w tradycyjnym obrocie finansowym, jako substytut gotówki – to funkcja płatnicza. Jedna firma może więc wystawić drugiej firmie weksel za zakupione towary, może też kompensować za jego pomocą wzajemne zobowiązania, zmniejszając tym samym potrzebę fizycznej wymiany pieniędzy.

O funkcji kredytowej weksli możemy mówić, kiedy używane są, by opłacić należności za towar lub usługi w odroczonym terminie, przyjmując formę tzw. kredytu kupieckiego. Podstawą zawarcia takiego weksla jest wcześniejsza umowa, np. sprzedaży, w której zawarto informację, że zapłata nastąpi w późniejszym terminie.

Mówi się również o funkcji obiegowej weksla, która polega na tym, że prawa z weksla przenoszone są na inne osoby, które mogą przenosić te prawa dalej.

Rodzaje weksli

Prawo wekslowe wyróżnia dwa typy weksli: własne i trasowane.

Weksle własne, nazywane inaczej prostymi lub suchymi, zawierają bezwarunkowe zobowiązanie wystawcy do zapłacenia określonej kwoty, we wskazanym czasie i miejscu, określonej osobie. Podpisująca się pod nim osoba jest bezwarunkowo zobowiązana do dotrzymania jego warunków. Inaczej mówiąc, osoba wystawiająca weksle zobowiązuje się, że zapłaci podaną w nim kwotę, w konkretnym terminie i miejscu.

Weksle trasowane, nazywane też przekazanymi lub ciągnionymi, również zawierają bezwarunkowe polecenie zapłaty, jednak wystawca wskazuje, kto za nie zapłaci. Wystawca w takiej sytuacji nazywany jest trasantem, a osoba, która ma zapłacić wskazaną sumę trasantowi –remitentem. Ujmując prościej – wystawca weksla trasowanego zobowiązuje osobę trzecią do uregulowania swoich należności wobec wierzyciela. Kiedy osoba ta opłaci weksel, jego wystawca zostanie zwolniony ze swojego długu.

Kiedy weksel jest ważny?

Do sporządzenia weksla nie trzeba specjalnego druku – wystarczy zwykła kartka uzupełniona ręcznie, maszynowo lub wydrukowana. Podstawą ważności weksla jest złożony na nim podpis. Oprócz tego musi on zawierać elementy takie jak:

• słowo ‘weksel’,
• przyrzeczenie (lub polecenie w przypadku weksla trasowanego) bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,
• oznaczenie terminu płatności,
• oznaczenie miejsca płatności,
• nazwisko osoby, na której rzecz lub zlecenie ma być dokonana zapłata,
• w przypadku weksla trasowanego – także nazwisko osoby, która ma zapłacić,
• data i miejsce wystawienia weksla,
• podpis wystawcy (osoba fizyczna podpisuje się własnoręcznie, osoba prawna dodatkowo umieszcza pieczątkę firmy).

Jeśli dokument nie zawiera choćby jednego z wymienionych elementów, nie będzie ważny.

Artykuł Podstawy bankowości: czym jest weksel? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Bankowy Fundusz Gwarancyjny to jedna z instytucji, która stoi na straży finansowego bezpieczeństwa Polaków. Powołano ją do życia w 1995 roku, a do jej głównych zadań należy utrzymywanie stabilności banków i SKOK-ów oraz budowanie zaufania do polskiego systemu finansowego.

Bankowy Fundusz Gwarancyjny gwarantuje bezpieczeństwo złożonych do instytucji depozytów: środków na kontach oszczędnościowych, ROR, lokatach. W przypadku zawieszenia działalności instytucji finansowej, ich właściciele mogą liczyć na zwrot całych kwot. Uczestnictwo w systemie gwarantowania depozytów jest obowiązkowe dla wszystkich banków komercyjnych i spółdzielczych z polską licencją. Jeśli któryś z nich upadnie, pozostałe instytucje składają się na wypłatę środków dla jego klientów.

BFG wspiera również banki i SKOK-i zagrożone niewypłacalnością, oferując im pomoc w formie pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także wspierając proces ich restrukturyzacji, czyli np. połączenia z większymi bankami. Oprócz tego Fundusz tworzy analizy i prognozy na temat funkcjonowania instytucji finansowych, monitorując na bieżąco ich sytuację ekonomiczną.

Limity gwarancji BFG

BFG zapewnia zwrot całej wpłaconej kwoty każdej osobie, która w danym banku lub SKOK-u posiadała środki o wartości nie większej niż 100 tysięcy euro. Środki zwracane są z odsetkami zgromadzonymi do momentu zawieszenia działalności instytucji.

Jeśli czyjś depozyt przekraczał wartość 100 tysięcy euro, taka osoba może domagać się zwrotu pozostałej części kwoty od upadłej instytucji finansowej. Jej odzyskanie jest możliwe np. po podziale majątku w trakcie upadłości lub po sprzedaży instytucji – wówczas zobowiązania bankrutującego banku przechodzą na kupującego.

Biorąc pod uwagę ten sposób działania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, dla pełnego bezpieczeństwa warto podzielić swój majątek i w jednym banku przechowywać tylko środki nie wyższe niż 100 tysięcy euro, pozostałe oszczędności lokując w innej instytucji. Jeśli któraś z nich upadnie, odzyskamy wszystkie wpłacone pieniądze.

Kto może liczyć na pomoc Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

Na ochronę Bankowego Funduszu Gwarancyjnego mogą liczyć:

– osoby fizyczne,

– osoby prawne,

– jednostki samorządów terytorialnych,

– jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, ale ze zdolnością prawną,

– pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe,

– szkolne kasy oszczędnościowe,

które posiadają imienne umowy na rachunki i lokaty w bankach i spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych.

Gwarancja BFG dotyczy zarówno depozytów w złotówkach, jak i w obcych walutach, jednak wypłata środków następuje wyłącznie w złotych. W przypadku wspólnych rachunków każdy współposiadacz może liczyć na osobną kwotę gwarancji. Na zwrot środków czeka się do 20 dni roboczych, a czas na ich odebranie to 5 lat od momentu upadłości lub zawieszenia działalności banku.

Pomoc BFG nie obejmuje osób, które zakupiły fundusze inwestycyjne czy produkty ubezpieczeniowe.  Również klienci, którzy złożyli środki w firmach parabankowych, będą musieli dochodzić swoich należności inną drogą.

Artykuł Podstawy bankowości: Bankowy Fundusz Gwarancyjny pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

Lokata to nic innego jak produkt inwestycyjny polegający na złożeniu do banku określonej kwoty pieniędzy w zamian za ich oprocentowanie. Decydując się na zamrożenie w ten sposób swoich oszczędności, należy liczyć się z tym, że nie będzie można z nich skorzystać w okresie, na jaki została założona lokata. W przeciwnym wypadku właściciel straci uzyskane odsetki. Ryzyko towarzyszące lokatom bankowym jest zerowe, ponieważ klient ma gwarancję zwrotu całego kapitału wraz z odsetkami, dlatego też zysk jest tak niski.

Wśród lokat dostępnych na rynku można wyróżnić kilka rodzajów, do których należą:

• lokaty terminowe – klient powierza swoje środki na pewien okres, za co uzyskuje ustalone z góry zyski. Bank wypłaca ulokowaną kwotę razem z odsetkami po upływie terminu lokaty.
• lokaty jednodniowe lub nocne – pozwalają na ulokowanie kapitału przez jeden dzień lub w ciągu nocy. Wolne środki, które nie pracują, zostają przeniesione na lokatę i rano przelewane są z powrotem, po doliczeniu odsetek.
• lokaty dynamiczne – są z reguły niżej oprocentowane, ale można wypłacić z nich pieniądze w każdym momencie bez utraty wcześniej naliczonych odsetek.
• lokaty strukturyzowane – część powierzonego na nich kapitału jest lokowana w bezpieczne instrumenty (np. obligacje), pozostała, z reguły znacznie mniejsza część, w bardziej ryzykowne (oparte m.in. na indeksach giełdowych czy kursach walut). Najczęściej są one długoterminowe.

Typy oprocentowania lokat

Lokaty można pogrupować również ze względu na rodzaj oprocentowania. Jeśli jest ono stałe, już w chwili podpisywania umowy z bankiem wiemy, jakich korzyści możemy oczekiwać po upływie czasu depozytowego. Jeśli jest zmienne, oprocentowanie uzależnione jest od bieżącej wysokości stóp procentowych i nie da się przewidzieć całkowitego zysku.

Jednym z typów lokat z oprocentowaniem zmiennym jest lokata progresywna, z  oprocentowaniem wzrastającym co miesiąc. W wielu przypadkach korzyści z takiej lokaty są jednak niższe niż na lokacie z oprocentowaniem stałym.

Kapitalizacja – miesięczna czy dzienna?

Rozważając wybór lokaty, warto zwrócić uwagę również na sposób kapitalizacji odsetek. Kapitalizacja odsetek to inaczej dopisywanie ich do wpłaconej na lokatę kwoty. Im większa częstotliwość kapitalizacji, tym większy zysk.

Najczęściej spotykane są lokaty z kapitalizacją miesięczną, roczną, coraz rzadziej z kapitalizacją dzienną, która jest najkorzystniejsza z punktu widzenia klienta, ponieważ każdego dnia zwiększa ona kwotę, od której naliczane są odsetki.

Podatek Belki

Zyski z lokat pomniejszone są przez tzw. podatek Belki. Potocznie nazywa się tak podatek od osiągniętych zysków kapitałowych. Wprowadzono go w 2002 roku z inicjatywy pełniącego wówczas funkcję ministra finansów Marka Belki. Płacony jest w przypadku osiągnięcia zarobków na oszczędnościach lub inwestycjach i wynosi 19% uzyskanego dochodu. Objęte są nim odsetki na lokatach i kontach oszczędnościowych, odsetki od papierów wartościowych, pożyczek, dywidendy, a także przychody z tytułu zbycia niektórych praw i udziałów, np. w funduszach kapitałowych.

Podatek Belki pobierany jest w zryczałtowanej formie, przez bank lub instytucję, w której osiągnięto zyski. W przypadku zysków z lokat i kont oszczędnościowych, nie trzeba przygotowywać żadnych dokumentów ani nigdzie tego zgłaszać, wszystko odbywa się automatycznie.

Jak zyskać więcej dzięki lokacie

Czy lokaty bankowe pozwalają zarobić przy obecnych stopach procentowych i poziomie inflacji? Oczywiście, że tak. Wszystko jednak zależy od konkretnej oferty banku oraz od wysokości kwoty, jaką chcemy przeznaczyć na lokatę. Jeśli trafimy na dobrą ofertę lokaty, warto złożyć tam wszystkie środki, do maksymalnej dozwolonej kwoty.

Aby przynajmniej odrobinę wpłynąć na zwiększenie zysku z lokaty, należy przeanalizować dostępne na rynku propozycje banków. Najwyżej są oprocentowane lokaty długoterminowe, roczne, ale zawsze warto polować na lokaty krótkoterminowe z promocyjnym oprocentowaniem w wyznaczonym okresie. Zwykle obarczone są one specjalnymi warunkami, np. maksymalną kwotą, jaką można na nie wpłacić.

Wysokie oprocentowanie miewają także lokaty na nowe środki, dla nowych klientów lub na środki przeniesione z innego banku. Coraz częstsze są też promocje, w których uzyskać można premie w wysokości 100-300 zł za założenie konta z lokatą. Z takim dodatkiem nawet lokata na 1,5% okazuje się atrakcyjna. Co jakiś czas można trafić także na promocje lokat zakładanych za pośrednictwem aplikacji banków – promują one w ten sposób bankowość mobilną i zachęcają do korzystania ze swoich usług na smartfonach.

Biorąc pod uwagę obecne oferty banków, nie warto zbyt długo trzymać pieniędzy w jednej instytucji. Korzystniejsze może okazać się przenoszenie co jakiś czas środków z banku do banku. Prognozy ekspertów wskazują, że z czasem sytuacja powinna ulec zmianie, a ogólne oprocentowanie lokat wzrosnąć. Na ten moment jednak tylko najlepsze lokaty pozwolą naszym środkom zarabiać.

Artykuł Podstawy bankowości: lokaty bankowe. Czy to się opłaca? pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..

KIR działa od 1991 r. i jest jedyną izbą rozliczeniową w Polsce. Większość krajowych banków jest pośrednio lub bezpośrednio uczestnikami KIR, co powoduje, że znaczna część międzybankowych płatności jest rozliczana za pośrednictwem tej instytucji. Jednym z obsługiwanych przez KIR systemów rozliczeń jest Elixir – elektroniczny system płatności dokonywanych w złotych. To narzędzie kluczowe dla funkcjonowania polskiego sektora bankowego. Przedmiot rozliczeń w systemie stanowią zlecenia uznaniowe oraz obciążeniowe, przekazywane przez banki drogą elektroniczną. Elixir służy do rozliczania zarówno przelewów, jak i wpłat gotówkowych, a także poleceń zapłaty.

Platforma umożliwia funduszom dotarcie w bezpieczny sposób do wskazanego odbiorcy. Za jej pośrednictwem realizowane są płatności zarówno osób indywidualnych, jak i firm czy instytucji, w tym również samych banków. W ciągu każdego dnia odbywają się trzy sesje bankowe, w ramach których rozliczane są skierowane do systemu akcje finansowe. Elixir opiera się na sesjach wychodzących oraz przychodzących. Sesja wychodząca polega na realizowaniu przez dany bank wszystkich oczekujących do ustalonej godziny przelewów zewnętrznych. Sesje przychodzące natomiast obejmują przyjmowanie zleceń, po których pieniądze powinny znaleźć się na koncie odbiorcy przelewu.

Sesje bankowe – godziny realizowania płatności

KIR przeprowadza w każdy dzień roboczy trzy sesje rozliczeniowe: poranną (w godzinach 9:30 -11:00), popołudniową (w godzinach 13:30 -15:00) oraz wieczorną (w godzinach 16:00 – 17:30). Jednak banki ustalają własne godziny sesji wychodzących i przychodzących, co powoduje różnice w terminie dostarczenia pieniędzy na dane konto. Poniżej zebrane sesje bankowe, podczas których księgowane są przelewy w wybranych bankach.

Na czym polegają sesje bankowe ELIXIR?

Sposób przeprowadzania rozrachunków międzybankowych określa Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku nr 6/2004 z 20 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami. Zarządzenie to precyzuje zasady dokonywania rozrachunków w złotych oraz euro. Zlecenia związane z płatnościami wysokokwotowymi, tj. dotyczące głównie rynków pieniężnego, walutowego oraz papierów wartościowych, banki krajowe rozliczają bezpośrednio przez Narodowy Bank Polski. W przypadku zleceń związanych z płatnościami detalicznymi, rozliczane są one za pośrednictwem Krajowej Izby Rozliczeniowej. KIR rejestruje wzajemne zobowiązania wynikające ze złożonych zleceń, przedstawiając NBP zlecenia dotyczące pozycji netto banków.

Sesje bankowe w systemie ELIXIR pozwalają na dokonywanie przelewów zgodnie z określoną ścieżką. W pierwszym kroku bank nadawcy przyjmuje zlecenie transakcji od klienta, przekazując je w ustalonych godzinach do elektronicznego systemu. Dane trafiają na platformę podczas jednej z trzech sesji rozliczeniowych ustalonych przez KIR. System kieruje zebrane informacje o przelewach do NBP, gdzie rozpoczyna się sesja rozrachunkowa. Po jej zakończeniu na poziomie NBP wyniki operacji dostarczane są do banków w ramach sesji przychodzących. Instytucje finansowe księgują zlecenia zgodnie z wytyczonymi w regulaminie godzinami. Przyjęcie takiej formuły sprawia, że banki nie muszą posiadać dużych płynnych rezerw. Takie rozwiązanie zapewnia także prostotę procesu bez konieczności osobnych rozliczeń jednego banku ze wszystkimi pozostałymi.

Pozostałe systemy do realizowania sesji bankowych

Poza systemem Elixir KIR udostępnia bankom inne narzędzia: Euro Elixir, służący do rozliczania płatności w euro, oraz Express Elixir – pozwalający na natychmiastowe przelewy międzybankowe realizowane przez całą dobę, w tym również niedziele i święta. Obok nich na rynku finansowym funkcjonują także systemy do rozliczenia transakcji wysokokwotowych. Do systemów rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym należą SORBNET2 – stosowany przez Narodowy Bank Polski do przetwarzania płatności w złotych; oraz SORBNET-EURO pozwalający na rozrachunek transakcji krajowych i międzynarodowych.

Artykuł Podstawy bankowości: sesje bankowe Elixir pochodzi z serwisu ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A..