Data publikacji:

Na czym polega sprzedaż długów?

Niespłacone przez kontrahentów zobowiązania są główną przyczyną zatorów płatniczych i poważnych kłopotów finansowych w firmie. Dlatego warto rozważyć każdą możliwość odzyskania pieniędzy. Jedną z nich jest sprzedaż długów. Jakie korzyści daje takie rozwiązanie oraz jak wyglądają regulacje prawne?

Na czym polega sprzedaż długów?

Zgodnie z prawem przedsiębiorstwo może sprzedać wierzytelność, powstałą w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, firmie zajmującej się profesjonalnym ściąganiem należności lub innej zainteresowanej stronie.

Wszelkie kwestie dotyczące przeniesienia długu na osobę trzecią reguluje Kodeks Cywilny (art. 509 – 518). Firma może dokonać cesji wierzytelności bez zgody płatnika – musi go jednak o tym powiadomić. Po przekazaniu takiej informacji, zadłużony przedsiębiorca jest zobowiązany do spłaty zobowiązania na rzecz nabywcy wierzytelności. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w umowie między firmą a kontrahentem wyraźnie zastrzeżono, że cesja jest zakazana lub możliwa jedynie za zgodą płatnika. Firma windykacyjna może jednak w takim przypadku wystąpić jako pełnomocnik przedsiębiorstwa i rozpocząć procedurę odzyskiwana należności w jego imieniu.

Sprzedaż długów sprawia, że nowy wierzyciel nabywa jednocześnie wszelkie związane z nimi prawa, w tym roszczenia o zaległe odsetki. Z drugiej strony, jeśli zadłużony przedsiębiorca miał wobec wcześniejszego właściciela wierzytelności jakieś zarzuty, nadal przysługują mu one wobec nabywcy. Warto podkreślić, że przedmiotem cesji mogą być również zobowiązania, które nie są jeszcze wymagalne – termin ich zapłaty czy realizacji jeszcze nie minął.

Wycena kupna należności oparta jest na wywiadzie gospodarczym przeprowadzonym wobec płatnika. Oczywiste jest, że firma skupująca dług musi na tym zarobić. Zysk obliczany jest na podstawie stopnia niewypłacalności zadłużonego przedsiębiorcy, dostępnej dokumentacji oraz okresu przeterminowania należności. Koszt cesji będzie mniejszy, jeśli istnieją duże szanse na odzyskanie pieniędzy.

Sprzedaż długów a factoring

Istotnym zagadnieniem związanym ze sprzedażą długów jest factoring. Polega on na wykupie od przedsiębiorstw wyłącznie nieprzeterminowanych wierzytelności. Umowa factoringu może obejmować również dodatkowe usługi na rzecz wierzyciela — monitoring płatności, windykację przeterminowanych płatności oraz prowadzenie rozliczeń.

Rozróżnia się trzy rodzaje factoringu: pełny (bez prawa regresu), niepełny (z przysługującym prawem do regresu) oraz mieszany. Prawo regresu oznacza, że ryzyko nieściągnięcia długu zostaje po stronie wierzyciela. W przypadku udokumentowania braku możliwości odzyskania należności, musi on zwrócić pieniądze jakie otrzymał za sprzedaż długów. Factoring jest więc swoistym rodzajem kredytowania przedsiębiorstwa. W Polsce usługi tego typu świadczą zazwyczaj banki.

Co to jest giełda wierzytelności?

Giełda wierzytelności (długów) jest rejestrem informacji gospodarczych o wierzytelnościach wystawionych na sprzedaż. Podstawą prawną jej działalności jest Kodeks Cywilny (art. 509 -518), art. 4 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych oraz art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych.

Sprzedaż długów na giełdzie wierzytelności polega na podaniu do publicznej wiadomości informacji o zadłużeniach wraz z ofertą ich wykupu. Przepisy o ochronie danych osobowych zezwalają na przetwarzanie takich danych w prawnie uzasadnionych celach administracyjnych – w tym wypadku odzyskaniu należności od zadłużonych przedsiębiorców. Udostępnione informacje zawierają: imię i nazwisko/nazwę firmy, adres (bez numeru), NIP oraz wartość wierzytelności. Muszą być także potwierdzone stosowną dokumentacją. Wierzyciel nie ma prawa wystawiać na sprzedaż wierzytelności, jeśli w umowie z zadłużonym kontrahentem został zawarty zakaz cesji.

W Polsce działa obecnie wiele giełd wierzytelności, które dostępne są za pośrednictwem Internetu. Jedną z nich jest popularny portal www.verif.pl należący do Grupy Kapitałowej KRUK. Informacje o długach można zamieścić jednocześnie w kilku serwisach, jednak w większości z nich wymagana jest opłata za rejestrację oraz wystawienie oferty.

Kiedy warto skorzystać z giełdy wierzytelności?

Przedsiębiorca nie zawsze ma czas oraz odpowiednie zasoby do dochodzenia roszczeń od kontrahentów. Sprzedaż długów na giełdzie wierzytelności pomaga w szybszym odzyskaniu należności. To dobre rozwiązanie dla firm, które potrzebują szybkiego zastrzyku gotówki. Uzyskana kwota jest zazwyczaj mniejsza niż sam dług, jednak przedsiębiorca nie ponosi dodatkowych kosztów związanych z jego windykacją.   

Ponadto wystawienie informacji o zadłużeniu na giełdzie długów może być dla płatnika motywacją do jego spłaty. Z prezentowanych danych korzystają bowiem także przedsiębiorcy, którzy planują podpisanie umowy z nowym partnerem biznesowym. Jeśli dana firma widnieje na liście dłużników, jest to sygnał, że nie warto z nią współpracować.

Na giełdzie wierzytelności można sprzedać w zasadzie każdy dług. Wierzytelność musi być jednak potwierdzona odpowiednimi dokumentami, takimi jak: wyrok sądu, umowa sprzedaży lub najmu, weksel, umowa pożyczki czy potwierdzenie wpłacenia zaliczki. Można także wystawiać na niej długi przeterminowane.

Jakie korzyści daje sprzedaż długów?

Sprzedaż długów rekomendowana jest przedsiębiorstwom, które borykają się z problemami finansowymi i potrzebują pilnego napływu gotówki. Jej brak może przyczynić się do zachwiania płynności finansowej, powstania zatorów płatniczych, a nawet upadku firmy.

Korzyści z przeniesienia wierzytelności na inny podmiot to przede wszystkim szybkie odzyskanie choć części długu. Przedsiębiorca przestaje być także obarczony ryzkiem niewypłacalności zadłużonego kontrahenta oraz nie musi pokrywać dodatkowych kosztów związanych z prowadzeniem windykacji. Ponadto oczekiwanie na wyrok i egzekucję komorniczą również jest ryzykowne. Płatnik może w tym czasie ukryć majątek, postawić się w stan upadłości lub zlikwidować działalność.

Warto jednak podkreślić, że nie każdą wierzytelność uda się sprzedać. Firmy windykacyjne weryfikują dokładnie sytuację zadłużonego przedsiębiorstwa oraz oceniają realne szanse na odzyskanie długu. Istotne jest również posiadanie pełnej dokumentacji.