Data publikacji:

Kim jest dłużnik alimentacyjny i co to oznacza w praktyce?

Dłużnik alimentacyjny to osoba, która zalega z płatnościami wierzycielowi alimentacyjnemu, czyli osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego na podstawie wyroku sądu czy ugody alimentacyjnej. Wierzycielem alimentacyjnym może być dziecko, małżonek etc. Dłużnikiem najczęściej jest rodzic po rozwodzie czy rozstaniu z partnerem, który ma zasądzone alimenty na dziecko mieszkające z byłym partnerem, ale nie opłaca tych świadczeń regularnie.

 

Dług alimentacyjny

Alimenty to świadczenia pieniężne, które należy  wpłacać co miesiąc. Zatem jeśli zasądzona kwota nie jest regulowana raptem przez kilka miesięcy, to już narasta dług alimentacyjny. Gdy alimenty wynoszą wysoką kwotę – a zdarza się, że jest to nawet kilka tysięcy – to przy braku bieżących wpłat łatwo stać się dłużnikiem alimentacyjnym z zadłużeniem na poziomie kilkunastu tysięcy złotych.

Dług alimentacyjny

Warto pamiętać, że alimenty mają zapewnić dziecku właściwy poziom życia oraz środki do utrzymania. Brak wpłat uderza zatem w dziecko – choć często rodzice nie płacą, by karać byłych partnerów. Dłużnicy alimentacyjni nie zostają bezkarni. Polskie prawo przewiduje szereg środków mających ułatwić ściganie dłużników i ściąganie alimentów.

Jak odzyskać alimenty? Jeśli dłużnik alimentacyjny nie płaci, to wierzyciel lub osoba go reprezentująca może rozpocząć proces windykacji zaległych alimentów. Pierwszym krokiem ku temu jest uzyskanie tytułu wykonawczego: wyroku sądu albo ugody z klauzulą wykonalności. Z urzędu wyrok sądu zasądzający alimenty ma klauzulę wykonalności. Samo wszczęcie egzekucji rozpoczyna się na wniosek wierzyciela. Po stronie komornika leży odszukanie dłużnika alimentacyjnego oraz ustalenie jego majątku. Egzekucja roszczeń obejmuje wszystkie możliwe metody z wyjątkiem zajęcia nieruchomości.

Dłużnik alimentacyjny – jakie skutki ma dług alimentacyjny

Co grozi dłużnikowi alimentacyjnemu? Jest kilka dość poważnych konsekwencji:

  • Egzekucja komornicza. Wspomniana już egzekucja komornicza objąć może zajęcie wynagrodzenia – potrącenie 60% pensji przy umowie o pracę lub całości wynagrodzenia z tytułu umów cywilnoprawnych, z wyjątkiem sytuacji, gdy umowa zlecanie lub umowa o dzieło jest jedynym źródłem dochodu, została zawarta na dłuższy okres, a pensja wypłacana jest w stałych okresach. Egzekucji dokonać można też renty oraz emerytury – w wysokości 60% świadczenia.
  • Zatrzymanie prawa jazdy. Gmina ma prawo wystąpienia z wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy. Gmina włącza się do alimentacyjnej sprawy, kiedy egzekucja jest bezskuteczna przez co najmniej dwa miesiące. Wierzyciel może wystąpić wtedy z wnioskiem o wypłatę środków z Funduszu Alimentacyjnego. Jeśli dłużnik utrudnia egzekucję długu i pozostaje bierny, gmina ma prawo zatrzymać jego prawo jazdy. Gdy dłużnik współpracuje, nie jest to możliwe. Jeśli dłużnik podda się wywiadowi alimentacyjnemu albo opłaci co najmniej 50% zasądzonej kwoty alimentów za ostatnie pół roku, to może otrzymać prawo jazdy z powrotem.
  • Egzekucja skarbowa. W przypadku, gdy świadczenie wypłacane jest z Funduszu Alimentacyjnego, nawet po zakończeniu okresu, w którym dziecko było do alimentów uprawnione, jest możliwość ściągania należności. Roszczenia wobec Funduszu nie przedawniają się. Gmina może wystawić tytuł wykonawczy, a w tej sytuacji urząd skarbowy ściąga zaległości.
  • Wpisanie na listę dłużników. Gmina ma prawo wpisać dłużnika do rejestrów, jeśli zaległości są za okres ponad sześciu miesięcy. Rodzic wpisany do rejestru dłużników będzie miał problem z uzyskaniem kredytu czy zakupów na raty. Dłużnik alimentacyjny musi zostać poinformowany o wpisaniu do rejestru.
  • Odpowiedzialność karna. W najgorszych przypadkach dłużnikowi grozi wyrok za alimenty. Wedle art. 209 kodeksu karnego uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego podlega karze grzywny, ograniczenia wolności lub nawet pozbawienia wolności do lat dwóch. Ściganie przestępstwa następuje na wniosek organu, jak gmina czy instytucja pomocy społecznej, samego wierzyciela albo z urzędu.
jakie skutki ma dług alimentacyjny?

Długi mogą być dziedziczone. Czy jest możliwe także dziedziczenie długów alimentacyjnych? Jak najbardziej, jednak dziedziczenie długu na dziecko, które jest wierzycielem nie będzie miało większego skutku – sprawa alimentów się zamknie, bo wierzyciel zostanie jednocześnie dłużnikiem.

Odsetki od alimentów

Wspominaliśmy o tym, że w przypadku wypłacania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego, rodzic ma dług u gminy. Ten dług podlega oprocentowaniu – naliczane są odsetki od alimentów. Stosowana stawka to odsetki ustawowe. Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany oddać całość kwoty wypłaconej wierzycielowi z Funduszu Alimentacyjnego powiększonej o odsetki. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia aż do chwili spłaty długu alimentacyjnego.

Prawo alimentacyjne w Polsce

Prawo alimentacyjne w Polsce regulowane jest Ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Dział III tej ustawy dotyczy obowiązku alimentacyjnego – to artykuły od 128 do 144.

Kwestią sporną w przestrzeni publicznej pozostaje pytanie odnośnie alimentów – do ilu lat należy je płacić? Powszechnie uważa się, że do osiągnięcia pełnoletności, ewentualnie do 25. roku życia, jeśli dziecko uczy się w szkole publicznej w systemie dziennym. Jak rozwiązuje to prawodawstwo? Wyrok Sądu Najwyższego potwierdza, że obowiązek alimentacyjny nie jest ograniczony żadnym terminem. Ustaje on dopiero w momencie usamodzielnienia się dziecka, czyli osiągnięcia przez niego odpowiednich dochodów. Dla dzieci niepełnosprawnych obowiązek alimentacyjny nigdy nie wygasa.

Umorzenie długu alimentacyjnego

Czy jest możliwe umorzenie alimentów? Każdy dług może być w szczególnych przypadkach umorzony. Odbywa się to za wnioskiem:

  • Wierzyciela, który może wystąpić o umorzenie postępowania egzekucyjnego w części albo w całości. W przypadku alimentów, nieskuteczność egzekucji nie stanowi przesłanki do jej umorzenia. Umorzenie długu alimentacyjnego na wniosek wierzyciela to raczej rzadki przypadek.
  • Dłużnika, który może żądać umorzenia długu alimentacyjnego. Dłużnik może złożyć wniosek o umorzenie egzekucji tylko co do świadczeń wymaganych w przyszłości, jednak przedtem musi zaspokoić świadczenia wymagalne oraz należne w przeszłości. W przypadku alimentów trzeba najpierw spłacić zaległe zadłużenie oraz złożyć w depozycie sądowym kwotę stanowiącą równowartość świadczeń za okres sześciu miesięcy. Dodatkowo dłużnik musi umocować komornika do podjęcia depozytu. Istnieje też opcja umorzenia należności wraz z odsetkami dla gminy z tytułu wypłat z Funduszu Alimentacyjnego. Dłużnik może złożyć wniosek o umorzenie długu, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie długu na raty. Taką prośbę trzeba umotywować trudną sytuacją finansową czy rodzinną.

Przedawnienie długu alimentacyjnego

Czy możliwe jest, by przedawniły się zaległe alimenty? Przedawnienie alimentów następuje po trzech latach wedle art. 137 K.r.o., jednakże nie zawsze ten przepis ma zastosowanie i nie w każdym przypadku dochodzi do przedawnienia alimentów. Jeśli dłużnik ma władzę rodzicielską, to nie rozpoczyna się bieg przedawnienia dla alimentów przysługujących małoletniemu dziecku. Bieg przedawnienia rozpoczyna się dopiero, gdy dziecko skończy 18 lat. Inną przesłanką do nierozpoczęcia przedawnienia jest rozpoczęcie egzekucji zaległych alimentów. Komornik na wniosek wierzyciela rozpoczyna postępowanie egzekucyjne i dopóki jest ono w toku, bieg przedawnienia nie zaczyna się, a rozpoczęty wcześniej ulega zawieszeniu. 

Przedawnienie długu alimentacyjnego

Przedawnieniu nie ulega nigdy dług wobec Funduszu Alimentacyjnego. Jest on ścigany aż do skutku i dłużnik jest zobowiązany oddać całość kwoty wypłacanej wierzycielowi z tytułu alimentów w jego zastępstwie wraz z ustawowymi odsetkami.

Dłużnik alimentacyjny może ponieść poważne konsekwencje – od egzekucji poprzez zajęcie wynagrodzenia przez zabranie prawa jazdy, a nawet karę więzienia. Z racji powszechnego procederu uchylania się od płacenia alimentów, państwo opracowało szereg narzędzi mających zmotywować dłużników do łożenia na swoje dzieci.